Kan Israël een aanval op Iran aan?

President Obama zal premier Netanyahu vandaag proberen te weerhouden van een aanval op Iran. Is Israël eigenlijk wel in staat tot zo'n gecompliceerde luchtoperatie?

Een foto uit september 2007 laat luchtafweergeschut zien bij de verrijkingsinstallatie in Natanz, Iran. Beeld ap

Een dreigende Israëlische aanval op Iran is vandaag het belangrijkste gespreksonderwerp tijdens de ontmoeting in het Witte Huis tussen president Obama en premier Netanyahu. Over zo'n gewaagde preventieve aanval, mogelijk nog voor de zomer, wordt al jaren gespeculeerd. Maar kan Israël zo'n ingewikkelde militaire operatie wel aan? Beschikt de luchtmacht wel over het materieel en de bommen om verscheidene, goed verdedigde doelen op zo'n grote afstand te treffen? En hoe zou het oorlogsplan eruit zien?

Luchtarmada
Vijftig tot honderd F-15's en F-16's zullen zo'n vierduizend kilometer moeten afleggen, boven Turkije, Jordanië, Syrië, Irak of Saoedi-Arabië. Afhankelijk van welke van de drie vliegroutes de voorkeur krijgt. De luchtarmada moet worden bijgetankt in de lucht. Eenmaal boven Iran moeten de Israëlische vliegers Iraanse MiG-29's en SAM-raketten van zich afhouden, zodat hun collega's 2.300 kilo zware bommen kunnen afvuren.

Die bommen zijn bestemd voor de duizenden centrifuges die in Natanz 23 meter onder de grond uranium verrijken. En voor de geheime atoominstallatie Fordow, gebouwd in een berg en zo'n 90 meter verstopt onder beton en steen. Bestookt door 25 F-15's, bewapend met 75 bunker busters, zou het door de VS en Israël zo gevreesde Fordow wellicht kunnen worden vernietigd. Daarna moeten de Israëli's terug, hopend dat ze niet worden onderschept door Iraanse, Syrische of Saoedische toestellen. En dan maar hopen dat ze het omstreden Iraanse atoomprogramma inderdaad in de as hebben gelegd, of op z'n minst flink hebben vertraagd.

Grote kans op succes
Nee, de Israëli's kunnen dit helemaal niet, zei oud-directeur Michael Hayden van de CIA onlangs. Ja, Jeruzalem kan het prima aan, meent voormalig militair adviseur in Irak Austin Long. 'En met een grote kans op succes', zegt Long, verbonden aan de Columbia University, telefonisch vanuit Washington.

Long: 'Geluiden als die van Hayden en van Amerikaanse oud-generaals, zijn misleidend. Ze zijn bedoeld als boodschap van de VS aan Jeruzalem dat een aanval nu een slecht idee is. Na jaren van modernisering beschikt Israël over voldoende militaire capaciteit om succesvol diep verborgen doelen in Iran te vernietigen. Maar geen enkele aanval kan alles vernietigen. De Israëlische houding zal zijn: laten we zo veel mogelijk uitschakelen en het atoomprogramma twee jaar vertragen.'

Aanvliegroutes
Een groot obstakel voor de Israëli's was tot nu toe de aanvliegroute naar Iran. De Amerikaanse terugtrekking uit Irak lijkt dit probleem te hebben opgelost. Israël hoeft de VS niet om toestemming te vragen om boven Irak te vliegen. 'De kortste route naar Iran, 1.750 kilometer, is via Jordanië en Irak', zegt Long. 'Van Bagdad heeft Israël niets te vrezen want Irak heeft geen luchtverdediging. En Jordanië zal het, net als in 1981, accepteren.'

De andere twee vliegroutes hebben alleen maar nadelen. De noordelijke optie, zo'n 2.220 kilometer, gaat via Turkije. De relatie met Ankara is flink bekoeld en het is de vraag of Turkije zal instemmen. Een ander nadeel is dat de Israëli's op deze route boven vijf Iraanse luchtmachtbases moeten vliegen. De Iraanse luchtmacht is sterk verouderd , maar beschikt over veertig MiG-29's die de Israëli's kunnen onderscheppen. Als dat gebeurt, verliezen de Israëli's een belangrijk voordeel: the element of surprise. Luchtgevechten betekenen ook oponthoud. Hoe meer vertraging, des te meer kerosine wordt verbruikt. Via Syrië en Iraaks Koerdistan vliegen is een alternatief. De Syrische luchtmacht blunderde bij de Israëlische verrassingsaanval in 2007 en greep niet in.

De zuidelijke route, via Saoedi-Arabië, is evenmin aantrekkelijk. Met 2.400 kilometer is het de langste. Bovendien leidt hij langs Saoedische en Iraanse luchtmachtbases. Een probleem is het bijtanken door KC 707-luchttankers. Dit zal moeten gebeuren boven Saoedi-Arabië of de Perzische Golf. De kwetsbare tankers zijn dan een makkelijk doelwit.
Luchtverdediging

Lees het volledige verhaal vandaag in de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden