Column

Kan Merkel geen cheque uitschrijven?

 

Beeld ANP

De voormalige Duitse bondskanselier Helmut Kohl werd vaak gehekeld vanwege zijn 'chequeboekpolitiek'. Als er in de wereld ergens wat aan de knikker was en de VS, Frankrijk en Groot-Brittannië met hun wapens kletterden, kocht hij Duitse deelname af door een groot geldbedrag te geven zodat er geen lijkenzakken terugkwamen naar het vaderland.

Andere landen vonden dat hij daarmee zijn verantwoordelijkheid ontliep. Maar Duitsland verkeerde vanwege zijn geschiedenis en zijn locatie langs het IJzeren Gordijn in een aparte positie. Het was daarom wenselijk via een financieel gebaar te tonen een trouw NAVO-lid te zijn zonder dat ook daadwerkelijk troepen hoefden te worden ingezet.

Kohl was ook de grootste donateur van de Europese Unie, die toen nog EEG of EG heette, als de begroting niet op orde was. En als klap op de vuurpijl besloot hij in het kader van de hereniging de Oost-Duitsers in de gelegenheid te stellen hun waardeloze Ostmarken één op één in te wisselen voor harde West-Duitse marken. Dat bracht Duitsland even in financieel zwaar weer, maar Kohls opvolger Gerard Schröder kon toch weer orde op zaken stellen. En Angela Merkel profiteert als vanouds van het Duitse werkethos, kwaliteit en Pünktlichkeit. Het land had vorig jaar een handelsoverschot van meer dan 200 miljard euro. En daarnaast kent Duitsland inmiddels een begrotingsoverschot. Het land kan voor 0,1 procent rente voor tien jaar lenen. Als er ooit chequeboekbeleid zou moeten worden gevoerd, zou dat nu kunnen zijn.

Daar ligt ook de beste kans voor een compromis met de Grieken. De Duitsers, die alle troeven in handen hebben, zouden bij wijze van gebaar de regering van premier Tsipras 20 miljard euro kunnen overmaken als vergoeding voor de geleden oorlogsschade, in ruil voor het doorvoeren van hervormingen. Het lijkt veel, maar is relatief weinig in vergelijking met wat West-Duitsland betaalde voor de eenwording. En het geeft Tsipras de gelegenheid de geëiste hervormingen te verkopen aan zijn radicale achterban. Het hoeft helemaal geen gift te zijn. Het is een kwestie van goed koopmanschap. Bij een Grexit - gevolgd door een faillissement van Griekenland - zal Duitsland een veelvoud kunnen kwijtraken. De Nederlandse overheid heeft direct en indirect via het Noodfonds en het IMF bijna 19 miljard euro aan de Grieken geleend.

De Duitse staat heeft 80 miljard euro aan Griekse vorderingen. Niemand weet hoeveel die nog waard zijn als Griekenland failliet gaat. Daar komt nog een groot bedrag bij dat Duitse banken aan Griekse banken hebben geleend. Hoewel er twijfel is of dat geld wel terugkomt als Griekenland in de eurozone blijft - en op den duur alsnog niet voor een deel moet worden afgeschreven - zal geen verstandige regeringsleider nu de stekker er al uit willen trekken.

Chequeboekpolitiek is soms heel pragmatisch beleid.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden