Kamsky's eenzame strijd tegen de bierkaai

Zondagavond werd nog eens pijnlijk duidelijk dat Gata Kamsky een wel heel eenzame strijd voert. Na zijn nederlaag in de negende partij van de tweekamp tegen Viswanathan Anand werden in het Centro Insular del Cultura in Las Palmas weinig tranen vergoten....

GERT LIGTERINK

Van onze schaakmedewerker

Gert Ligterink

LAS PALMAS

Vanaf het begin van de tweekamp weet Kamsky dat hij in een vijandige omgeving speelt. Een paar dagen voor de eerste partij kreeg hij de nieuwe regels onder ogen die de PCA, de door Gari Kasparov en Nigel Short opgerichte professionals-bond, voor deze en toekomstige tweekampen heeft opgesteld. Uit de tekst bleek dat Kasparov en zijn vrienden geen middel onbeproefd laten om de in hun ogen onuitstaanbare lastpost het leven zo zuur mogelijk te maken.

Volgens het PCA-decreet is een speler niet alleen verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag maar ook voor dat van de leden van zijn delegatie. Mochten die fysiek of verbaal geweld gebruiken, dan zijn drie maatregelen mogelijk. De verantwoordelijke speler kan gestraft worden met een boete ter hoogte van de helft van zijn prijzengeld, een partij of zelfs de hele tweekamp kan voor hem verloren worden verklaard en in het ergste geval kan de overtreder uit de stad worden verwijderd. Mocht de zondaar met die laatste straf niet akkoord gaan, dan wordt een van de andere twee straffen toegepast.

Het is begrijpelijk dat Kamsky niet zo maar akkoord ging met deze drakonische maatregelen. Hij zond een hartstochtelijke brief aan de deelnemers van het elite-toernooi in Linares waarin hij hen vroeg om steun. Die kreeg hij. Onder aanvoering van Karpov, Ljubojevic en Sjirov betuigden acht grootmeesters hun sympathie voor Kamsky. In een brief aan de organisatie in Las Palmas schreven zij dat het WK-reglement nooit tijdens een cyclus veranderd mag worden. De in het vooruitzicht gestelde straffen noemden zij een schending van de mensenrechten.

Toch is de match zonder verdere protesten van de Kamsky-delegatie begonnen en weet niemand wat er in het ergste geval kan gebeuren. Vader Kamsky beweert dat hij van de organisatoren de verzekering heeft gekregen dat de nieuwe regels niet gelden, de PCA beweert het tegenovergestelde en de organisatoren stellen zich diplomatiek op door vragen over dit onderwerp beleefd af te wimpelen.

Er zitten meer scherpe kanten aan de nieuwe regels van Kasparovs vriendenclub. Zo zijn de spelers verplicht om zich in het openbaar en tegenover de pers altijd in gunstige zin uit te laten over de PCA. Verder dienen zij netjes gekleed te gaan. Het dragen van een colbert en een das is verplicht en spijkerbroeken zijn ten strengste verboden.

Zeven partijen lang hebben Anand en Kamsky zich aan de kledingvoorschriften gehouden tot Kamsky zaterdag verscheen in een T-shirt dat hij bij de opening van de organisatoren had gekregen. Nigel Short, als PCA-bestuurslid mede verwantwoordelijk voor de nieuwe regels, vond dat het nog geen tijd was om in te grijpen: 'Dat kan later nog. De regels zijn slechts opgesteld om de Kamsky's te leren zich als gewone menselijke wezens te gedragen. Als hun overtredingen beperkt blijven tot het incidenteel dragen van een T-shirt, kan ik ermee leven.'

De tijden zijn veranderd. In 1987 wekte Short de weerzin op van zijn concurrenten in het interzonale toernooi in Subotica toen hij in korte broek de speelzaal binnenkwam. Nu stelt hij zelf, gehuld in driedelig grijs, de kledingregels op voor de jongere generatie.

Een andere nieuwigheid is dat de spelers verplicht zijn na hun partij een persconferentie te geven. Als een beslissing is gevallen dient de winnaar te verschijnen, na een remise worden ze allebei aan de tand gevoeld. Het is nog even wennen want de bijeenkomsten met de pers worden geleid door iemand die een hekel heeft aan zijn baantje. In hooguit twee minuten worden de journalisten onthaald op een paar banale opmerkingen in de trant van 'ik stond goed maar heb niet gewonnen.'

De organisatoren beschouwen deze match als een generale repetitie. Volgend jaar willen zij pas echt uitpakken als de herenigingsmatch tussen de PCA-kampioen en de FIDE-kampioen op het programma staat. Graag zouden zij zien dat die in Las Palmas wordt gehouden al beseffen zij dat de concurrentie zwaar zal zijn. Er is belangstelling in het Indiase Sanghi Nagar, de plaats waar eerder de kwart- en halve finales van het FIDE-kampioenschap werden gehouden en er zijn meer kapers op de kust.

Maar Las Palmas heeft alle vertrouwen in de eigen kansen. Geld is op Gran Canaria geen enkel probleem. Het plaatselijke bureau voor toerisme juicht een WK-tweekamp in het laagseizoen van harte toe en is bereid daarvoor diep in de buidel te tasten.

'Wij hebben altijd warme relaties met de topschakers onderhouden', zegt Jose Miguel Fraguela, de voorzitter van het WK-comité. 'In zijn grote tijd heeft de Deen Bent Larsen hier een huis gekocht en Anatoli Karpov denkt erover om zijn voorbeeld te volgen.' Op de vraag of de 'warme relaties' met Karpov niet op het spel zijn gezet door in zee te gaan met de door Karpov zo innig gehate PCA, geeft Fraguela een diplomatiek antwoord. 'Wij zijn slechts geïnteresseerd in het schaken en niet in de vele conflicten die er tegenwoordig helaas bij schijnen te horen.'

Een herenigingsmatch organiseren is natuurlijk alleen maar mogelijk als er iets te herenigen valt. Het staat vast dat de nieuwe (of oude) PCA-kampioen in oktober bekend is na de tweekamp tussen Kasparov en de winnaar van Anand - Kamsky. Maar of er ook een FIDE-kampioen zal zijn?

Karpov en Kamsky hebben zich geplaatst voor de FIDE-finale maar er is tot nu toe geen enkele belangstelling getoond om hun tweekamp te organiseren, of beter gezegd om het reglementair verplichte prijzenfonds van een miljoen Zwitserse franken op tafel te leggen. Ondanks de 'warme relaties' met de topschakers heeft ook Las Palmas daar geen zin in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden