Kan de ECB wel een alternatief voor Libor bedenken?

De kwestie Peter de Waard

Beeld de Volkskrant

Zeg niet dat Grieken sinds de klassieke oudheid niets nieuws meer hebben kunnen bedenken. In 1969 bedacht Minos Zombanakis het rentetarief Libor (London Interbank Offered Rate) toen hij werkte voor Manufacturers Hanover, tegenwoordig een onderdeel van JP Morgan Chase.

Hij werd destijds benaderd door Iran voor een grote lening die moest dienen voor de financiering van de Witte Revolutie van de sjah. De lening was te groot voor een bank. Zombanakis ging er daarom mee de boer op. Andere banken wilden meedoen, zodat een syndicaat kon worden gevormd. Er moest alleen wel zekerheid zijn over de toekomstige rente. Omdat de inflatie in veel westerse landen opliep als gevolg van de loon- en prijsspiraal, moest de rente kunnen worden aangepast.

Alleen was er onduidelijkheid wat de richtlijn daarvoor moest zijn. Zombanakis kwam met het idee een selecte groep banken opgave te laten doen van de rente die zij op bepaalde momenten aan andere banken in rekening brachten. Het ei van Columbus. Zombanakis' reputatie steeg tot grote hoogten. 'Als ik iemand moet hebben, dan hoef ik vanaf nu de engelen niet meer te bellen, maar bel ik God.'

Toen de Financial Times in 2007 schreef dat Libor was bedacht door Londense bankiers, trok hij aan de bel. 'Minos Zombanakis ontwierp die formule waarbij de banken hun rentetarieven rapporteerden aan een agentschap en het gemiddelde, afgerond op 1/8ste van een procent, het rentepercentage zou zijn. Dit werd Libor genoemd. En dat is mijn bijdrage aan de financiële wereldgemeenschap. Ik sta te boek als de vader van Libor', aldus zijn verontwaardigde ingezonden brief. Op dat moment waren er wereldwijd voor 350 biljoen dollar aan verplichtingen (van hypotheken tot derivatencontracten) aan Libor gekoppeld.

Vijf jaar later bleek dat medewerkers van het panel van banken dat opgave deed, de Liborrente jarenlang ten eigen voordele hadden gemanipuleerd. Topmensen, onder wie Rabo-bestuursvoorzitter Piet Moerland, moesten aftreden en in totaal werd de banken negen miljard dollar aan boetes opgelegd. Libor moest op de schop. Vijf jaar lang werd getracht Libor minder fraudegevoelig te maken. Maar het vertrouwen herstelde niet. De Londense financiële waakhond FCA wil daarom dat Libor in 2021 verdwijnt.

Een alternatief is er echter niet. Sonia (Sterling Overnight Index Average) wordt in Londen als nieuw referentiepunt genoemd - het rentetarief dat banken elkaar onderling in rekening brengen voor kredieten van één dag. Maar de Amerikanen vinden dit te beperkt. Het gaat alleen om leningen in pond sterling en er is maar één tarief, terwijl Libor vijf tarieven kent tot twaalf maanden. Vorige week liet de ECB weten in 2020 met een eigen variant te komen. Een concreet idee ontbreekt.

Wel is net op tijd de verloren zoon Griekenland weer in de armen gesloten. Er is daar vast een whizzkid te vinden die in Zombanakis' voetspoor wil treden.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.