Zeven vragenCoronavirus

Kan ik besmet raken door een winkelwagentje aan te raken? (En zes andere vragen over het coronavirus)

Dat zomaar een mondkapje van de bouwmarkt dragen geen zin heeft en dat we in de elleboog moeten niezen weten we nu wel. Maar kunnen we nog wel werken op een flexplek? Zeven alledaagse vragen over het coronavirus.

Een Iraakse vrouw poseert met haar kat (die het coronavirus ook op kan lopen).Beeld AFP

En, kunnen we nog werken op een flexplek?

De Amerikaanse gezondheidsdienst CDC raadt aan om zaken als toetsenborden, bureaus en muizen niet zomaar te delen, maar ze goed schoon te maken met een reinigingsspray op bijvoorbeeld alcoholbasis. Dat is niet zonder grond. Onderzoekers van de Universiteit van Hongkong onderzochten hoe lang het sarsvirus kan overleven op een glad oppervlak, een virus dat zeer op het nieuwe coronavirus lijkt. Het virus bleek onder typische kantooromstandigheden, bij 22 tot 25 graden en een luchtvochtigheid van 40 tot 50 procent, nog tot vijf dagen te overleven. Wel neemt de hoeveelheid virus snel af. Na een etmaal zit er op toetsenborden al tien keer minder virus.

Hoe moet dat met zaken als winkelwagentjes, ov-fietsen en liftknopjes?

Uiteraard geldt datzelfde voor alles met een min of meer glad handvat. Hoewel het virus zich verspreidt via druppels, kunnen besmette mensen het onbedoeld achterlaten als ze in hun hand hoesten of niezen en daarna een oppervlak aanraken. En de Hongkongse resultaten zijn een aanwijzing dat het nieuwe coronavirus weleens veel taaier kan zijn dan de coronavirussen die verkoudheid veroorzaken. De allerbeste voorzorg blijft uiteraard: nies in de elleboog, en was de handen.

Kan het zich verspreiden via de airconditioning?

Het korte antwoord is: daarvoor zijn nog geen aanwijzingen. Het coronavirus verspreidt zich, volgens de huidige inzichten, via ‘druppelverspreiding’: het reist mee op uitgehoeste druppeltjes groter dan 5 tot 10 micron (duizendste millimeter), die snel weer naar beneden vallen. Het RIVM gaat daarbij uit van een afstand tot 2 meter: verder ‘vliegt’ het virus niet. Dat zou betekenen dat het nieuwe coronavirus zich ook niet via luchtcirculerende systemen kan verspreiden.

Daarbij hoort wel een armslag. Dat het virus nog niet is aangetoond in ‘zwevende’ druppeltjes, wil niet zeggen dat dit dus ook nooit voorkomt. Zo werd het verwante mersvirus aangetroffen in ziekenhuislucht, en zou ook het sarsvirus in theorie kunnen zweven, bleek uit recent onderzoek. Wie weet wat we over enige tijd over de zaak weten.

Moeten we ook onze kleding extra wassen?

Met al dat genies in de elleboog kan het geen kwaad kleding extra te wassen, raadt het RIVM aan: op 60 graden om er zeker van te zijn dat het virus de wasmachine niet overleeft. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de overdracht van virussen via het kuiltje van de arm nu niet direct bekendstaat als een beruchte infectieroute: de kans dat het virus vanuit de elleboog naar u overspringt, is buitengewoon klein.

Helpen vitaminekuren?

Een goede gezondheid vergroot de kans om het virus snel te boven te komen. Maar er zijn grenzen. Volgens een stroom internetgeruchten zou een zeer hoge dosis vitamine C helpen tegen het virus – zowel om besmetting te voorkomen, als om ervan te genezen. Maar het verhaal, afkomstig uit natuurgeneeskundige hoek, mist wetenschappelijke grond. Vitamine C helpt weliswaar iets bij het herstel van sommige verkoudheden, tegen coronavirussen is de werking niet aangetoond. Bovendien kan de dosis die sommige behandelaars aanraden – tot honderden keren de dagelijks aanbevolen hoeveelheid – schadelijk en, in het geval van vitamine A en D, zelfs dodelijk zijn.

Kan de kat het ook krijgen?

Misschien. In een al haast vergeten onderzoek ontdekten Rotterdamse wetenschappers dat het nauw verwante sarsvirus huiskatten kan besmetten, overigens zonder dat de dieren er erg ziek van worden. In Hongkong bleken er tijdens de sarsuitbraak van 2003 inderdaad diverse huiskatten met antistoffen tegen het virus rond te lopen, een teken dat het virus in hun bloedbaan had gecirculeerd. Hoewel er nog geen onderzoek naar is gedaan, is het denkbaar dat zoiets ook geldt voor het nieuwe coronavirus. Een andere kwestie is of de kat mensen kan besmetten: bij sars achtte onderzoeksleider Ab Osterhaus die kans ‘oneindig klein’. Wel raadde hij aan om bij quarantaine voor alle zekerheid ook de kat mee op te sluiten.

Ten slotte. Dat briefje dat de minister live op televisie kreeg, dat was toch zeker een toneelstukje?

Nee. Diverse bronnen dicht bij de uitzending bevestigen dat het nieuws van de eerste Nederlandse patiënt met covid-19 donderdagavond écht rondkwam tijdens de live-uitzending over het coronavirus bij de NPO.

In de namiddag was duidelijk geworden dat de man in Tilburg positief had getest op het virus, en om ongeveer kwart over acht  een kwartier voor aanvang van de uitzending – werd dat oordeel definitief, na een extra test. Toen moest het RIVM echter nog de direct belanghebbenden informeren, zoals de patiënt zelf en de burgemeester van Tilburg. Minister Bruins was naar alle waarschijnlijkheid al wel op de hoogte van de ontwikkelingen, maar ging ervan uit dat het nog te vroeg was om er iets over te zeggen. Toen halverwege de uitzending de betrokkenen op de hoogte waren, kreeg Bruins een briefje en kon hij de mededeling doen.

Met dank aan: Eric Schrijver (LUMC), Jaap van Dissel (RIVM), Harald Wychgel (RIVM), Toon van Wijk (RIVM).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden