PROFIEL

Kan Derde Bush de Tweede Clinton aan?

De kandidatuur van de Republikein Jeb Bush voor het presidentschap van de VS kan een spannend koningsdrama worden. Zet hij de lijn van opvolging voort? Kan hij Hillary verslaan?

Jeb Bush, voormalig gouverneur van Florida, staat dinsdag 2 juni de pers te woord tijdens een economische top in Orlando.Beeld reuters

Het bloed van de familie kruipt waar het niet gaan kan: Jeb Bush wil president van Amerika worden, net als eerder zijn vader en oudste broer. Hij stelt zich 15 juni officieel kandidaat, zo is de stellige verwachting nadat hij donderdag in een Twitterboodschap liet weten op die dag een mededeling te zullen doen.

'De Derde Bush' wordt Jeb genoemd. Niet 'Bush de Derde'- dat klinkt de Amerikanen nog iets te dynastiek. Maar verder belooft zijn kandidatuur een spannend koningsdrama te worden. Zet hij de lijn van opvolging voort? Kan hij de vele rivalen uit het eigen kamp aftroeven? Is hij opgewassen tegen de vrouwelijke troonpretendent van die andere, machtige familie, de Clintons? Of zal het spookbeeld van zijn krijgshaftige maar verguisde broer hem fataal worden?

Jeb heeft het eerste obstakel op weg naar het Witte Huis uitgeschakeld: zijn moeder Barbara, echtgenoot van George sr., de eerste president Bush. 'Zij runt de familie, de mannen runnen de wereld', wordt er gezegd. Zij had haar bedenkingen ('het is toch van de gekke dat er niet meer dan twee tot drie families zijn die streven naar het hoogste ambt'), maar heeft die ingeslikt. Misschien omdat Jeb haar favoriete zoon is.

Hij is de serieuze, de gehoorzame, altijd met zijn neus in de boeken. Zijn oudere broer George W. was de rebel, die op zijn 30ste boven een garage woonde, elke avond dronken was en korte tijd volkomen van het padje raakte. Voor moeder Barbara was Jeb de beoogde opvolger van zijn vader, maar George W. kreeg zijn leven weer op orde, ging de politiek in en sneed Jeb de pas af door in 2001 de tweede president Bush te worden. Dat was niet zoals de ouders zich dat hadden gedacht.

Herkansing

George jr. wist dat ze Jeb zagen als de slimste van de twee. Maar alle neven, ooms en tantes liepen weg met hem, de toffe peer met wie je kon lachen. Jeb is introverter en maakt minder snel vrienden. De twee broers waren elkaars concurrenten en trokken weinig met elkaar op. Toen George W. het presidentschap voor zijn neus wegkaapte, was dat slikken voor Jeb. Maar hij stelde zich loyaal op. De Bushes sluiten de rijen als het familiebelang in het geding is.

Inmiddels is het veertien jaar later. Jeb, 62 jaar oud, gaat in de herkansing. Zijn broer is met pensioen en gebruikt die vrije tijd om zich te ontwikkelen tot een niet onverdienstelijk kunstschilder. Jeb heeft vrij baan, lijkt het, maar dat is schijn. In werkelijkheid is George W., zelfs in ruststand, na moeder Barbara de tweede familiehorde die Jeb moet nemen. George zelf zal hem geen strobreed in de weg leggen, maar dat kan de geest van George wel.

De herinnering aan de door hem gelaste inval in Irak splijt nog steeds de Amerikanen. Dat is een probleem voor Jeb. In februari zei hij: Ik ben 'my own man', ik ben ik, ik ben niet mijn broer. Hij creëerde daarmee afstand, maar dat maakte hij weer helemaal ongedaan door in een interview te zeggen dat hij in 2003 hetzelfde zou hebben gehandeld, zelfs als hij wist wat we nu weten (dat er geen massavernietigingswapens waren). Ook bekende hij zijn broer te raadplegen over het Midden-Oosten. Het was conform de familiecode: de Bushes vallen elkaar niet af. Maar voor die solidariteit met de stam betaalde Jeb een prijs: hij werd met zoveel kritiek overladen dat hij zijn verklaring introk. Wetende wat hij nu weet, zou hij Irak niet zijn binnengevallen, zegt hij nu.

Daarmee is het probleem nog niet weg. Want waar Jeb in een eventuele tweestrijd met de Democratische kandidaat afstand moet zien te houden tot George W. om onafhankelijke kiezers te trekken, kan het in de Republikeinse voorverkiezingen juist voordelig zijn dicht tegen hem aan te kruipen. Onder conservatieve kiezers is Bush jr. nog onverminderd populair. Dat wordt balanceren.

Balanceren

Het heeft iets tragisch, want Jeb Bush is echt niet zijn broer. Wanneer hij aan een zin begint, hoef je niet in paniek te raken dat hij het einde daarvan niet levend haalt, schrijft New York magazine. Op zijn 17de ging Jeb naar León in Mexico om als uitwisselingsstudent te helpen bij het opzetten van een school voor armen. Hij ontmoette Columba, met wie hij op zijn 21ste trouwde en op zijn 23ste kinderen kreeg. Hij spreekt vloeiend Spaans.

Hij is voor immigratiehervorming. Illegale immigratie is volgens hem geen misdaad maar een 'daad van liefde' gepleegd door ouders die alleen een beter leven willen voor hun kinderen. Zulke uitspraken maken hem geliefd bij latino's, reden waarom Hillary Clinton Bush vreest als mogelijke tegenstander. Maar omgekeerd liggen die uitspraken moeilijk onder de conservatieve Republikeinen in de voorverkiezingen.

Kortom, aan alle kanten wordt het balanceren voor Jeb Bush, met de geest van George W. als mogelijke scherprechter. Shakespeare kan het drama niet meer schrijven, Hilary Mantel wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden