teruglezen

Kamp akkoord met tien jaar investeren in Groningen

Heeft minister Kamp (Economische Zaken) vorige maand de juiste maatregelen genomen in de Groninger gaskwestie? Over die vraag debatteerde de Tweede Kamer gisteren. Volkskrant.nl volgde het debat op de voet.

Minister Kamp tijdens het debat. Beeld anp

0.30 uur - Wat heeft het debat opgeleverd?
Het debat is, na 8,5 uur, ten einde. De belangrijkste conclusies:

Minister Henk Kamp gaat de komende tijd geen nieuwe verplichtingen aan voor gasleveringen op de lange termijn. Kamp wil alle ruimte hebben om 'alle besluiten te kunnen nemen die nodig zijn'.

Een brede Kamermeerderheid wil dat het kabinet niet vijf, maar tien jaar geld pompt in de Groningse economie. Kamp accepteerde de wens van de Kamer, waardoor een kabinetsbijdrage van zo'n 130 miljoen voor de komende tien jaar verzekerd is.

Kamp kreeg over het algemeen steun voor zijn pakket aan maatregelen. Sommige fracties vonden het raar dat de minister niet vorig jaar al de beslissing nam de gaswinning terug te schroeven, maar Kamp hield goed staande dat hij alleen een weloverwogen besluit kon nemen. 'Ik had het niet beter kunnen doen', aldus de bewindsman.

23.45 uur - Kamp accepteert investeringsmotie
Minister Kamp is terug om een oordeel te geven over de moties.

Over de Kamerbrede motie om langer te investeren in Groningen zegt Kamp: het is niet de afspraak maar de redenering erachter is logisch en 'ik zal me er niet tegen verzetten'. Hij laat het oordeel aan de Kamer. En die is voor de motie, dus we kunnen er vanuit gaan dat ze wordt aangenomen.

Het stimuleringsbedrag van het kabinet wordt dan verdubbeld tot 130 miljoen. De Kamer hoopt dat de regio haar bijdrage ook zal verdubbelen. In totaal komt er dan 200 miljoen euro beschikbaar om te investeren in Groningen.

Over de motie van Dik-Faber over het 'drastisch terugdringen van de gaswinning als de veiligheidssituatie daartoe aanleiding geeft' zegt Kamp dat hij bereid is dit te doen. Het tweede deel van de motie gaat over de Onderzoeksraad, maar Kamp zegt dat de Raad niet een contra-expertise gaat doen. 'Maar als er in de komende drie jaar een rapport komt die noopt tot het herzien van ons besluit moeten we de ogen er niet voor sluiten', aldus Kamp.

23.22 uur - Denkpauze
De laatste schorsing, van 20 minuten, zodat minister Kamp zich over de moties kan buigen. Er zitten een aantal pikante moties tussen. De volledige Kamer wil dat het kabinet gedurende tien jaar investeert in de Groningse economie, in plaats van de vijf jaar die nu in het maatregelenpakket zit.

23.10 uur - Drastische vermindering gaswinning
Nu een motie van de ChristenUnie, ook gesteund door VVD, PvdA, D66 en de SGP. De motie 'verzoekt de regering te onderzoeken welke maatregelen de komende jaren genomen kunnen worden ter voorbereiding op een eventueel besluit over drie jaar tot drastische vermindering van aardgaswinning, indien de veiligheidssituatie daartoe aanleiding geeft'. De fracties willen ook dat na de contraexpertise van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid het huidige besluit tussentijds kan worden bijgesteld.

23.00 uur - Ook steun VVD
Nu Kamerlid Leegte van de VVD. Hij ondersteunt de motie van D66 over het langer investeren in de economie van Groningen ook. Dat betekent dat alleen de PVV en de fractie-Bontes niet meedoen met de motie die het kabinet oproept niet vijf maar tien jaar lang te investeren in de Groningse economie.


22.30 uur - Motietijd
Jan Vos (PvdA) mag eerst. Hij heeft een reeks moties. Eentje roept minister Kamp op te onderzoeken of de gaswinning verder kan worden teruggedraaid.

D66-Kamerlid Van Veldhoven dient de motie in die al was aangekondigd en het kabinet oproept de komende tien jaar te investeren in de Groningse economie. De motie wordt gesteund door D66, PvdA, CDA, SP, GroenLinks, PvdD, ChristenUnie, SGP en 50Plus. Dat is een ruime Kamermeerderheid.

Van Veldhoven rekent erop dat ook de bijdrage vanuit de regio met vijf jaar wordt verlengd. Zo zou er in totaal bijna 200 miljoen euro beschikbaar zijn voor herstel van de regio.

22.20 uur - Einde eerste termijn
Even een schorsing van 5 minuten. Dan kunnen de Kamerleden in de tweede termijn hun moties gaan indienen. Dan is het kijken hoe Kamp daarop reageert. Wat kan de Kamer nog extra gedaan krijgen van de minister?

21.50 uur - Bescheiden
Kamp beantwoordt nog een paar vragen van de Kamerleden. Van Tongeren (GroenLinks) wilde weten of Kamp niet vorig jaar had moeten ingrijpen. De minister zegt nog eens dat hij het besluit zorgvuldig wilde voorbereiden. 'Ik heb het niet beter kunnen doen dan dat ik nu heb gedaan, zeg ik in alle bescheidenheid.'

Dan gaat het over het bestuur van de NAM. Heeft de bestuursvoorzitter van de NAM recht op een bonus? Daar wil Kamp niet op ingaan, 'dat is een zaak van de aandeelhouders.' Wel wil hij kwijt dat hij de afgelopen tijd heel goed heeft kunnen samenwerken met de NAM.

Kamp ziet niks in het voorstel van de PVV alleen de buitenlandse gasafnemers te laten betalen voor een schadefonds door een extra 'veiligheidsbelasting'. Klever reageert boos: 'Weer een voorbeeld van de 'kan-niet-minister'.' Kamp: 'Dat heeft mevrouw Klever weer even kunnen zeggen. Ik hoop dat ze er blij mee is.'

 
Dat heeft mevrouw Klever weer even kunnen zeggen. Ik hoop dat ze er blij mee is
Minister Kamp
Beeld anp

21.23 uur- motie PvdA-D66
Jan Vos wil van de minister weten wat hij van het voorstel (van PvdA en D66, gesteund door CU en SGP) vindt om de economische impuls voor Groningen voor de komende vijf jaar door te trekken naar de komende tien jaar. Vos zal hiervoor straks een motie indienen. Kamp wil hier pas na de motie op reageren, maar zegt alvast: 'Wij hebben ons voor een langere periode gecommitteerd, maar het pakket maatregelen geldt voor de komende vijf jaar. Wat de heer Vos nu doet is er één element uithalen en dat doortrekken naar tien jaar.'

Minister Henk Kamp (L) van Economische Zaken en commissaris van de Koning Max van den Berg in gesprek tijdens de schorsing van het Tweede Kamerdebat over de gaswinning in Groningen. Beeld anp

21.15 uur - Even slikken
Weer een akkefietje tussen Kamp en klever. Klever vraagt waarom sommige bewoners wier huis ernstig beschadigd is niet uitgekocht worden. Kamp legt uit dat hij alleen de schade wil vergoeden. Na een kritische vervolgvraag van Klever slaakt Kamp een diepe zucht. 'Ik moet altijd even slikken voordat ik een antwoord geef op een vraag van mevrouw Klever.'

20.50 uur - Economische groei
Kamp gaat een aantal fondsen langs die in het leven zijn geroepen om de Groningers te helpen, zoals een fonds voor nieuwbouw, een fonds voor economische groei in de regio en de schadefondsen.

Jan Vos vraagt of de waardedaling van de huizen niet 'ruimhartiger' gecompenseerd kan worden. Kamp zegt dat het probleem is dat de huizenprijzen in het hele land gedaald zijn. Volgens Kamp moet de schade van de aardbevingen vergoed worden. Als het huis door de aardbevingen aantoonbaar minder waard is geworden dan moet dat ook worden gecompenseerd. Maar meer kan hij niet doen, zegt Kamp.

Minister Kamp in de Kamer voor het gasdebat. Beeld anp

20.34 uur - Schade
'Als er schade is, dan moet dat gewoon vergoed worden. Als daar 600 miljoen voor nodig is, dan moet dat maar', zegt Kamp.

PVV'er Klever vraagt of de kosten van de 'dialoogtafel' niet te hoog zijn, met bijvoorbeeld hoge salarissen voor de bestuurders van die dialoogtafel, Jacques Wallage en Jan Kamminga. Kamp vindt deze opmerking 'bespottelijk', zegt hij. De bestuurders zijn zorgvuldig uitgezocht en er is heel veel werk te doen. Ook is het een lastige opgave om alle belanghebbenden die er zijn tevreden te stellen.

Klever zegt dat ze de dialoogtafel zelf bespottelijk vindt. 'Waarom krijgen die bestuurders 35.000 euro per maand voor een keer vergaderen?' Dat kan je niet verkopen aan de Groningers zelf, stelt Klever. Kamp is geïrriteerd en zegt dat nu weer blijkt dat Klever er niets van heeft begrepen. Nu is Klever ook boos omdat Kamp zo badinerend over haar spreekt. Kamp: 'Begrijpt u wel wat u mij allemaal voorhoudt? Dan kunt u ook wat terugverwachten.' 'Ik begrijp heel goed wat er gebeurd', riposteert Klever.

Wat is die dialoogtafel? 'De dialoogtafel is bedoeld voor gesprekken tussen bewoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en overheden en moet het geschonden vertrouwen in Noordoost-Groningen herstellen en het gebied nieuw perspectief bieden.'

20.00 uur - 'Grote flauwekul'
Kamp noemt de opmerking van PVV-Kamerlid Reinette Klever dat de gaswinning vorig jaar is opgeschroefd om aan de begrotingsnorm van Brussel te voldoen 'triest' en 'grote flauwekul'. 'Dan begrijpt u echt niet hoe het er hier in Nederland aan toegaat.'

19.51 uur - Strenge winter
Kamp krijgt na zijn inleiding veel vragen over waarom de gaswinning vorig jaar zo uitzonderlijk hoog was (10 procent hoger dan het jaar ervoor), juist in het jaar dat gewaarschuwd was voor aardbevingen door het Staatstoezicht op de Mijnen. Kamp legt uit waarom hij niet wilde ingrijpen. Vorig jaar was er sprake van een strenge winter en hij wilde niet dat Nederland zijn verplichtingen niet kon nakomen. Bovendien, zegt Kamp, 'ik wilde eerst meer informatie hebben, voordat ik een besluit zou nemen'. Kamp: 'Als je zo'n beslissing neemt moet je wel alle informatie in handen hebben.'

Jan Vos (PvdA) stelt dat als hij dit vorig jaar geweten had, hij 'het graag anders zou hebben gezien'. Volgens Kamp had dit gezorgd voor grote problemen vanwege de verplichtingen van Nederland. Ook voert hij aan dat een minister wel zeker moet zijn van zijn zaak als hij zulke vergaande besluiten neemt. 'In januari 2013 had ik onvoldoende grond om dit besluit te nemen, nu heb ik dat wel en heb ik het ook meteen gedaan.'

Kamp legt uit dat dit besluit voor 3 jaar geldt. Wat er daarna gaat gebeuren is onzeker. Hij belooft wel dat er geen nieuwe langetermijncontracten zullen worden afgesloten in de komende 3 jaar. 'Dat geeft flexibiliteit.'

Minister Kamp voor zijn persconferentie in Loppersum. Beeld epa

19.30 uur - Beantwoording Kamp
We gaan verder. Minister Kamp is nu aan de beurt. Hij begint met een uitgebreide inleiding waarin hij alle betrokkenen bedankt. Hij bedankt ook de Tweede Kamerleden voor hun geduld, omdat hij een jaar de tijd heeft genomen voordat hij tot een besluit kwam over de gaswinning, 'terwijl de druk uit het gebied toenam'.

Ouwehand vraagt waarom de gaswinning niet verder wordt teruggedraaid, aangezien de huidige reductie al gepland was. 'Het is niet zo dat we op oude voet doorgaan', zegt Kamp. Ook de forse reductie (80 procent) in Loppersum, een advies van het staatstoezicht voor de mijnen, gaat door. Maar, zegt Kamp, 'de Partij voor de Dieren wil ook niet dat de gastoevoer ophoudt tijdens een strenge winter.' Ook de mensen in Duitsland 'kunnen we niet in de kou laten staan', aldus Kamp. Nederland moet zijn (internationale) verplichtingen nakomen.

Carla Dik mist 'de compassie voor de Groningers' bij de minister. 'Ik vraag me af of ik dit minder talentvol doe dan u', antwoordt Kamp. 'We voelen allemaal compassie voor de Groningers. Dat is de reden dat we nu hier bijeen zijn.'

18.26 uur - Tijd voor de dinerpauze!
Over een uur gaat het debat weer verder.

Wat leverde de eerste termijn op? In ieder geval veel Kamerleden die zeiden dat 'de veiligheid van de Groningers voor ons het allerbelangrijkste is'. Daarnaast werd duidelijk dat de PvdA en de 'C3' (D66, ChristenUnie en SGP) gezamenlijk optrekken met een verzoek (en straks een motie) om de komende 10 jaar meer te investeringen in de economie van Groningen. De vraag is of Kamp dit voorstel ook zal omarmen.


Burgemeester Albert Rodenboog (2eL) van Loppersum op de publieke tribune tijdens het Tweede Kamerdebat over de gaswinning in Groningen. Beeld anp

18.16 uur - 'Te laat en te weinig'
Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren stelt dat er al jaren geleden melding is gemaakt van aardbevingen in Groningen en de relatie met de gaswinning. 'Het besluit de gaswinning terug te dringen is te laat en te weinig', concludeert ze. 'Het kabinet zou moeten afstappen van de gewoonte met rapporten tijd te kopen.' Volgens de PvdD moet de overstap naar 'echt duurzame energie' nu gemaakt moet worden.

 
Het kabinet zou moeten afstappen van de gewoonte met rapporten tijd te kopen

17.55 uur - 'Groningen beeft'
Carla Dik-Faber van de ChristenUnie wil ook verder kijken dan vijf jaar vooruit om te investeren in Groningen. Er moet ook voor de lange termijn perspectief (lees: geld) komen voor de provincie.

Ze besluit: 'Groningen beeft en eens is het gas op. We moeten af van onze gasverslaving. En bij dit alles staat voorop: de veiligheid van de Groningers.'

SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf vraagt Kamp ook om de 'horizon' voor de investeringen in Groningen te verleggen van vijf naar 'tien, twintig jaar'. Nu hebben de PvdA en de drie 'constructieve oppositiepartijen' elk dit voorstel gedaan. Dat moet wel een vooropgezet plan zijn.

Dijkgraaf stelt ook dat 'veiligheid boven vleermuizen gaat'. Hij doelt op problemen met vergunningaanvragen in Groningen en vraagt Kamp om een ontheffing.

50Plus-Kamerlid Norbert Klein vraagt aandacht voor bedrijven in Groningen die hebben geleden onder de gaswinning en de gevolgen ervan. Ook hekelt hij het kortetermijndenken van het kabinet. 'Denk verder dan vijf jaar vooruit.'

Carla Dik-Faber. Beeld anp
 
Veiligheid gaat boven vleermuizen
SGP'er Dijkgraaf

17.51 uur - Veiligheidsheffing
De PVV eist, bij monde van Reinette Klever, meer schadevergoeding voor de Groningers. Klever ziet graag dat de 300 miljoen euro die nu wordt geïnvesteerd in de regio, bijvoorbeeld in zonnepanelen en snel internet, ook gebruikt wordt om de schade te vergoeden.

De PVV wil ook dat er een belasting komt op gas, waarbij binnenlandse gebruikers vervolgens worden vrijgesteld. Daardoor zullen de buitenlandse afnemers extra belast worden voor 'ons gas', aldus Klever. De opbrengst van deze 'veiligheidsheffing' kan ook gebruikt worden om de geleden schade te vergoeden.

17.42 uur - CDA
Agnes Mulder van het CDA vraagt zich ook af of de minister niet te lang gewacht heeft met zijn plan voor Groningen. Ook heeft ze vragen over de schadevergoeding door de NAM. Zouden de aandeelhouders van de NAM, Shell en Exxonmobil, niet ook moeten meebetalen aan de schade?

17.17 uur - VVD: 'Elkaar niet de maat nemen'
VVD'er René Leegte zegt dat dit debat niet de plek is 'om elkaar politiek de maat te nemen'. Liever ziet hij dat de Kamerleden 'als collega's' praten over de oplossingen voor de problemen in Groningen. Hij noemt de werkwijze van minister Kamp 'verstandig'.

Van Tongeren houdt Leegte voor dat er te laat is ingegrepen en dat er niet genoeg wordt gedaan. Leegte: 'Doet u nou niet of u een knopje heeft waarmee u in één keer de problemen in Groningen kunt oplossen. Die bestaat niet.'

Leegte voert aan dat er nu serieus een begin is gemaakt met het dichtdraaien van de gaskraan. 'Ik realiseer me dat mensen in Groningen denken: eerst zien, dan geloven. Wanneer is begonnen met de verminderde gaswinning? Het antwoord: vijf uur na de persconferentie.' Leegte maakt er verder een punt van dat er veel geld gaat naar de 'dialoogtafel' (georganiseerde gesprekken over de toekomst van de provincie), bijvoorbeeld aan hoge salarissen. Het geld is voor de Groningers, stelt het Kamerlid.

De VVD'er zegt een paar keer op vragen van oppositiefracties dat hij geen zin heeft in politiek gekissebis. 'We zijn hier vandaag voor de Groningers.'

Vos vraagt of Leegte zijn motie wil steunen om veiligheid hoog op de agenda van de NAM te laten zetten. Dat gaat Leegte niet doen. Hij vindt de suggestie dat de NAM geen oog heeft voor de veiligheid fout.

 
Doet u nou niet of u een knopje heeft waarmee u in één keer de problemen in Groningen kunt oplossen
René Leegte

17.05 - GroenLinks
Van Tongeren wil weten waarom Kamp niet eerder naar Groningen is gegaan met een verbeterplan. De schade was immers al veel eerder duidelijk geworden? Volgens haar 'zijn de financiële belangen in Nederland te groot' om de juiste maatregelen te nemen.

Ze wil verder weten wat het aardbevingsrisico is in de provincie. 'Met welke cijfers werkt de minister nu?' Ook wil Van Tongeren weten of schaliegas een alternatief is voor het gas dat nu niet gewonnen kan worden in Groningen? 'Daarmee loopt de minister wel de kans dat de volkswoede zich niet meer beperkt tot Groningen alleen.'


Fractievoorzitter van GroenLinks Bram van Ojik en Liesbeth van Tongeren. Beeld anp

D66 - Schaderegisseur
Kamerlid Stientje van Veldhoven stelt dat veel bewoners veel moeite ondervinden om hun huis te laten herstellen of 'zelfs om hun huis overeind te houden'. Ze stelt voor om één schadeloket (andere term: schaderegisseur) in te stellen die de bewoners gaat helpen.

Jan Vos noemt dit bij de interruptiemicrofoon een 'sympathiek voorstel' en is bereid het te steunen. Wel benadrukt hij dat het in 90 procent van de gevallen goed gaat met het schadeherstel.

Van Veldhoven wil van minister Kamp horen hoe hij gaat investeren in de regio. Volgens haar moet er een langetermijnplan komen voor tenminste 10 jaar. 'Als we de zichtbare schade repareren, dan zijn we er nog niet; we moeten ook onzichtbare schade repareren. En dan schiet het pakket van het kabinet toch nog wat tekort.'

En: 'Indien nodig' moet de gaswinning volgens D66 verder worden teruggedraaid. Liesbeth van Tongeren van GroenLinks concludeert dat D66 niet wil dat de gaskraan verder wordt dichtgedraaid. Van Veldhoven zegt dat haar collega 'niet goed luistert of het niet wil horen'. Ze zegt dat ze eerst verder onderzoek wil afwachten en niet alvast wil 'draaien, draaien, draaien' (aan de gaskraan, red.).

SP - Nieuw schadefonds
SP-Kamerlid Paul Jansen wil een nieuw fonds om de schade van de Groningers te herstellen. Het geld voor het fonds moet komen van een extra aardgasbelasting.

Ook pleit hij voor het investeren in een offshore windmolenpark in de buurt van Groningen om de werkgelegenheid te stimuleren. 'Samenvattend, laat de Groningers niet zakken', besluit Jansen.

16.18 uur - PvdA is 'verbolgen'
De eerste spreker is Jan Vos van de PvdA. Hij herhaalt het standpunt van zijn fractie dat 'de veiligheid van de Groningers voorop moet staan'. Zijn partij is 'ronduit verbolgen' dat er vorig jaar 10 procent meer gas is gewonnen dan het jaar ervoor. Vos kondigt alvast een motie aan die de NAM oproept de veiligheid van de bevolking in haar winningsplan op te nemen.

Vos wordt na zijn inleiding meteen onderbroken. Liesbeth van Tongeren van GroenLinks vraagt of de huidige voorstellen 'schoon en veilig' genoeg zijn voor de PvdA. 'De voorstellen zijn goed voor de komende drie jaar', stelt Vos vast.

Het CDA wil ook weten of het kabinetsbesluit nu voldoende is, of dat er meer voorzorgsmaatregelen nodig zijn. 'Als u mij vraagt of wij nu het beste hebben gedaan voor de bevolking van Groningen, dan zeg ik ja.' Wel moet er volgens Vos in de toekomst meer gebeuren 'als dat in de toekomst om veiligheidsredenen nodig blijkt'.

Vos vervolgt zijn betoog: 'Er is schade berokkend in het vertrouwen in de overheid en zelfs in de politiek. De eerste stap om het vertrouwen te herwinnen is het vergoeden van de schade.'

De beste quote: 'De bevolking in Groningen zit niet te wachten op bestuurderspraat. Ze zeggen eerder: 'Geef mij maar wat korting op mijn energierekening'.'

PvdA-Kamerlid Jan Vos. Beeld anp

16.16 uur - waarschuwing Kamervoorzitter
Kamervoorzitter Van Miltenburg zegt tegen de mensen op de tribune dat er niet geapplaudisseerd of geprotesteerd mag worden vanaf de tribune. Zo'n mededeling is niet gebruikelijk, maar er zitten vandaag veel mensen uit Groningen op de tribune en de gemoederen kunnen door het debat wel eens hoog oplopen. Dat gebeurde ook bij de persconferentie van minister Kamp in Loppersum vorige maand.

16.00 - Waar gaat het debat over?
De Tweede Kamer debatteert vanaf 16.00 uur over de maatregelen van het kabinet rondom de gaswinning in Groningen. Het kabinet besloot de gaswinning bij Loppersum de komende drie jaar fors te verminderen, en tot 2018 wordt er 1,2 miljard euro uitgetrokken om huizen op te knappen en de leefbaarheid te verbeteren.

Kamp hoopt het vertrouwen van de Groningers terug te winnen. Mensen voelen zich niet veilig meer in hun door de aardbevingen beschadigde woningen. Bovendien ervaren ze veel gedoe bij het herstellen van die schade. Het kabinet besloot daarom de gaswinning nabij Loppersum, het zwaarst getroffen gebied, voor een groot deel stil te leggen en dit jaar en komend jaar hooguit 42,5 miljard kuub gas uit de bodem te halen. In 2013 werd er bijna 54 miljard kuub gas gewonnen. Door de gaswinning zakt de bodem en ontstaan er aardbevingen.

De sprekersvolgorde:
J.C. (Jan) Vos PvdA
2. P.F.C. (Paulus) Jansen SP
3. E. Ouwehand PvdD
4. S. van Veldhoven D66
5. L. van Tongeren GroenLinks
6. R.W. Leegte VVD
7. A.H. (Agnes) Mulder CDA
8. R.J. Klever PVV
9. R.K. Dik-Faber ChristenUnie
10. E. Dijkgraaf SGP
11. N.P.M. Klein 50PLUS

Elk Kamerlid mag zes minuten spreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden