Kan er ooit een 'QE4' komen?

Volgende maand komt er een einde aan het grootste monetaire experiment in de geschiedenis, kortweg QE genoemd. Voor het laatst zal de Fed, de Amerikaanse centrale banken, 15 miljard dollar in de markt steken.

QE zal daarna in de economieboekjes worden opgenomen, niet als voetnoot maar als nieuw hoofdstuk. De definitie luidt: 'QE staat voor quantitative easing (kwantitatieve verruiming of versoepeling) die tot doel heeft gehad de geldmarkt in een stagnerende economie van voldoende liquiditeiten te voorzien.' Hierdoor is geld goedkoop, zodat burgers worden aangespoord te investeren en consumeren.

In totaal heeft de Fed in drie ronden, QE1 tot en met QE3, de astronomische som van ruim 4.000 miljard dollar (3.100 miljard euro of vijf keer het bbp van Nederland) aan bankbiljetten bijgedrukt. Hiermee zijn staatsobligaties van het eigen land en hypotheekobligaties (herverpakte hypotheekleningen) uit de markt genomen. Deze leningen staat nu op de balans van de Fed, die daarmee nog ver voor China de grootste crediteur van de Amerikaanse staat en de Amerikaanse huiseigenaren is geworden.

Dat hoeft geen probleem te zijn als het heeft gewerkt en kan worden teruggedraaid. De Fed zal met dat laatste beginnen in de tweede helft van volgend jaar. De dollars die terugkomen als aflossingen op de leningen zullen niet worden herbelegd maar in de papierversnipperaar gaan. De Fed denkt vijf jaar nodig te hebben om de eigen balans een normaal aanzien te geven.

Op het eerste gezicht heeft QE gewerkt. De Amerikaanse economie groeit weer en de werkloosheid daalt. In vergelijking met de eurozone staan de VS er in dat opzicht beter voor. Maar het staat niet vast dat de verbetering ook het resultaat is van de kwantitatieve verruiming. Uit een onderzoek van de Fed zelf blijkt dat QE hoogstens 0,1 tot 0,2 procentpunt aan de groei heeft bijgedragen. Het goedkope geld is niet zozeer door de Amerikaanse burgers gebruikt om te consumeren en door de bedrijven om te investeren, maar is in handen gekomen van beleggers die er aandelen en obligaties mee hebben gekocht. Veel van het in de markt gebrachte geld is speculatief belegd op Wall Street, waardoor een angstwekkende zeepbel is ontstaan.

Daarnaast is een fiks deel van de extra dollars naar het buitenland gestroomd, met name opkomende markten, waar hogere rendementen waren te behalen dan met investeringen en beleggingen in de VS. De VS hebben een mondiale bubbel gecre-eerd. Als de Amerikaanse economie echt voor lange tijd aantrekt en de driedubbele dip uitblijft, kunnen deze markten zich langzaam corrigeren. Als dat niet gebeurt - en fundamenteel zijn de VS een land met zowel een enorm handels- als overheidstekort gebleven - kan een nieuwe crisis ontstaan die de vorige nog zal overtreffen.

QE4 is dan geen wapen meer. Of er andere monetaire wapens zijn is de vraag.

Ze staan niet in het economieboekje.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden