Kan het koninklijk bezoek aan Caracas worden afgezegd?

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima brengen morgen een bezoek aan de Venezolaanse hoofdstad Caracas, terwijl er grote demonstraties tegen de regering worden verwacht. In 2011 waren demonstraties in Oman reden om een staatsbezoek af te zeggen. Wat waren de overwegingen?

Koning Willem-Alexander en Koningin Maxima tijdens hun bezoek aan Aruba. Beeld anp

Morgen is het koningspaar in Venezuela voor een kennismakingsbezoek. Normaal gesproken krijgt zo'n bezoek niet enorm veel aandacht, maar dit keer is dat anders. De situatie in het land is meer gespannen dan ooit, sinds president Nicolas Maduro dinsdag gedaan kreeg dat hij per decreet mag regeren.

Oppositieleider Henrique Capriles heeft opgeroepen tot massale demonstraties en het is niet uitgesloten dat aanhangers van de president dan een tegendemonstratie organiseren. Dan kan het flink uit de hand lopen, in april vielen zeven doden en honderden gewonden. Vicepremier Asscher liet vrijdag weten dat het bezoek doorgaat. 'Vooralsnog is er geen aanleiding het bezoek af te zeggen. We zien dat er veel onrust is, maar het gaat ook om een buurland van het koninkrijk en het is van belang dat de relatie wordt onderhouden.' De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) laat weten dat er vooralsnog geen sprake van een wijziging in het programma.

Onrust in Oman
Rumoer in het gastland kan een reden zijn een bezoek af te blazen. In maart 2011 werd het staatsbezoek van koningin Beatrix aan het sultanaat Oman uitgesteld vanwege de onrust die de Arabische Lente met zich meebracht. De beslissing werd destijds evenwel opgedrongen door een groot deel van de Tweede Kamer, die het niet opportuun achtte dat koningin Beatrix het glas zou heffen met sultan Qaboos bin Said al-Said, terwijl even verderop gedemonstreerd werd voor meer vrijheden. Toenmalig Kamerlid Frans Timmermans - nu minister van Buitenlandse Zaken - zei dat het bezoek 'onbedoeld en ongewild' de indruk zou wekken dat Nederland steun betuigt aan het regime. Vanuit de oppositie in Venezuela klinkt nu ook kritiek op het koninklijk bezoek. Maduro zou het aangrijpen om mooie sier te maken in de aanloop naar lokale verkiezingen van december.

Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal (VVD) kan zich de discussie in de Tweede Kamer over het bezoek aan Oman 'nog levendig' herinneren. 'Als u mij vraagt naar dat bezoek denk ik allereerst aan de discussie in de Kamer. Ook toen het staatsbezoek uiteindelijk doorging (januari 2012, red) waren er nog steeds bezwaren over de situatie daar, vooral van de kant van de SP.'

Oppositieleider Henrique Capriles. Beeld epa

Diplomatieke doodzonde
Destijds wierp premier Rutte tegen dat het niet-doorgaan van de reis kon worden gezien als 'inmenging in binnenlandse gelegenheden' - een diplomatieke doodzonde. Morgen gaat het echter om een kennismakingsbezoek, dat niet dezelfde statuur heeft als een staatsbezoek. Toch is het geen onbelangrijke ontmoeting, omdat de relatie tussen Nederland en Venezuela wel een opkikker kan gebruiken. De dit jaar overleden oud-president Hugo Chávez beschuldigde Nederland in 2009 van imperialisme. Ook zouden de Verenigde Staten de Antillen gebruiken om om een aanval op Venezuela voor te bereiden. De ontmoeting kan dan ook wel als een 'reparatiebezoek' worden beschouwd.

Als er geen politieke bezwaren zijn kan alleen de veiligheidssituatie nog roet in het eten gooien. Oud-minister Rosenthal: 'Maar dat geldt ook voor alle bewindspersonen. De veiligheidsdiensten doen een onderzoek en bij de uitkomsten van die analyse leg je je neer. Dat accepteer je gewoon. Ik heb zelf ook meegemaakt dat ik na een negatief advies ergens niet naartoe kon reizen.' Vicepremier Asscher zei vrijdag dat er 'permanent contact' is met de Nederlandse ambassade in Caracas'. Het bezoek gaat door 'tenzij onze mensen ter plekke oordelen dat het niet verstandig is'.

De RVD liet in 2011 weten dat de beslissing het bezoek af te zeggen 'in goed overleg' tussen Nederland en Oman was genomen. 'Beide landen zijn tot de gezamenlijke conclusie gekomen dat de huidige ontwikkelingen thans alle aandacht vragen en dat het bezoek daarom beter later kan worden afgelegd. Een nieuwe datum zal naar beide landen hopen op afzienbare termijn kunnen worden gevonden.'

President Nicolas Maduro. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden