De Zestien

Kampioenskansen: PSV 54 procent, Ajax 29 procent, Twente 9 procent

Ajax had vorig seizoen 2 procent kans kampioen te worden, maar werd het toch. Dat betekent nog niet dat de voorspelling niet deugde. @SimonGleave over voetbal, voorspellen, en onzekerheid.

Beeld anp

Voetbal is een vrij goed te voorspellen sport, alleen niet met 100 procent zekerheid. Een goede voorspelling geeft aan elke mogelijke uitslag een waarschijnlijkheid, en een voorspelling is dus niet fout als de meest waarschijnlijke uitslag niet uitkomt.

Voor Ajax-Roda, vorig weekend, vond ik het zeer waarschijnlijk dat Ajax zou winnen (ik gaf Ajax 84 procent kans, zelfs). Maar de mogelijkheid dat Ajax-Roda in een gelijkspel eindigde, had ik meegenomen - net als elke andere voorspeller die zichzelf serieus neemt. Elke voorspelling zou drie uitkomsten hebben ingecalculeerd, met elk een andere waarschijnlijkheid. Een gelijkspel was simpelweg een van de twee minst waarschijnlijke uitkomsten.

Hoe kom je nu aan betrouwbare voorspellingen in een moeilijk voorspelbare sport? In het verleden behaalde resultaten geven geen garanties voor de toekomst, zoals we dankzij de financiële sector weten. Maar op basis van eerder gespeelde wedstrijden kunnen we wel tot vrij betrouwbare voorspellingen komen. Dat was ook het doel van Infostrada Sports Group en Hypercube toen ze een paar jaar geleden de zogenaamde Euro Club Index (euroclubindex) ontwikkelden, een ranglijst van alle Europese clubs.

Beeld Bron: Infostrada Sports Group, Hypercube

Barcelona en Real Madrid als beste ploegen is weinig verrassend, maar de posities van Porto (7) en Ajax (21) zijn dat misschien wel. Maar dat is simpelweg wat de uitslagen zeggen, en omdat er zo veel data van uitslagen zijn, kunnen we vertrouwen in de betrouwbaarheid hebben.

Maar je hoeft me niet op mijn blauwe ogen te geloven, ik kan de betrouwbaarheid aantonen. Ik zei al eerder dat Ajax volgens mijn voorspelling met de Euro Club Index 84 van de 100 wedstrijden zou hebben gewonnen. Dat betekent dat ze 1 op de 6 keer niet zouden winnen. Zou dit in de praktijk ook zo zijn gegaan bij andere wedstrijden?

Om dat te testen, heb ik elke eredivisiewedstrijd sinds 2010/'11 erbij gepakt waarin Ajax volgens de Euro Club Index minimaal 80 procent kans had om te winnen. Dat was in 20 wedstrijden het geval, en in die 20 wedstrijden had Ajax gemiddeld 85 procent kans om te winnen. 15 procent van die wedstrijden - 3 wedstrijden dus - zou Ajax dan niet winnen.

Wat gebeurde er? Ajax won inderdaad 17 van die wedstrijden, speelde er 2 gelijk, en verloor er 1. Exact volgens het model. Als we hetzelfde experiment doen met PSV, zien we dit: PSV speelde in dezelfde periode 22 wedstrijden waarin ze volgens de ECI meer dan 80 procent winstkans hadden. 3 daarvan zouden ze volgens het model niet hebben gewonnen. Wederom is het model accuraat: PSV won 19 van die wedstrijden, speelde 1 keer gelijk, en verloor 2 keer - onder andere drie weken geleden tegen PEC Zwolle.

Hindcast
Dit was een zogenaamde hindcast, de tegenhanger van een forecast (voorspelling). En op basis van die hindcast, lijkt de Euro Club Index een redelijk goede forecaster. Dat betekent dat we er mee kunnen spelen. Met behulp van een simulatie kunnen we met de Index de eindstand van de eredivisie voorspellen, met de bijbehorende onzekerheid.

De Euro Club Index-voorspelling geeft PSV nu de meeste kans op de titel. De meest waarschijnlijke uitkomst is dat PSV kampioen wordt met twee punten voorsprong op Ajax, en zes punten op Twente en Feyenoord. De kans dat PSV kampioen wordt, staat nu op 54 procent; Ajax op 29 procent; Twente 9 procent; en Feyenoord 8.

Om deze percentages in perspectief te plaatsen: vorig seizoen had Ajax na het thuisverlies tegen FC Utrecht nog maar 2 procent kans om kampioen te worden. Na 20 speelronden was Ajax zesde, op 8 punten van PSV en AZ. Maar Ajax won alle 14 resterende wedstrijden, en presteerde iets fenomenaals. Maar dat betekent niet dat de Euro Club Index-voorspelling fout was, net zo min als de voorspelling van Ajax-Roda van vorig weekend fout was.

Onverwachte dingen
Over een langere serie wedstrijden is voetbal goed te voorspellen, maar individuele wedstrijden zijn lastig. Dat maakt voetbal ook mooi, dat er onverwachte dingen gebeuren. Als Ajax thuis altijd van Roda zou winnen, en als geen ploeg ooit een achterstand van acht punten zou inlopen, dan zou niemand kijken. Voetbal zou een rariteit zijn, en geen obsessie van jonge en niet zo jonge mannen over de hele wereld.

Voorspellingen helpen ons slechts te begrijpen wat er gebeurt, en om gebeurtenissen in perspectief te brengen. Bijvoorbeeld dit perspectief: wat Ajax vorig seizoen presteerde, gebeurt volgens de voorspellingen slechts eens in de vijftig seizoenen.

Maakt die wetenschap Ajax' prestatie niet extra bijzonder?

Simon Gleave is hoofd analyse van Infostrada Sports Group

 
Over een langere serie wedstrijden is voetbal goed te voorspellen, maar individuele wedstrijden zijn lastig. Dat maakt voetbal ook mooi, dat er onverwachte dingen gebeuren.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden