Kamers onderzoeken of parlementaire stelsel op de schop moet

Na vier jaar aarzelen proberen de Eerste en de Tweede Kamer alsnog te komen tot een voorstel voor de oprichting van een nieuwe staatscommissie die zich moet buigen over het functioneren van het parlementaire stelsel. Met senaatsvoorzitter Ankie Broekers-Knol als gastvrouw komen afvaardigingen van beide Kamers dinsdag bijeen om de beslissende stap te zetten.

Eerste Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol (VVD) Beeld anp

Het wordt een bijzondere vergadering met een lange voorgeschiedenis. Broekers-Knol neemt namens de Eerste Kamer de ondervoorzitters Anne Flierman (CDA) en Joris Backer (D66) mee. De Tweede Kamer vaardigt de commissie voor Binnenlandse Zaken af, waarvan in elk geval voorzitter Pia Dijkstra (D66) en de leden Joost Taverne (VVD), Manon Fokke (PvdA) en Fatma Koser Kaya (D66) zich hebben aangemeld.

Bezinning op het stelsel met twee volksvertegenwoordigingen, daar gaat het om. De kiezer stemt niet of is wispelturig. Het Binnenhof decentraliseert Rijkstaken en ziet Haagse besluitvorming verdampen door Europese regelgeving. Politieke partijen verliezen gestaag hun leden; hoe representatief zijn zij eigenlijk nog? En de Tweede en Eerste Kamer zitten elkaar dusdanig in de weg dat de bestuurbaarheid van Nederland in gevaar zou zijn.

Met die laatste kwestie begon het allemaal, vier jaar geleden. Na de formatie in november 2012 van het kabinet-Rutte II (VVD en PvdA) bleek er een vuiltje te zijn blijven hangen: het kabinet had geen meerderheid in de Eerste Kamer. Dat zou volgens toenmalig senaatsvoorzitter Fred de Graaf (VVD) geen probleem worden, maar bleek het in de praktijk wel te zijn. Afschaffen, die 'dwarse' Eerste Kamer, zei VVD-fractieleider Halbe Zijlstra in april 2013.

Loek Hermans, toen nog VVD-fractieleider in de Eerste Kamer, pakte de handschoen op. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in zowel 2013 als 2014 ging hij uitgebreid in op de duurzaamheid van de huidige politieke constellatie. 'De politieke instabiliteit van de afgelopen maanden is geen anomalie. Het is het nieuwe normaal', zei hij in 2013. En in 2014 riep hij op tot 'een postuum cadeau voor Thorbecke': een onderzoek naar de verbetering van het parlementaire stelsel.

Premier Mark Rutte zegde toe zo'n analyse te willen faciliteren, maar het initiatief stokte. Zo wilde D66 dat de fractievoorzitters de commissie zouden vormen, maar daarover werd geen overeenstemming bereikt. Hermans vertrok eind vorig jaar uit de Eerste Kamer.

Sinds 19 januari is er weer beweging, door een aangenomen motie van VVD-senator Anne-Wil Duthler. Die heeft na maanden gepraat met de Tweede Kamer geleid tot het overleg van vanochtend. Dan moet blijken of het mogelijk is tot een eensgezind voorstel te komen. Het wordt hoe dan ook een zaak van lange adem, want voor vrijwel elke denkbare wijziging is een tijdrovende wijziging van de Grondwet nodig.

Halbe Zijlstra Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.