Kan het ozb-tarief niet met 20 procent worden verhoogd?

null Beeld
Beeld

Adam Smith schreef in zijn Wealth of Nations dat belastingen het best geheven kunnen worden op land en gebouwen. Hij was een liberaal en zeker niet links.

Milton Friedman, de huiseconoom van de neoliberale elite, was een groot pleitbezorger van lokale belastingen zoals de onroerendezaakbelasting (ozb). Belastingen op inkomen ontmoedigen mensen te consumeren en belastingen op winst bedrijven te produceren. Bij een belasting op vastgoed is de economische schade het laagst.

Rond 1900 vormden decentrale heffingen nog de helft van de totale belastinginkomsten in Nederland. Nu is dat nog geen 5 procent. In België zijn decentrale heffingen 10 procent van de belastingopbrengst, in Duitsland 30 procent en in Spanje 35 procent. Nederland kent een van de laagste ozb-tarieven van alle Oeso-landen.

Dat de ozb-tarieven dit jaar gemiddeld genomen in Nederland omlaag zijn gegaan is met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen electoraal begrijpelijk. Maar het druist tegen alle principes van doelmatigheid en rechtvaardigheid in.

Juist bij de ozb dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten. Villa's en landgoederen zijn nu eenmaal niet zoals winsten en inkomens met een druk op de knop naar de Kaaiman-eilanden of Bermuda over te hevelen. Het helpt ook te voorkomen dat woningen uit speculatie-overwegingen leeg staan of land braak ligt. Het bevordert mobiliteit. Mensen worden gestimuleerd van duurdere naar minder dure buurten en gebieden te migreren of bij een leeg nest een groot huis in te ruilen voor een kleiner huis.

Niettemin is de ozb de meest gehate belasting. Dat is bizar, omdat de opbrengsten meestal worden besteed aan zaken die mensen na aan het hart liggen, zoals een veilig fietspad, een net plantsoen en subsidie voor de eigen verenigingen, terwijl betalingen aan het Rijk worden besteed aan bommen op Syrië en de renovatie van de Gouden Koets.

Volgens Friedman wordt de onvrede veroorzaakt doordat de vastgoedheffingen niet ongemerkt worden ingehouden (zoals hier de loonbelasting of de btw), maar na een op de mat geplofte beschikking persoonlijk moeten worden betaald.

Daarom gaan deze belastingen in bijna alle landen omlaag, ondanks de waardestijgingen van vastgoed.

In 2016 was de ozb in de landen van de Oeso gemiddeld 1,914 procent van het bbp. In Nederland was dat 1,529 procent. Ter vergelijking: de gemiddelde omzetbelasting in de Oeso-landen is 10,7 procent van het bbp en de inkomstenbelasting 8,61 procent. Zelfs het aandeel van de vennootschapsbelasting is met 2,8 procent van het bbp nog hoger, ondanks grootscheepse belastingontwijking door multinationals.

Als de gemeenteraadsverkiezingen volgende maand achter de rug zijn, mag de ozb best een stuk omhoog. De btw kan dan omlaag.

De grondlegger van de economie, zoals Adam Smith wordt genoemd, zou zijn liberale partijgenoten er een pluim voor geven.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden