Kan de Tijger van Madras de nieuwe generatie terugwijzen?

AMSTERDAM - Met hun schaaktweekamp zullen wereldkampioen Vishy Anand en uitdager Magnus Carlsen de komende weken niet de wereldwijde opwinding veroorzaken die in 1972 heerste rond de koudeoorlogtweekamp Fischer - Spassky. Maar de Indiase kranten brengen dagelijks paginagrote artikelen over 'de moeilijkste opdracht van Anands carrière'. En de Noorse televisie zendt alle twaalf partijen, inclusief de denkpauzes, live uit.


Het is lang geleden dat de schaakwereld zo reikhalzend uitkeek naar een WK-match. De plaats van handeling (het Indiase Chennai) is ongewoon, het leeftijdsverschil tussen Anand en Carlsen (ruim 20 jaar) is uitzonderlijk groot en voor het eerst sinds 1921 is geen van beide titelpretendenten geboren in Oost-Europa. Mocht Carlsen winnen, dan wordt hij de West-Europese opvolger van Max Euwe.


De twee hoofdrolspelers lijken in geen enkel opzicht op elkaar. Anand, in zijn jeugd broodmager, is een enigszins gezette man van 43 jaar geworden, al is hij volgens zijn begeleiders de laatste maanden 6 kilo afgevallen dankzij intensieve fysieke training. Respect geniet Anand alom. Vanwege zijn grote schaakcapaciteiten, maar ook vanwege zijn welsprekendheid en zijn uiterst correcte gedrag in en buiten de toernooizalen.


De 22-jarige Carlsen is energiek en verkeert in een voortreffelijke fysieke conditie. Hij is zo fotogeniek dat hij gevraagd werd in een reclamecampagne van een kledingmerk op te treden. Vrouwen vinden hem aantrekkelijk. 'Deze hottie zou ons kunnen bekeren tot het schaakspel', schreef het vrouwenblad Cosmopolitan.


Aantrekkelijk of niet, Carlsen is vooral een formidabele schaker van wie bijna iedereen denkt, hoopt of vreest dat hij zijn erelijst zal completeren. Hij heeft alle grote toernooien minstens eenmaal gewonnen en hij is al geruime tijd de nummer één van de wereldranglijst. De tijd lijkt gekomen om de officiële wereldtitel over te nemen van een speler die op de ranglijst is gezakt naar de achtste plaats.


Zo groot is het vertrouwen van Carlsens fans dat zij de match tegen Anand zien als een vanzelfsprekende generatiewisseling. Als een formaliteit die zich geruisloos zal voltrekken. Zoals de jonge Emanuel Lasker in 1894 de oude kampioen Wilhelm Steinitz verpletterde, zo zal ook Carlsen Anand overtuigend verslaan, denken zij.


Dit scenario is mogelijk, maar niet waarschijnlijk. Carlsen mag bijna alles hebben gewonnen wat er te winnen valt, hij heeft geen ervaring met de bijzondere discipline die een lange tweekamp nu eenmaal is. Een toernooi met verschillende tegenstanders is iets anders dan een gevecht over vele ronden met één opponent, die gaandeweg onder je huid kan kruipen.


Anand is aan die speciale spanning gewend. In 1995 leerde hij zijn eerste waardevolle lessen in de verloren WK-match tegen Gari Kasparov. Sinds hij in 2007 de wereldtitel veroverde, heeft hij die in tweekampen driemaal met succes verdedigd. Het hoogtepunt in die serie was zijn eclatante overwinning op Vladimir Kramnik in 2008. Vooral dankzij een excellente voorbereiding was Anand halverwege die tweekamp al vrijwel zeker van de eindzege.


Skype

Opnieuw heeft Anand niets aan het toeval overgelaten. Maandenlang heeft hij zich teruggetrokken om zich in vorm te spelen en met vier secondanten de te verwachten openingsproblemen te onderzoeken. Het gerucht gaat dat Kramnik als onzichtbare vijfde assistent via Skype adviezen geeft.


Vanzelfsprekend heeft ook Carlsen zich terdege voorbereid, al is het de vraag of hij even intensief de beginzetten heeft bestudeerd als zijn tegenstander. Carlsen is gewend in de opening genoegen te nemen met een ongeveer gelijke stand en de werkelijke strijd te verplaatsen naar de latere partijfasen. Honderden partijen tegen zeer sterke tegenstanders heeft hij zo gewonnen.


Alle collega's van Anand en Carlsen hebben in artikelen of interviews hun mening gegeven over de tweekamp. Op een enkele uitzondering na is het oordeel unaniem: ondanks zijn onervarenheid is Carlsen favoriet, omdat hij de laatste jaren duidelijk superieur was aan Anand. Bovendien, schrijft Kasparov, laat een nieuwe generatie zich zelden terugwijzen.


Voor de aanhangers van Anand biedt misschien het commentaar van de Schotse grootmeester Jonathan Rowson hoop: 'Bij de officiële opening van de match was Carlsen ongeconcentreerd en defensief. Alsof hij geen vlinders in zijn buik had, maar op het punt stond te beginnen aan gewoon een nieuw toernooi. Anand was ontspannen en charmant. Ik kreeg de indruk dat hij ruim voldoende vlinders voelt en dat ze in formatie vliegen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden