REPORTAGE

Kamperen voor plekje op school

Te weinig scholen en een plaatsingssysteem dat niet werkt: wie in Vlaanderen zijn kind op de school van zijn keuze wil hebben, moet daar dagen van tevoren voor de deur gaan liggen.

Ouders hebben zich geïnstalleerd in de gymzaal van de basisschool Heilig-Hart & College in het Belgische Halle.Beeld Dieter Telemans

Het heeft op het eerste gezicht iets van een daklozenopvang, maar dan wel met opvallend veel luxe. De gymzaal van de basisschool Heilig-Hart & College in Halle, een kwartier onder Brussel, staat vol tenten, kampeerstoelen en generatoren. Zeventien ouders kamperen hier al zes dagen onafgebroken. Ze staan in de rij voor een van de schaarse plekjes in de peuterklas.

Klagen doen de ouders niet, ze hadden zich hierop ingesteld. In Vlaanderen is er de laatste jaren zo'n groot capaciteitstekort ontstaan in het onderwijs dat kamperen voor de schoolpoort er zowat normaal is geworden. Nu de inschrijvingen in veel Vlaamse scholen zijn begonnen, brachten al 1.400 ouders de nacht voor de schoolpoort door, om toch maar zeker te zijn van een plaatsje voor hun kind.

Ook in Halle werd een stormloop voorzien. Wie zijn kind hier wilde inschrijven, had al lang een week vrij genomen, had een tent klaargelegd in de auto en had familie en vrienden opgetrommeld voor de aflossing. Maar dat de eerste ouder al zes dagen voor de officiële inschrijving zou opdagen en daarmee het kamperen zou inluiden, dat had niemand verwacht. Twaalf uur later waren alle plekken bezet.

'Vroeger kwamen de ouders de avond voor de inschrijvingen kamperen en jaar na jaar zijn ze eerder gaan komen', zegt directeur Dany Berckmans. 'Maar zes dagen, dat heb ik nog nooit meegemaakt. Als het zo doorgaat, moeten we misschien een bed & breakfast beginnen.'

Eeuwwisseling

De eerste kamperende ouders in Vlaanderen doken rond de eeuwwisseling op. Eerst in de grote steden, maar sinds vijf jaar ook in de kleinere steden, zoals het 37 duizend inwoners tellende Halle. De bevolking bleef toenemen, de investeringen in schoolgebouwen volgden niet en het probleem breidde uit.

De Vlaamse regering, die hier bevoegd is voor onderwijs, voerde in 2011 een systeem van elektronische inschrijvingen in dat op basis van objectieve criteria een school toewijst. Veel scholen weigeren om met dat systeem te werken. Ze vinden dat het plaats-tekort met het elektronische systeem niet verdwijnt, maar alleen minder zichtbaar wordt, waardoor de politiek het makkelijker kan negeren.

'In veel steden zie je dat er op het einde van de rit nog altijd leerlingen zijn die geen plaats vinden', zegt directeur Berckmans. 'Men herverdeelt gewoon de schaarste. De oplossing is heel simpel: er moeten nieuwe scholen komen. Als er voldoende plaatsen zijn, dan hoef je niemand te benadelen.'

Vrije schoolkeuze

Het elektronisch inschrijvingssysteem is vooral impopulair omdat het ouders minder controle geeft over de schoolkeuze. In België is de vrije schoolkeuze zowat heilig en veel ouders kamperen liever een week dan zich over te leveren aan een objectief selectiesysteem. Ook in Halle, waar de Heilig-Hart & College-school in het groen ligt, goed bereikbaar is met de auto en een goed imago heeft.

'Ik woon in een deelgemeente van Halle, maar daar zijn de scholen wel erg gemengd', zegt Elke, die als zeventiende aan de schoolpoort arriveerde en daarmee de laatste plek innam. Ze is zwanger van haar tweede, heeft last van rugpijn, maar lost haar echtgenoot dagelijks af. Op de laatste plaats is het extra spannend. Als ze een afroeping van de namen missen, kan een andere ouder hun plek innemen.

'Mijn broer werd vroeger gepest op school', zegt ze. 'Daarna is hij naar deze school gekomen en is hij helemaal opgebloeid. Ik wil een goed gevoel hebben bij de school waar mijn kinderen negen jaar zullen doorbrengen. Daarvoor wil ik gerust een week kamperen.'

In de zes dagen die de ouders samen hebben doorgebracht, hebben ze veel gediscussieerd over de Vlaamse inschrijvingsprocedures. Het kamperen, geven ze toe, is oneerlijk. Een alleenstaande moeder zonder uitgebreid sociaal netwerk houdt dit geen zes dagen vol. Er doen zelfs verhalen de ronde over welgestelde ouders die iemand inhuren om in hun plaats te gaan kamperen.

Ondoorzichtig

Het elektronisch aanmeldingssysteem is ondoorzichtig en levert vaak ongewenste resultaten op. Zo komt het ook dat de eerste ouder hier al zes dagen voor het officiële inschrijvingsmoment begon te kamperen. In zijn eigen gemeente werd hij overal uitgeloot, dus besloot hij geen risico te nemen. De andere ouders nemen het hem wat kwalijk, dus wil hij zijn naam liever niet in de krant.

Die eerste nacht was vreselijk, zeggen de ouders. Ze stonden buiten in de kou, niemand vertrouwde elkaar, niemand durfde te slapen. Maar nu zijn ze goed geïnstalleerd in de gymzaal. Tussen de tenten staat een pingpongtafel, er is draadloos internet en in de kantine kunnen ze koffiezetten. Mooi meegenomen: ze leren de ouders van de toekomstige klasgenootjes van hun kinderen alvast kennen.

'De stress vooraf vond ik erger, nu we hier zitten valt het mee', zegt Ellen Dereymaeker (35), die hier voor haar zoontje Arthur kampeert. 'Vreemd is het wel. Ik werk voor een ngo die geld inzamelt voor educatieprojecten in de Derde Wereld. Misschien moeten we voor België ook eens een inzamelactie houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden