Kamermuziekvirus weer in Rolduc

Omdat het KNMI hem had gemeld dat Kerkrade 's zomers de hoogste temperaturen van Nederland heeft en de kleinste kans op regen, streek cellist Stefan Metz daar in 1982 neer met zijn Orlando Festival....

Maar eigenlijk is de enorme twaalfde-eeuwse abdij (tegenwoordig conferentiehotel) Rolduc, waar het evenement dit jaar voor de twintigste keer gehouden wordt, op zichzelf al voldoende reden. Met zijn weidse kloostergangen, groene binnenplaatsen en gewelfde bierkelder heeft het zich bewezen als de ideale locatie waarin de bewoners zich twee weken lang volledig kunnen onderdompelen in kamermuziek of, zoals de organisatie het zelf noemt, 'besmet kunnen raken door het virus'.

Besmettingshaarden zijn er volop in Rolduc: achter gesloten deuren wordt individueel gestudeerd en samen gerepeteerd, in verschillende zalen worden lessen en concertjes gegeven. Onder de tevreden slachtoffers zijn veel oudgedienden, kwartetten en kwintetten van amateurs die hier elk jaar een week les komen halen. Daarnaast zijn er ook jonge beroeps die ooit de masterclasses volgden en nu zelf doceren, zoals het Aurelia Saxofoonkwartet en het Noorse Grieg Trio. En zelfs wereldberoemdheden als het Borodin Kwartet en pianist Menahem Pressler van het Beaux Arts Trio zijn hier niet voor het eerst.

In de zangklas van sopraan Miranda van Kralingen en pianiste Tan Crone blijken de leden van een Gronings duo in verschillende tempi te denken ('Deed je dat expres of is het per ongeluk zo gekomen?'), de Franse cellist Alain Meunier zet het Roemeense Gaudeamus Kwartet aan tot spelen in lange lijnen, en altvioliste Esther Apituley toont zich enthousiast onder de indruk van de vaardigheid en kennis van sommige liefhebbers.

Artistiek leider Stefan Metz, wiens Orlando Kwartet inmiddels definitief tot het verleden lijkt te behoren, wordt nog altijd gedreven door twee idealen: het bewijzen dat de meesterwerken van de kamermuziek er voor iedereen zijn, en het samenbrengen van zoveel mogelijk mensen rond dat repertoire.

De basisformule van het festival is in al die jaren dezelfde gebleven. Een meerderheid van amateurmusici krijgt overdag les van een kleine groep professionals, en 's avonds zijn de rollen omgekeerd: dan luisteren de liefhebbers in de concertzaal naar de beroeps.

Ook dit jaar wandelen op vrijdagavond 29 juli de festivalgangers door Kerkrade naar het Wijngrachttheater, waar de gezamenlijke Orlandostaf het openingsconcert verzorgt. Met hun hemelsblauwe T-shirts zijn ze net een sportteam, maar ze hebben állemaal rugnummer 20 - naar de jaargang van het festival. En omdat 'twintig' nou eenmaal een bijzonder jaar is, zit niet geheel toevallig Job Cohen, de burgemeester van Amsterdam, ook in de zaal om Stefan Metz de versierselen van de Orde van Oranje Nassau op te spelden.

Minstens zo indrukwekkend was Miranda van Kralingen eerder die avond in het onbekende Il tramonto van Respighi; het Borodin Kwartet gaf een magistrale lezing van Tsjaikovski's Kwartet in D, opus 11 en het Aurelia Kwartet verhoogde de feestvreugde nog eens in drie fenomenaal gespeelde gezellige dansjes, waarbij de blauwhemden ook als cheerleaders optraden.

Zo gaan kundigheid en enthousiasme met elkaar samen, opdat ook de sterren niet vergeten waar het bij het musiceren om gaat. Zoals Metz zegt: 'Menahem Pressler heeft dezelfde hobby als de amateurs.' Of Bornkamp: 'Ik geef de mensen ideeën over wat je allemaal met een stuk kunt doen. Een festival als dat van Delft is een soort heldenverering, terwijl hier de bijzonderheid van het musiceren juist tastbaar gemaakt wordt.'

Wat het Orlando Festival echter al jaren zorgen baart, is de grote meerderheid van zestigplussers. In het programma is steeds meer plaats ingeruimd voor jonge amateurs, conservatoriumstudenten en beginnende professionals, die met optredens en korting op het inschrijfgeld gelokt worden. In vorige jaren kwamen zo complete jeugdorkesten uit Den Haag en Amersfoort naar Zuid-Limburg, wat dit keer door gebrek aan financiële middelen niet mogelijk bleek.

'We gaan gewoon door', stelt Metz vastberaden in zijn dankwoord na het openingsconcert, want lauweren zijn prachtig, maar in de kamermuziek kun je daar nooit op rusten: 'Dat is ook het mooie van het vak. Het is een eindeloze beklimming, die nooit naar de top leidt.'

Orlando Festival. Kamermuziekconcerten en masterclasses in Abdij Rolduc, Wijngrachttheater en andere locaties in regio Kerkrade-Aken. Tot en met 11 augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden