Kamerlid gaat gemiddeld vijf jaar lang mee

Kamerleden blijven niet erg lang op hun post. Daarmee gaat ook de ervaring verloren om het kabinet te controleren.

‘Er was eens een wethouder uit Helmond, die het politiek bedrijven heel boeiend vond. Na vijf jaar werd die stad hem te klein, in de Haagse arena wilde hij zijn.’

Nog geen drie jaar nadat het nieuwe Kamerlid Ruud van Heugten (CDA) zich met deze dichtregels in de Tweede Kamer had voorgesteld, is hij alweer vertrokken. Een ‘nieuwe uitdaging’, zoals dat dan heet, wachtte hem. Hij werd liever gedeputeerde in Noord-Brabant.

De afgelopen jaren hebben 18 Kamerleden Den Haag verruild voor iets anders. Soms gedwongen, zoals GroenLinkser Wijnand Duyvendak, na zijn inbraakaffaire uit de jaren tachtig. Maar meestal vrijwillig: CDA’er Roland Kortenhorst besloot zijn zetel in te leveren en begon een vliegtuigbedrijf.

Twee PvdA’ers uit de Kamer werden burgemeester. De Socialistische Partij benoemde Rosita van Gijlswijk tot penningmeester van de landelijke partij, twee andere SP’ers vertrokken uit de Kamer wegens persoonlijke omstandigheden. Na de Europese verkiezingen vertrokken afgelopen jaar nog eens drie parlementariërs (CDA, VVD en PVV) naar Brussel.

Dat betekent dat drie jaar nadat dit parlement is geïnstalleerd, ruim 1 op de 10 Kamerleden is weggegaan. Dat is veel vergeleken met de eerste drie jaar van andere parlementen. Bij Paars II vertrokken in eenzelfde tijdsbestek 10 parlementariërs tussentijds, tijdens het tweede kabinet van Balkenende 15.

Waarschijnlijk zullen er nog meer Kamerleden vertrekken na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010. Tijdens de vorige kabinetsperiode verkozen vijf parlementariërs op grond van deze verkiezingen een baan in de lokale politiek als wethouder of fractievoorzitter boven het Kamerlidmaatschap.

Het tussentijds vertrekken past in een trend, volgens Bert van den Braak van het Parlementair Documentatiecentrum. ‘Het Kamerlidmaatschap is niet meer een eindstation, maar een tussenstap in de politieke carrière.’ Daar werken de partijen zelf ook aan mee, zegt hij. Die hanteren steeds vaker een maximum van drie termijnen, daarna verdwijnt het Kamerlid van de kieslijst.

Bijna de helft van dit parlement was nieuw tijdens de installatie in november 2006. En de 18 vertrekkers hebben plaatsgemaakt voor nog meer nieuwelingen in de Kamer. ‘De omloopsnelheid is gemiddeld vijf jaar in de Kamer’, berekende Menno de Bruyne, ruim 25 jaar voorlichter van de SGP.

Dat geeft volgens hem het niet zo ‘florissante’ beeld van de politicus als ‘baantjesjager en carrièremaker’. ‘Het Kamerlidmaatschap is niet meer een roeping.’ Dat is volgens hem zorgelijk. Het parlement mist de ervaring om het kabinet te controleren. Veel bewindspersonen hebben, zegt hij, wel de nodige Kamervaring erop zitten. Buiten de 18 andere vertrekkers om, verruilden 14 parlementariërs in 2007 hun zetel voor een plek in het kabinet. Minister Koenders van Buitenlandse Zaken zat bijna tien jaar in het parlement, Rouvoet van Jeugd en Gezin ruim tien jaar, minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat zo’n zes jaar en Bos van Financiën in totaal zeven jaar.

Kamervoorzitter Gerdi Verbeet waarschuwde afgelopen jaar veelvuldig voor de snelle omloop in de Kamer. ‘Wie meer dan één kabinetsperiode meeloopt is tegenwoordig al een senior’, zei ze onlangs nog tijdens een toespraak.

De nestors in de Kamer Bas van der Vlies (SGP, sinds 1981) en Jan Marijnissen (SP, sinds 1994) hebben laten weten waarschijnlijk niet meer terug te komen na de Kamerverkiezingen in 2011. De nieuwe nestors zullen, als ze blijven, allemaal uit de lichting 1998 komen. Onder wie: Femke Halsema (GroenLinks), Geert Wilders (PVV), Mariëtte Hamer (PvdA) en Agnes Kant (SP).

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden