Opinie

'Kampioenschap Ajax is sterke aanwijzing dat tijdperk-Wilders voorbij is'

Er zit een opmerkelijke parallel tussen de ontwikkelingen in voetbal en in de politiek, constateert Max Pam. Zodra het kabinet-Rutte begon te wankelen, werden in de eredivisie de bordjes verhangen.

OPINIE - Max Pam
Ajax-supporters vieren het kampioenschap van Ajax. Beeld ANP
Ajax-supporters vieren het kampioenschap van Ajax.Beeld ANP

Sinds de val van het kabinet-Rutte wordt gespeculeerd over de toekomst van Geert Wilders. Sommigen voorzien het politieke einde van de man die geen verantwoordelijkheid wilde nemen. Er wordt zelfs beweerd dat Wilders binnenkort Ayaan Hirsi Ali achternagaat. Hij zou naar Amerika emigreren om daar, betaald door een conservatieve denktank, in vrijheid en zonder noemenswaardige beveiliging verder te leven. Nederland is dan eindelijk van hem verlost, zodat wij - oh, opluchting! - kunnen overgaan tot de orde van de dag. Nog een tikje beverig nemen de middenpartijen het heft weer in handen. Om de eigen dapperheid te onderstrepen, hebben zij al een onzinnige term bedacht: het radicale midden.

Anderen voorspellen daarentegen dat de rol van Wilders nog lang niet is uitgespeeld. Wilders trekt zich nu even terug, om straks een glorieuze comeback te maken. Hij is niet de eerste comeback kid uit de geschiedenis. Wilders zal daarbij worden geholpen door de krakkemikkigheid van wat al 'het grachtengordelakkoord' is genoemd. Minister De Jager gaat naar Brussel met bezuinigingen en hervormingen die voor de intellectuelen van D66 en GroenLinks misschien wel aardig zijn, maar die straks bij de verkiezingen meedogenloos door Henk en Ingrid worden afgewezen.

Niets is zo moeilijk als het voorspellen van de toekomst, maar toch wil ik wijzen op enkele ontwikkelingen die wel eens van invloed kunnen zijn op de richting waarin onze maatschappij zich ontwikkelt.
In de 20ste eeuw waren kunst en cultuur graadmeters voor wat wij in de toekomst konden verwachten. Dada was een voorbode van het anarchisme, zoals dat door Provo en de Kabouters werd beleden. Kubisme en Bauhaus hadden de nieuwe zakelijkheid en het pragmatisme tot gevolg. De religieuze kunst van Chagall bracht ons het Fortuynisme. Het is heus geen toeval dat in de geveilde collectie van Pim Fortuyn naast werken van Anton Heyboer ook enkele goedkope prenten van Chagall aanwezig waren.

Voetbal
In de 21ste eeuw is aan de voorspellende waarde van kunst en cultuur een einde gekomen. Daar kun je over treuren, maar belangrijker is de vraag welke maatschappelijke activiteit die functie van kunst en cultuur heeft overgenomen?

Volgens mij komt daar maar één menselijke bezigheid voor in aanmerking, en dat is de meest volkse sport aller sporten: voetbal.
Vanaf het begin was duidelijk dat, parallel aan de revolte van Fortuyn en Wilders, zich ook grote veranderingen afspeelden in het betaalde voetbal. Terwijl de provincie zich in de politieke arena liet horen en het gescheld op de grachtengordel gemeengoed werd, grepen AZ en FC Twente de macht. De clubs uit de grote steden zakten weg in een diep gat. Ajax was geen schim meer van de trotse club van weleer, PSV moest wegens schulden zijn stadion verkopen en Feyenoord kwam zelfs terecht in het rechter rijtje.

Onderaan de ranglijst speelde zich hetzelfde proces af, zij het in tegenovergestelde richting. Het grote Sparta uit de havenstad Rotterdam degradeerde. VVV - nota bene uit Geert Wilders' geboortestad Venlo - promoveerde naar de hoogste divisie!
Rond de jaarwisseling - toen het kabinet-Rutte nog floreerde - leek er nog steeds geen vuiltje aan de lucht. AZ was winterkampioen en ook FC Twente deed volop mee voor de titel. En VVV versloeg Feyenoord. Daarentegen kwamen bij Ajax ongure types over de vloer en was de club verwikkeld in allerlei rechtszaken.

Wonder
Maar nu het wonder. Zodra het kabinet-Rutte begon te wankelen, werden in de eredivisie de bordjes verhangen. De drie grote stedelijke clubs stoomden op en in de provincie begon het grote vermorsen van punten. AZ en FC Twente waren niet meer vooruit te branden. Heerenveen leek nog even wat terug te doen, maar uitgerekend tegen de clubs uit de grote steden werd roemloos verloren. Praktisch op het moment dat Geert Wilders zijn gedoogsteun introk en Mark Rutte bij de koningin de val van zijn kabinet aankondigde, zag de stand aan de kop van de eredivisie er zo uit: 1. Ajax; 2. Feyenoord; 3. PSV.

Kortom, Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven hebben orde op zaken gesteld. FC Twente en AZ zijn weggezakt. De conclusie kan niet anders zijn dan dat het grachtengordeldenken toch weer heeft getriomfeerd.

Het kampioenschap van Ajax is een sterke aanwijzing dat het tijdperk-Wilders voorbij is. Als ik hierin gelijk heb, zal VVV nog voor de verkiezingen degraderen.

Max Pam is columnist voor de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden