Kan het wel alleen

Dit weekend speelt De Dijk nog één keer samen in Ahoy. Daarna stopt de band voor een jaar. Zanger Huub van der Lubbe kijkt ernaar uit. 'Ik ben benieuwd wat er uit die leegte ontstaat.'

Solo of band?

'Daar valt niet tussen te kiezen. Maar ik ben het aan mezelf verplicht om me te blijven ontwikkelen. En daarvoor moet ik uit zo'n geweldig rollende trein stappen, wat De Dijk is. Het wordt een luxe. Volle zalen. Fluitje van een cent. We kunnen het heel goed. Alles is geregeld. Geweldige crew. We zijn eigen baas. We krijgen er geld voor. Dan zie je bijna niet meer hoe bevoorrecht je bent en noopt het ook niet om een volgende stap te maken en te zeggen: we moeten het heel anders doen. Daarom leggen we de boel een jaartje plat. In 2014 treden we weer op.


'De jongens willen het liefst alleen maar spelen, maar ze snappen ook dat ik behoefte heb aan een zijsprong. Ik moet mezelf af en toe voor het blok zetten. Met zo'n band als De Dijk achter me kan me niets gebeuren. Nu ben ik ineens alleen verantwoordelijk. Dat is bloedspannend en veel werk, en daarom precies goed om te doen. Ik zou eigenlijk gaan acteren bij NTGent, maar mijn rol ging niet door.


'Nu heb ik na de tour van Simpel Verlangen een gat van zes maanden. Dat is nog nooit gebeurd. Ik kan alles doen en ik kan niets doen. Ik ben benieuwd naar het moment waarop ik niets hoef. Wat gebeurt er dan? Wat ontstaat er uit die leegte?'


Jacques Brel of Solomon Burke?

'Solomon. Ze zijn mij allebei zeer dierbaar, maar Solomon staat hoger dan Brel omdat ik hem heb gekend. Ik heb nog nooit iemand meegemaakt met zoveel charisma. Het verbaast mij niets dat hij mensen genas. Hij was priester, of 'preacher man'. Hij had een eigen kerk en mensen kwamen bij hem met kwalen. Dan legde hij zijn hand erop en ging het voorbij. Ik weet niet of ik dat geloof, maar hij had beslist een gave. Na een week met hem in de studio te hebben gewerkt, zei ik tegen mijn vrouw: zoals Solomon gelooft, wil ik ook wel geloven. Hij was volstrekt niet dogmatisch. Hij wilde een goed mens zijn, respectvol met anderen omgaan en aandacht en geduld hebben. Hij straalde liefde uit.'


Hou me vast of Hold on Tight?

'Omdat ik net voor Solomon koos, kan ik nu met een gerust hart voor Hou me vast kiezen. Deze versie is mij heel dierbaar. Toen onze dochter Mira nog klein was, haalde ik haar 's nachts altijd even uit bed om te plassen. Het ritueel was: ik tilde haar slapend op, zij sloeg haar armen om mijn nek en ik zei: 'Hou papa maar goed vast.' Dan klopte ik met een hand op haar ruggetje. Zij klopte met haar hand terug. Dat was onze 'hou me vast' en is later een nummer geworden.


Dichter of zanger?

'Ik ben meer zanger dan dichter, maar ik ben het allebei. Vroeger was ik daar voorzichtiger mee in verband met de poëziepolitie. 'Dichter? Kom op zeg. Hij? Die gozer van De Dijk?' Dat is natuurlijk jalousie de métier. Ik snap het wel, want er zijn dichters wier nieuwe bundels mondjesmaat over de toonbank gaan. En dan komt er een zanger die een boekje van zijn teksten maakt en er tienduizend van verkoopt. Toch werk ik hard om als zanger mijn teksten aan de man te brengen.


'In de tijd van de Tachtigers sprak iedereen over wat Willem Kloos nu weer had geschreven. Zoveel stof heeft poëzie lang niet meer doen opwaaien. Dat is mede door de inspanningen van Gerrit Komrij aan het veranderen, denk ik. Maar de functie van poëzie als spreekbuis voor een breed publiek is overgenomen door de popmuziek. Daarom ben ik liever zanger. Ik ben niet tevreden als mijn gedichten niet worden gehoord. Ik schrijf ze niet voor in de bureaula.'


Het dak eraf of singer-song?

'Vroeger had ik 'het dak eraf' gezegd. Inmiddels kies ik voor singer-song. Laat het de jongens van De Dijk maar niet horen. Zij hebben het consequent over 'singer-songlosers'. Kijk, het zijn muzikanten. Zij vinden dat de essentie en de esprit van een nummer vaak in het arrangement zit. Ze hebben niet helemaal ongelijk. Het is hun vak. Ik denk altijd, nee, ik dácht altijd: we hebben een tekst, akkoorden en een melodie. Klaar. Waarom moeilijk doen over wie wat doet? Zo makkelijk denk ik niet meer. Maar een feesttent waarin de zaak op zijn kop moet, hoeft ook niet meer voor mij. Dat hebben we gedaan en dat kunnen we goed. Ik kan ook op andere manieren roeren. Ik ben meer en meer nieuwsgierig naar verstilling. Mensen hoeven niet luidkeels met alle nummer mee te brullen. Ik heb veel liever dat ze naar de muziek luisteren.


'Op Simpel Verlangen heb ik expres de grote poot onder het 'dak eraf-effect' weggezaagd: geen drums. Ik begon als singer-songwriter op te nemen: alleen zang en mijn gitaar. Normaal metsel je met de band eerst een enorm huis en in het zolderkamertje vind je de zanger met zijn teksten. 'Waar laten we hem? Het spectrum zit al vol.' Ik overdrijf, want er wordt goed voor mij gezorgd binnen De Dijk, maar ik dacht wel: ik doe het zelf precies andersom.'


Zwartkijker of optimist

?


'Volgens mij denken mensen dat ik een zwartkijker ben. Toch ben ik dat niet. Over de wereld en de mensen erop zou je wel eens zwartgallig of pessimistisch kunnen zijn. Denk aan vervuiling, overbevolking, milieurampen en oorlogen. Maar ik weiger cynisch te zijn.


'Optimisme is een keuze. Ik ga niet overal mijn schouders voor ophalen en dingen zeggen als: 'het zal mijn tijd wel duren'. Want dan is alles verloren. De tijd dat ik het leed van de hele wereld op mijn schouders nam en dat ik me daar persoonlijk verantwoordelijk voor voelde, is voorbij. Dat was geen leven. De schaal is verkleind. Wat ik zelf kan doen is beperkt: aardig zijn en proberen mooie dingen te maken.'


Live of studio?

Live. Maar die keuze is aan het kantelen. Ik vond live spelen altijd leuker, omdat ik dan de mensen voor wie ik het doe voor mijn neus zie. Maar na de opnamen van Simpel Verlangen ben ik het studiowerk gaan waarderen als onderdeel van het muziek maken. Ik was in mijn eentje voor alles verantwoordelijk. Ik dacht aanvankelijk dat ik het niet alleen zou kunnen en een producer nodig had. Iemand met verstand van muziek en noten. Ik heb geen verstand van fis en mol. Jan Robijns, een vriend van me, deed de arrangementen. Dus dat deel van de noten was verzorgd. Vervolgens gaat het erom: doet het iets met me of niet? En toen bedacht ik me: die vraag gaat helemaal niet over noten, maar over mijn gevoel. En daar kan ik eigenlijk best op vertrouwen. Dat ben ik ook gaan doen. Zonder die puur muzikaal theoretische kennis wist ik wat ik bedoelde. Uiteindelijk hebben Jan en ikzelf het album geproduceerd. Ik heb de smaak te pakken en ga het beslist vaker doen.'


Dromer of realist?

'Dat vind ik geen dilemma. Ik ben een dromer. De werkelijkheid kan mij gestolen worden. Ik neem het slechts als uitgangspunt, om fijn te kunnen dromen. Mijn leven en werk zijn er eigenlijk niet, spelen zich in een waanwereld af. Muziek is waargemaakte fantasie.


'Ik houd er niet van om uit die droom te worden gehaald. Dood en ziekte doen dat. Maar ik erken ze wel als facetten die bij het leven horen. Met mijn vrouw, dochter en onmiddellijke vrienden moet natuurlijk niets gebeuren. En vooral jonge mensen mogen niet voor hun tijd gaan.


'Ik ga dood. Niet subiet hoor. Maar het gaat een keer gebeuren. Daar kijk ik niet meer van op. Ik hoop dat ik daar dan niet zuur over word. Waarom zou ik? De dood is ongeveer de enige zekerheid die we hebben. Toen ik 26 was, dacht ik: ik ga niet dood. Ze zeggen dat wel, maar ik ben een uitzondering. Zo denk je als je jong bent. En dan verschuift er iets. Dat is natuurlijk de midlifecrisis. Op mijn 40ste dacht ik: shit, ik geloof dat ik toch wel dood ga.' Dat was onverdraaglijk. Ik werd depressief.


'Nu kan ik me voorstellen dat je op een gegeven moment blij bent als het voorbij is. Voorwaarde is wel dat je een fijn leven hebt gehad. Als ik op een begrafenis iemand hoor zeggen: 'Hij of zij had nog zo veel willen doen', dan denk ik: stom! Had dat dan gedaan. Daar moet je niet mee wachten tot je bijna dood bent. Dan ben je te laat. Daarom ben ik op mijn derde al begonnen met alles te doen wat ik leuk vind. Toen wist ik nog niet dat er zoiets bestond als doodgaan. Ik was niet bezig met vergankelijkheid. Ik wilde reuring, mezelf ontwikkelen en niet in een sleur stappen. Dat is allemaal gelukt. Met mijn bescheiden talent heb ik nu al bijna meer uit mijn leven gehaald dan erin zat.'


Het album Simpel Verlangen is vanaf 1/2 te koop. Tournee t/m 15/3. Huubvanderlubbe.nl

CV Huub van der Lubbe


1953geboren op 3 april in Amsterdam


1972studie Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam


1976opleiding tot theaterregisseur aan de Amsterdamse Theaterschool


1981De Dijk opgericht


1986filmrol Fake Ploeg in De aanslag


1989De Dijk-album Niemand in de stad


2010dichtbundel Guichelheil


2013solo-cd Simpel Verlangen. Tournee tot 15 maart


Huub van der Lubbe is getrouwd met Teuntje Klinkenberg en heeft een dochter.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden