Kamerleden PvdA: aankoop JSF wordt doorgedrukt

De voorgenomen aankoop van 37 JSF-gevechtsvliegtuigen veroorzaakt nieuwe onvrede in de PvdA-fractie. Een groot deel van de Kamerleden voelt zich voor een voldongen feit gesteld door het kabinetsbesluit. Zij benadrukken dat de fractie nog geen besluit heeft genomen, maar hebben tegelijkertijd de indruk dat partijleider Samsom geen open debat meer wil. Dit blijkt uit gesprekken, woensdag, met negen fractieleden.

PvdA-leden praten over de JSF, half augustus. De PvdA hield op drie plekken in het land bijeenkomsten om met leden over de toekomst van de krijgsmacht en de opvolging van de F16 te praten. Beeld anp

Begin juli besloot de ministeriële commissie vervanging F-16, met daarin naast premier Rutte onder anderen de PvdA-ministers Timmermans en Dijsselbloem, tot aanschaf van de JSF. Daarover ontstond de volgende dag in een PvdA-fractievergadering volgens enkele aanwezigen meteen 'grote commotie'. Deze week maakte het kabinet het besluit officieel bekend, maar de fractie is daarin onvoldoende gekend. Morgen willen Kamerleden het onbehagen opnieuw aan de orde stellen tijdens een extra fractievergadering.

Veel PvdA'ers voelen zich gepasseerd. 'In de fractie hebben we nog niet gestemd over de JSF. Er is veel ongemak dat het kabinet wel al hiertoe heeft besloten', zegt een Kamerlid. Een ander: 'Er is geen moment geweest dat we handen moesten opsteken of we voor of tegen waren. Terwijl een aantal fractieleden hier toch grote moeite mee heeft.'

Enkele PvdA-Kamerleden overwegen een stemming aan te vragen in de fractievergadering van morgen. 'Een stemming is niet goed voor de onderlinge verhoudingen, maar dit is zo'n gevoelig onderwerp. Als er gestemd wordt, vind ik het moeilijk inschatten wat de uitkomst is. Ik sluit niet uit dat er aardig wat collega's tegen zijn.'

Bezoekers van de Luchtmachtdagen bekijken een Joint Strike Fighter (JSF) op vliegbasis Volkel in juni dit jaar. Beeld anp
 
In de fractie hebben we nog niet gestemd over de JSF. Er is veel ongemak dat het kabinet wel al hiertoe heeft besloten.
PvdA-Kamerlid

Laatste woord nog niet gezegd
Zo is het laatste woord over de JSF, die in de komende decennia 4,5 miljard euro gaat kosten, nog niet gezegd. PvdA-Kamerleden beschouwen het moment dat het nieuws over de keuze voor de aanschaf naar buiten werd gebracht, op Prinsjesdag, als een bewuste strategie van de partijtop: het moest ondersneeuwen in het overige nieuws.

Vandaag publiceert de Algemene Rekenkamer een kritisch rapport over de aanschaf van de JSF. 'Dit bevat veel munitie voor de criticasters', zegt een ingewijde. PvdA-defensiewoordvoerder Angelien Eijsink en andere fractieleden hebben altijd gezegd dat het Rekenkamerrapport nog meetelt in de besluitvorming. Volgens enkele fractieleden zou Eijsink al voor zijn, hoewel zij jarenlang tegen was. Zelf hield zij zich gisteren op de vlakte.

In de wandelgangen rond de PvdA-fractiekamers wordt verwonderd gesproken over de rol van Samsom en Eijsink. Beiden hebben verzuimd de neuzen in de fractie dezelfde kant op te krijgen voordat het kabinetsbesluit werd bekendgemaakt. Deels komt dit door een ongelukkige samenloop van omstandigheden.

Ook België lijkt JSF te willen kopen

Na Nederland lijkt ook België te willen kiezen voor de Joint Strike Fighter als vervanger van de F-16. Volgens de Vlaamse krant De Tijd bereidt minister Pieter De Crem van Defensie de aankoop voor. Een besluit valt pas na de verkiezingen van mei volgend jaar. Het ministerie noemde de berichtgeving voorbarig, maar volgens de krant denkt De Crem 'niet dat de opvolger van de F-16 een Chinees of Russisch toestel zal zijn'. De bewindsman wil zich niet uitlaten over het aantal nieuwe gevechtstoestellen. In tegenstelling tot Nederland doet België niet mee aan de ontwikkeling van de JSF.

Meerderheid was tegen
Op de laatste dag voor het zomerreces, donderdag 4 juli, sprak de fractie langdurig over de JSF. Een ruime meerderheid voelde toen niet voor een besluit het toestel aan te schaffen, omdat de 6 miljard aan bezuinigingen onverkoopbaar zou zijn in combinatie daarmee. Omdat er geen besluit viel, werd het onderwerp geagendeerd voor het fractieweekend in augustus in Friesland. Ook dat mislukte omdat de buitenlandwoordvoerders niet konden komen. Zij moesten in Den Haag een Kamerdebat over Syrië bijwonen.

Nu moet de fractie zonder standpunt de achterban trotseren. Zaterdag spreekt de PvdA-ledenraad in Zwolle over de Miljoenennota en in het bijzonder over de JSF. Daar zal ook veel ongenoegen zijn over het besluit. Kamerlid Michiel Servaes beloofde PvdA-leden in Den Haag vrijdag op een inspraakavond nog dat hun zorgen over de JSF zouden worden meegenomen, terwijl het kabinetsbesluit toen al lang was genomen, erkennen diverse fractieleden nu.

Vandaag in de Volkskrant: de JSF, wat hebben we er aan?

 
Een stemming is niet goed voor de onderlinge verhoudingen, maar dit is zo'n gevoelig onderwerp. Als er gestemd wordt, vind ik het moeilijk inschatten wat de uitkomst is. Ik sluit niet uit dat er aardig wat collega's tegen zijn.
PvdA-Kamerlid
Beeld anp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden