Kan een inwoner via de rechter de burgemeester van Amsterdam dwingen strenger op te treden tegen roekeloze fietsers?

Als het om zijn veelbesproken strijd tegen de Amsterdamse 'fietsjungle' gaat, zijn er heel wat meningsverschillen tussen oud-advocaat Frank Bakker (77) en de gemeente Amsterdam. Maar één ding staat woensdagochtend in de Amsterdamse rechtbank niet ter discussie: dat fietsers in de stad op grote schaal de verkeersregels aan hun laars lappen.

Beeld Pauline Niks

In het gedaagdenbankje schieten de huisjurist en de gemeenteadvocaat zelfs kort in de lach bij de suggestie dat ze dat zouden willen weerspreken. 'Iedereen die weleens in de stad komt, weet dat fietsers vaak door rood rijden', zegt ook rechter Walraven.

In het kort geding 'Bakker versus de burgemeester van Amsterdam' draait het dan ook om een andere vraag: Kan Bakker als simpele inwoner van Amsterdam de burgemeester via de rechter dwingen om strenger op te treden tegen fietsers die overtredingen begaan?

Zelf is de oud-advocaat daarvan overtuigd. Een toga mag hij dan niet meer dragen, ook in jasje en spijkerbroek weet hij zijn zaak nog met passie te bepleiten. Zo somt hij een lange reeks ongelukken die hij en zijn vrouw de afgelopen jaren hebben gehad als gevolg van onverantwoord fietsgedrag. Aangezien hij een gat in zijn achillespees heeft, kan hij niet snel genoeg wegspringen. 'Ik voel mij onveilig.'

Beeld Pauline Niks

Dan houdt hij de rechter en de gemeenteadvocaat een plaatje voor van een rood bord met een witte streep. 'Kunt u mij vertellen wat dat is?' De gemeenteadvocaat wenst niet aan zijn showtje mee te doen. Bakker gaat weer zitten: 'Het is een bord dat voor alle voertuigen geldt, maar geen fietser die zich er in de stad aan houdt.' Zo heeft een vrouw die met een bakfiets tegen het verkeer inreed zijn auto beschadigd. 'Ik kon een middelvinger krijgen.' En passant bekent hij zelf ook niet altijd zachtzinnig te werk te gaan. 'Ik heb er eentje tegen de grond gemept.'

De rechter wil weten waarom Bakker zich tot de burgemeester wendt, en niet tot de politie. 'Ik heb al contact gehad met de politie en dat heeft niets opgeleverd.' Anders dan de rechter suggereert, kan de burgemeester in zijn ogen heus wel orders aan de politie geven als het om veiligheid in de stad gaat. 'Als er rellen zijn in Den Haag gaat hij toch ook niet samen met secretaresse en een hockeystick eropaf om de boel op te lossen?'

De heer Bakker schetst wel een erg 'dystopisch' beeld, vindt de gemeenteadvocaat Rolf Verduijn. 'En erg eenzijdig tegen de fietsers. Door fietsers en voetgangers wordt ook veel geklaagd over automobilisten. En automobilisten en fietsers vinden dat voetgangers zich gevaarlijk gedragen.'

De gemeente moet al die belangen en nog meer afwegen. De grieven van Bakker heeft het Stadhuis bij die belangenafweging uitzonderlijk serieus genomen, stelt Verduijn. 'Nadat we zijn dagvaarding hebben gekregen, is er een gesprek geweest.' De gemeente heeft uitgelegd dat specifiek optreden jegens fietsers geen prioriteit is van de politie, maar dat er wel degelijk boetes worden uitgedeeld. 'We hebben zelfs de uitzonderlijke belofte gedaan dat de burgemeester de eisen van Bakker met de hoofdofficier en de hoofdcommissaris zou bespreken. Dat is gebeurd en de driehoek heeft laten weten het beleid niet aan te passen.'

Als Bakker wil dat de stad een andere afweging maakt, moet hij niet bij de rechter zijn, maar in de gemeenteraad, stelt Verduijn. Daar wordt beslist welke veiligheidsmaatregelen prioriteit krijgen. 'En nu is het moment, want na de gemeenteraadsverkiezingen stelt de raad weer een nieuw regionaal veiligheidsplan vast.'

Beeld Pauline Niks

Natuurlijk moet de burgemeester een afweging maken, erkent Bakker. En het is wat hem betreft ook onwenselijk dat burgers die afweging via de rechter massaal gaan proberen bij te sturen. 'Maar als het om mensenlevens gaat, zoals nu, vind ik dat dat wel moet kunnen.'

Na wat gepingpong over proceskosten weet de rechter genoeg. 21 maart doet zij uitspraak. Op de gang stelt Bakker gelaten vast dat hij weinig fiducie heeft in een gunstige uitspraak. 'Ze zal wel te bang zijn om op de stoel van de uitvoerende macht te gaan zitten.' Toch ziet hij de rechtszaak als een succes. 'Ik heb veel media-aandacht gekregen. Vandaag was er zelfs nog iemand van NRC in de zaal.'


Frank Bakker is de Amsterdamse fietsjungle zat en dagvaardt de burgemeester

Frank Bakkers plan om de burgemeester van Amsterdam te dagvaarden ontstond toen hij afgelopen herfst in zijn auto over de smalle Brouwersgracht reed. Een vrouw op een fiets verleende geen voorrang, waarop Bakker toeterde. 'Toen stak ze haar middelvinger op. Iets verderop reed ik haar klem en vroeg waar ik die vinger aan te danken had. 'U begrijpt het niet, in Amsterdam gelden andere regels', zei ze.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden