Kamikaze-actie om van te smullen

Vanzelfsprekend blijven we bij het Kandidaten-toernooi, dat in een onbedreigde zege voor Alexander Georgiev eindigde. Voordat ik echter (maar dat wordt pas volgende week) laat zien hoe Georgiev zijn voorsprong op de overige deelnemers vergrootte door Jean-Marc Ndjofang te verslaan, kom ik terug op de beslissende fase van zijn partij...

Zie Diagram 1

Het eerste diagram geeft de stand na Georgievs 48.39-33! weer. Schwarzman speelde 48...27-31 en belandde via 49.28-22! 31x42 50.38x47 21-27 51.22x31 26x37 52.33-28 14-20 53.28-22 20-24 54.23-19! 24-29 55.19x8 29-33 56.8-3! 33-38 57.3-26! in een 4x2 dammeneindspel dat niet meer te redden bleek.

Naast 48...27-31 zou ook 48...14-20 hebben verloren (49.28-22 27x29 50.33x15 21-27 51.15-10 25-30 52.35x24 13-19 53.24x13 27-31 54.37-32 31-36 55.13-9 36-41 56.9-4 41-47 57.4-36 en 58.32-27 +). Maar 48...13-19 49.23-18 19-24 had méér verdediging gegeven. De 'hoofdvariant' van mijn analyse luidde 50.28-23! 25-30 51.18-12 30-34 52.12-7 24-30 53.35x24 34-40 54.7-1 40-45 55.1-6 27-31 56.6-28 31x42 57.38x47 45-50 58.24-19!, waarna wit 58...26-31 59.19x10 31-37 gewoon met 60.28x46! 50x5 61.47-41/42 + beantwoordt maar voor 58...21-27 59.19x10 27-32 het fraaie 60.28x41!! 50x5 61.41-46! 26-31 62.47-42! + klaar heeft liggen!

Maar dit is nog niet het hele verhaal. Want in de stand na 57.38x47 hoeft zwart niet te promoveren. In plaats van 57...45-50, dat dus vrijwel per omgaande verliest, kàn hij namelijk ook 57...26-31 of 57...21-27 spelen. En dan blijkt de winst voor wit van heel wat verder te moeten komen...

Nu is het allerminst om het even of zwart met 57...26-31 dan wel met 57...21-27 begint. Zo zou wit na 57...26-31(?) linea recta naar tweede dam oprukken; men zie: 58.24-19! 14-20 59.19-13! 45-50 60.23-18! (noodzakelijke tussenzet) 60...50-45 61.13-9! 45x1 62.9-3! en zwart raakt in het gunstige geval verzeild in een 4x3 eindspel waarin zijn beide schijven niet de geringste activiteit kunnen ontplooien.

Speelt zwart echter 57...21-27(!) 58.24-19! 14-20(!), dan vervalt voor wit het winstschema uit de vorige alinea. Immers: na 59.19-13? 45-50! 60.23-18 50-45! 61.13-9 45x1! moet hij die 'Gregoriaanse' dubbelaanval 62.9-3 node missen (62...1-6! en 63...27-32 =), zodat er nog kan volgen 62.9-4 26-31! 63.4-10 1-6! met de niet te pareren remise-dreiging 64...27-32/31-37.

De verdere opmars van 19 dient dus te worden voorbereid, en wel met 59.28-6!

Zie diagram 2

Vanuit het tweede diagram zijn onder meer de volgende spelgangen mogelijk: 59...27-32 60.19-13 26-31 61.13-8! (maar onder geen beding 61.23-18? vanwege het verraderlijke 61...45-50!! met remise, ongeacht of wit met 62.47-41 50x28 63.6x15 31-36 64.15-47 32-38 = dan wel met 62.47-42 50x28 63.6x15 32-37 64.42-38 37-41 vervolgt) en nu:

1) 61...45-50 62.33-29 32-38 (62...32-37/31-36 is geen wezenlijk verbetering; en 62...50-45 verliest eveneens na 63.8-3 20-24 64.29x20 45x18 65.3-26!, bijvoorbeeld 65...31-36 66.20-14! 32-38 67.26-48 18-12 68.14-9! 12-26 69.6-28! enz.) 63.8-3 31-37 64.3x25 en nu:

1.1) 64...37-42 65.25-48 50-45 66.48x26! 38-43 67.26-12! en 68.23-18 +.

1.2) 64...37-41 65.47x36 38-42 66.29-24! (maar niet 66.23-18? 42-47! =, noch 66.23-19? 50-45! =) 66...42-48 67.24-19! 48-26 68.25-39! 50x33 69.6x50! met - opnieuw - een gewonnen 4x1 dankzij de finesse 69...26-8 70.19-14 8-19 71.50-28! en 72.28-46 +.

1.3) 64...38-42 65.47x38 47-41 66.25-30! (om de promotie van 41 tegen te gaan: 66...41-46 67.30-19! +) 66...50-45 67.30-19! 45-40 (want ditmaal zou wit na 67...41-47 68.19-24 met de dam slaan!) en wit wikkelt met 68.29-24 andermaal naar een 4x1 af.

2) 61...31-36/32-37 (evenals vier zetten terug blijkt zwarts hardnekkigste verweer uit het uitstellen van 45-50 te bestaan!; het bezwaar is alleen dat, zoals we allen weten, van uitstel afstel pleegt te komen:) 62.8-2 32-37/31-36 63.23-18 en nu:

2.1) 63...37-41 64.33-28! en zwart bereikt niet eens meer ongeschonden de damlijn: er volgt òf 64...41-46 65.18-13(!) +, òf 64...20-24 65.2x35 41-46 66.6-1 en 67.1x40! +, òf 64...20-25 65.18-12 41-46 66.6-1 46x7 67.2x11! 45-50 68.11-6! 25-30 69.1-12/45 +.

2.2) 63...36-41 64.47x36 37-42 65.18-12 20-25 (om op 47 dam te kunnen halen) 66.12-7 42-47 67.7-1 47x15 68.6-50! en nadat wit ook nog schijf 36 heeft laten promoveren, gaat hij met vier dammen door overmacht winnen!

2.3) 63...37-42 64.47x38 36-41 65.33-28! 20-24 (want 65...41-47 faalde op 66.28-23 +, en op 65...20-25 was 66.38-33! dodelijk geweest) 66.2x35 41-47 67.38-32 (maar vooral niet te gretig 67.28-23? 47x15 68.6-50 wegens 68...15-10/4! enz. =).

Zie diagram 3

Het 5x2 eindspel dat nu is ontstaan, geeft geen werkelijke problemen meer. In veel gevallen namelijk kan wit - evenals in de vorige variant - één van zijn schijven geven in ruil voor de bezetting van veld 50. Bovendien mag zwart na 67...47-20 68.18-12 20-25 69.12-7 tòch niet 69...25-43 spelen wegens 28-23-19! +, al is dat bij lange na niet de enige winst waarover wit beschikt. Zo zou 70.6-11 43x27 71.28-23! eveneens correct zijn, bijvoorbeeld 71...45-50 72.11-17! 50x2 73.23-19 + of 71...27-32 72.11-28! 28-46 73.7-1 +.

Maar dat niet alleen. Want zelfs tragere speelwijzen als 70.7-1 of 70.7-2 blijken bij nadere inspectie goed voor de winst. Eén enkel voorbeeldje slechts: 70.7-2 43x21 71.2-30!! (merk op dat de overige 21 zetten waarover wit beschikte, inmiddels niet meer dan remise hadden opgeleverd!) 71...45-50 72.30-25! (helaas kan hier ook het triviale 72.30-43 +) 72...50x22 73.6x28!! met een prachtige slotstand: tegen de dubbele dreiging 74.25-43! + en 74.35-8! + staat zwart machteloos!

Ik schreef het vorige week al: Georgiev-Schwarzman, in sportief opzicht de belangrijkste partij van het jaar (tenzij Georgievs WK-match tegen Tsjizjov nog vóór 2003 plaats zou vinden, maar dat lijkt mij onwaarschijnlijk), stelde - op z'n zachts gezegd - nogal teleur. Althans: voor wat de eerste 45 zetten betreft. Maar het 6x6 schijveneindspel dat als gevolg van Schwarzmans kamikaze-actie (46...22-27??) op het bord kwam, is werkelijk om van te smullen!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden