Kan de Politieacademie niet sneller agenten opleiden?

Nu de Nationale Politie de komende jaren 14 duizend agenten ziet vertrekken, komt een principiële discussie op gang over de Politieacademie. Kan die niet sneller leveren?

Aspirant politieagenten.Beeld ANP

Wie in Nederland bij de politie wil, moet naar de Politieacademie. Naast de hoofdvestiging in Apeldoorn zijn er verspreid door het land vijf locaties voor de basisopleiding. Nu de Nationale Politie de komende jaren 14 duizend agenten ziet vertrekken, zijn alle ogen op de Politieacademie gericht. Kunnen ze daar niet sneller meer agenten opleiden?

Ingewikkeld vak

'Ik zie het vullen van de sterkte in de eerste plaats als een kwalitatief vraagstuk', zegt directeur Leon Kuijs, voorheen onder meer korpschef in Brabant. Adjunct-directeur Kathelijne van Kammen werkte vroeger op hogescholen en is nu verantwoordelijk voor de inhoud van het politieonderwijs. Zij zegt: 'Politiewerk is een heel ingewikkeld vak, dat heb ik hier wel geleerd. Daarom mag over de kwaliteit van de mensen die wij afleveren geen enkel misverstand bestaan.'

De taak van de Politieacademie is wettelijk vastgelegd. Het is de enige gecertificeerde opleiding tot agent. De basisopleiding is een driejarige mbo-route, of vierjarige bachelor, waarbij de helft van de tijd in de praktijk wordt doorgebracht. Voor wie zich met een relevante vooropleiding bij de Politieacademie meldt, zijn er gerichte tweejarige opleidingstrajecten.

Plofonderwijs

De Academie heeft plaats voor jaarlijks 2.000 nieuwe studenten. Door geldgebrek - het ministerie van Justitie en Veiligheid is eigenaar van de Politieacademie - is die capaciteit de afgelopen vijf jaar niet benut. Dat verandert nu: het aantal nieuwe opleidingsplaatsen stijgt in 2018 met 200 naar maximaal 2.200. Kuijs: 'Dat moet voldoende zijn. Als ze ons vragen: kan 3.000 ook, dan is het antwoord nee. Wij doen niet aan plofonderwijs.' Van Kammen: 'Bovendien moet iedereen een praktijkplaats in een basisteam vinden. Begeleiden kost ook tijd. We kunnen de eenheden niet met zoveel mensen-in-opleiding belasten.'

Voorzitter Jan Struijs van de Nederlandse Politiebond zegt druk in overleg te zijn met de mbo-raad en de korpsleiding om te kijken naar andere mogelijkheden. Struijs: 'We hadden allang iets aan de voorkant moeten doen. De Politieacademie is niet berekend op deze inhaalslag. We kunnen andere mbo's hartstikke veel vragen. En er zitten meer schuivende panelen in deze problematiek. Bijvoorbeeld: de oudere dienders die uitstromen zijn duurder dan de jongeren die instromen. Met dat geld kunnen we ook weer opleiden. We moeten een goede berekening maken en dan tot een deltaplan politie komen.'

Goede startkwalificatie

Als directeur Kuijs deze uitspraken krijgt voorgelegd, fronst hij zijn wenkbrauwen. 'Wij kennen Jan Struijs goed, tot vorig jaar was hij bij ons in dienst. Het huwelijk tussen bonden en Academie is altijd goed geweest, laten we dat zo houden. Struijs weet dat wij geen concessies doen aan de kwaliteit. Natuurlijk willen wij samenwerken met het mbo, dat doen we al. Maar met een hbo-opleiding Integrale Veiligheid, of mbo Handhaving, Toezicht en Veiligheid, heb je nog geen startkwalificatie als agent. Daar zijn zeker twee aanvullende jaren voor nodig, hier en in combinatie met de praktijk.'

Van Kammen: 'In andere beroepen werkt het ook zo. Als je verpleegkundige wilt worden, moet je ook een goede startkwalificatie hebben om op de spoedeisende hulp het ziekenhuis in te gaan.'

Bob Hoogenboom, politiewetenschapper aan de VU en Nijenrode, en docent aan de Academie, ziet dankzij het personeelstekort nieuwe mogelijkheden. 'Onder Rutte I en II is een enorme veiligheidsagenda gecreëerd, die feitelijk op alle terreinen een reorganisatie en bezuiniging was. Ga maar na: inlichtingendienst AIVD, Defensie, Openbaar Ministerie, rechterlijke macht, politie, overal ging geld af. Dat is de wrange ironie van hun law-and-orderverhaal geweest, dat die eerste kabinetten-Rutte het veiligheidssysteem juist hebben uitgehold.'

Diversiteit en differentiatie

Hoe akelig dat uitgangspunt ook is, juist daardoor ziet Hoogenboom een strategische kans. 'Binnen de politie wordt veel gepraat. Het is nu tijd voor doen. Deze situatie kan een hefboom zijn voor een systeem- en cultuurverandering. Nu er zoveel jong en vers bloed nodig is, moet je je afvragen: hoe gaan wij de politie van de toekomst vormgeven? Dan vind ik het niet vreemd om naar de opleiding zelf te kijken. Er zijn genoeg vakken die buitenshuis gedoceerd kunnen worden. En diversiteit is belangrijk, waarbij ik het niet alleen over migratieachtergronden heb, maar ook over alle mogelijke vormen van zij-instroom. Als de Politieacademie maar eindleverancier blijft.'

Korpschef Erik Akerboom zei in een speech bij de opening van het nieuwe studiejaar tegen de studenten: 'Jullie zullen de toekomstige politie vormen. Die zal er anders uitzien. Flexibeler, anders opgeleid, diverser samengesteld. Van hoog tot laag.'

Volgens directeur Kuijs moet de oplossing vooral gezocht worden in differentiatie. 'Vroeger kwam iedereen hier op 17-, 18-jarige leeftijd binnen. Nu krijgen we veel mensen van 24, 25. Natuurlijk kijken we of die versneld door de opleiding kunnen. Maar het is onze ervaring dat ze zelf twee jaar nog te weinig vinden. We moeten vooral preciezer de kwalitatieve behoefte van de politie analyseren. Een cyberdeskundige, van wie we er steeds meer nodig hebben, hoeft geen uniform aan. Het gaat niet alleen om blauw op straat, met specialisten kun je ook op een goede manier aan de sterkte voldoen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden