Kan een Belg tegen kritiek?

Patisserie Antoine aan de Zeelaan in De Panne, Belgiës meest zuidelijke kustplaats, lonkt in de etalage met pizzabroodjes voor 2,50 euro....

Bart Dirks

Nu maken die 50 cent natuurlijk niet zo heel veel uit, maar merkwaardig is het toch. Hongerige consumenten worden met een aantrekkelijke prijs gelokt en krijgen plots een toeslag van 20 procent voor de kiezen. Na consumptie van de halfwarme snack dus toch maar even gevraagd waar het prijsverschil mee te maken heeft.

De bakkersfamilie aan de toonbank poogt het verschil te verklaren. Het hoge btw-tarief speelt een rol, het pizzabroodje moest ook nog even worden opgewarmd (dat kost energie) en het bedienend personeel moet ook nog worden betaald.

Alles goed en wel, maar waarom staat er dan niet gewoon 3 euro vermeld op het prijskaartje in de etalage?

De slappe smoezen zijn opgebruikt en dus gooit de bakker het over een andere boeg. ‘Waar komt u eigenlijk vandaan? Wat komt u hier doen? Verlof vieren?’, vraagt hij ronduit vijandig. Op kritiek zit hij duidelijk niet te wachten. En kennelijk al helemaal niet als het commentaar van betweterige buitenlanders komt. Opzouten kunnen ze, en snel een beetje: ‘Mijn winkel uit!’

Voor de bakker zal de kritische vraag van de Nederlandse toerist wel weer het vooroordeel hebben bevestigd dat ’Ollanders zuinig en brutaal zijn, maar voor de Nederlanders bewijst het voorval iets heel anders: Belgen kunnen heel slecht tegen kritiek. In Nederland hoeft geen bakker het in zijn hoofd te halen om verschillende prijzen te afficheren. Elke klant zou er iets van zeggen; niet eens om het geld, maar vooral uit principe. Veel Belgen zijn toch eerder brave, risicomijdende mensen. Als een ondernemer hen een oor aannaait, lijken ze minder snel verhaal te halen. De bakker in De Panne maakt daar misbruik van.

Toegegeven, Belgen kunnen veel beleefder zijn dan Nederlanders, maar die omzichtigheid heeft een keerzijde. Het feit dat ze elkaar onderling minder kritisch durven te bejegenen, betekent ook dat de dienstverlening soms minder is dan in Nederland. Deel twee van het adagium ‘bent u tevreden, vertel het uw vrienden, bent u ontevreden, vertel het ons’, lijkt een gotspe. Neem de bewegwijzering in het land: kennelijk belt niemand eens boos de ‘regie der wegen’ om te zeggen dat je dankzij hun borden regelmatig het spoor bijster raakt. Of het nieuwe fietsenrek bij een Gents universiteitsgebouw: de beugels voor de kettingsloten zijn verkeerdom gemonteerd, maar dat is nooit hersteld. Jammer dan.

Kritiek overbrengen is natuurlijk ook een kwestie van cultuur. Het verschil zit ’m tussen Nederlanders en Belgen soms in de nuance, zoals in een Brusselse aquariumwinkel. De verkoopster doet ons een suggestie voor een nieuwe bak. ‘Dit model vinden we eigenlijk niet zo mooi’, laten we haar vriendelijk weten.

Aan haar gezicht is duidelijk af te lezen dat ze schrikt van deze kennelijk nogal directe opmerking. ‘Oh, maar het was maar een suggestie hoor, het was maar een suggestie’, haast ze zich te zeggen. Later in de conversatie volgt nog zo’n onschuldig, maar overduidelijk cultuurbotsinkje.

Een Belgische klant had wellicht gezegd: ‘Ja, dat is ook heel mooi’, en er vervolgens het zijne van gedacht. Hoffelijk, maar de verkoopster was niets wijzer geworden van zijn smaak.

Bart Dirks

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden