Kamerdebat over Brinkman van minuut tot minuut

Wat betekent het opstappen van Hero Brinkman uit de PVV-fractie voor de gedoogcoalitie? De fractievoorzitters en premier Rutte debatteerden er gisteravond over in de Tweede Kamer. Vk.nl was erbij. Lees hieronder het verslag van minuut tot minuut.

Hero Brinkman gisteren aan het woord in de Tweede Kamer. Beeld ANP

De oppositiepartijen onder leiding van de PvdA riepen premier Rutte gisteravond naar de Kamer om de debatteren over de onstane situatie nu Hero Brinkman uit de PVV-fractie is gestapt. Volgens PvdA, ChristenUnie en de SP moeten er nieuwe verkiezingen komen nu de gedoogcoalitie geen meerderheid meer heeft in de Tweede Kamer. Premier Rutte wilde daar niets van weten. Hij zei dat er nog steeds een 'werkbare meerderheid' is in de Kamer en dat het kabinet door kan met zijn beleid. Aan het eind van het debat testte Alexander Pechtold die meerderheid door een motie in te dienen tegen het Polenmeldpunt van de PVV. Brinkman gaf aan dat hij die motie zal steunen. Doet de SGP dat ook volgende week dinsdag, dan zal de stemverhouding waarschijnlijk 75-75 zijn.

Lees hieronder het verslag van minuut tot minuut:

21.37 uur: Het debat is afgelopen.
Er wordt nu niet meteen gestemd over de motie van Pechtold tegen het Polenmeldpunt. Dat zal volgende week dinsdag gebeuren.

21.32 uur:
Rutte ontraadt de motie over de dubbele nationaliteit. 'Hij is inhoudelijk niet consequent en geeft geen goede weergave van het kabinetsbeleid', stelt Rutte.
Over de tweede motie - die over het meldpunt - wil Rutte geen uitspraken doen. Hij zegt dat het meldpunt een zaak is van een partij in de Kamer en niet van de regering.

21.30 uur:
De tweede termijn voor de fractieleiders zit erop. Nu is het weer de beurt aan premier Rutte. Hij zegt dat hij het niet verantwoord vindt om nieuwe verkiezingen uit te schrijven, omdat er nog steeds een werkbare meerderheid is voor belangrijke voorstellen. Bovendien heeft Nederland nu een regering nodig, stelt Rutte.

21.28 uur: Brinkman spreekt en gaat meteen in op de moties. Brinkman zegt de motie over de dubbele nationaliteit niet te steunen. De motie gaat niet over het kabinetsbeleid en Brinkman wil bovendien wel strenge eisen stellen aan de assimilatie van mensen met een dubbele nationaliteit.

De motie over het meldpunt van de PVV zal Brinkman wel steunen.

21.20 uur: Op deze manier probeert Pechtold Brinkman mee te laten stemmen met de oppositie. Dan wordt de stemverhouding misschien 75 tegen 75 en daarmee kan de oppositie aantonen dat er problemen zullen komen voor de gedoogcoalitie.

21.18 uur:
De tweede motie van Pechtold betreft het Polenmeldpunt van de PVV. Hij wil dat de Kamer haar afkeuring uitspreekt over het meldpunt.

21.11 uur: Pechtold dient een motie in over het verbod op de dubbele nationaliteit. Hij doet dit ook namens de PvdA, ChristenUnie, GroenLinks en de Partij voor de Dieren. De motie stelt dat het onrechtvaardig is dat mensen met een dubbel paspoort niet benoemd kunnen worden in een functie bij de politie of Defensie.

Er is wat onduidelijkheid over wat de motie precies inhoudt, maar Pechtold gaat daar niet op in. Hij wil graag proberen om het ongedaan te maken dat mensen met een dubbel paspoort worden aangepakt, zegt hij.

21.04 uur:
Hiermee is de eerste termijn van het debat afgelopen. De fractieleiders krijgen nu een tweede spreekbeurt.

Samsom stelt dat Rutte moet bewegen naar de oppositie, om zo een 'premier-waardig' optreden te geven. Rutte moet zich 'bezinnen', aldus Samsom.

Roemer zegt het jammer te vinden dat er geen 'uitgestoken hand' komt van Rutte naar de oppositie.

21.03 uur:
De gesprekken in het Catshuis verlopen niet in een 'wandeltempo', zegt Rutte, zoals op televisie werd gezegd. 'Het is heel ingewikkeld en we proberen er zo snel mogelijk uit te komen.'

20.51 uur: Gaat Rutte de 76e zetel van tevoren regelen voor als het akkoord van het Catshuis naar de Kamer wordt gestuurd, vraagt Sap. Rutte stelt dat hij verwacht dat er een meerderheid zal worden gevonden. 'Ik heb geen enkele aanleiding om te denken dat de situatie nu is veranderd.'

Er komen verschillende vragen van de oppositie of de gedoogcoalitie nog wel werkbaar of geloofwaardig is. Rutte geeft geen kik en herhaalt dat zijn politieke taxatie is dat er nog steeds een vruchtbare meerderheid is in de Tweede Kamer. 'Ik baseer dat op de afgelopen anderhalf jaar, de samenwerking tussen de drie partijen van de gedoogcoalitie en de eerste helft van dit debat.'

20.39 uur: 'De samenwerking tussen de partijen binnen de gedoogcoalitie is harder nodig dan ooit, in deze moeilijke economische situatie', stelt Rutte. De economische uitdaging is vergelijkbaar met die van begin jaren tachtig, aldus Rutte. Nederland zit dan ook niet te wachten op nieuwe verkiezingen.

Pechtold vraagt wat de politieke inschatting is van Rutte van de huidige situatie. 'Er is nog steeds een werkbare meerderheid in de Kamer', antwoordt Rutte.

Samsom vraagt waar dit op gebasseerd is. Rutte zegt dat er steeds een meerderheid is gevonden voor alle grote voorstellen van de regering en dat dit nu niet veranderd is.

20.35 uur:
Rutte feliciteert Samsom met zijn benoeming tot fractievoorzitter van de PvdA. Ook zegt hij te weten dat het niet leuk is als je als fractie een fractielid verliest - waarbij hij doelt op het feit dat Hero Brinkman vandaag uit de PVV is gestapt.

20.31 uur:
Het debat gaat weer verder. Het is nu de beurt aan minister-president Rutte om antwoord te geven op de door de fractievoorzitters gestelde vragen.

20.06 uur:
Alle artikelen rond het vertrek van Hero Brinkman zijn hier terug te lezen.

19.57 uur:
Geert Wilders zei dat het 'moeilijker' wordt binnen de gedoogcoalitie van VVD, CDA en PVV, nu Brinkman weg is. Maar de onderhandelingen in het Catshuis gaan verder, benadrukte hij.

19.39 uur: Een korte samenvatting van het debat tot dusverre. De linkse oppositiepartijen PvdA, SP en GroenLinks vinden dat er nieuwe verkiezingen moeten komen, nu het kabinet geen meerderheid in de Tweede Kamer meer heeft. Maar volgens Stef Blok van de VVD zouden nieuwe verkiezingen slecht zijn voor Nederland, omdat er momenteel belangrijke onderhandelingen over de bezuinigingen plaatsvinden. Bovendien is er niet iets fundamenteels veranderd, stelt Blok, het minderheidskabinet moet nog steeds op zoek naar een Kamermeerderheid voor het beleid.

De SGP, een officieuze gedoger van het kabinet, heeft 'geen behoefte aan een kabinet dat aftreedt, maar een kabinet dat optreedt', aldus SGP-voorman Van der Staaij. Brinkman zelf geeft onomwonden zijn steun aan het kabinet-Rutte. Wel wil hij het akkoord uit het Catshuis afwachten alvorens er defintief over te oordelen.

19.18 uur: Het debat is geschorst tot 20.30 uur. Dan zal premier Rutte anwoord geven op de gestelde vragen.

19.06 uur:
Sap wil graag van Brinkman weten wat er precies is misgegaan binnen de PVV-fractie. Daar wil Brinkman niet op ingaan. 'Ik wil niet met modder gooien. Ik ga er niks meer over zeggen.'

Pechtold wil weten of de afwijkende standpunten van Brinkman nog steeds gelden. Brinkman zegt dat hij geen afstand neemt van het kabinetsstandpunt over het dubbele paspoort. Hij is tegen het PVV-standpunt. De PVV meent dat iemand met een dubbel paspoort niet bij de politie of bij Defensie aan de slag kan.

Brinkman stelt dat alles bespreekbaar moet zijn. Pechtold vraagt of dat ook geldt voor het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek. Is Brinkman daar voorstander van? Brinkman herhaalt dat hij vindt dat dit onderwep besproken moet worden in de Kamer. 'Ik kan me niet voorstellen dat het kabinet met een voorstel komt waar ik niet mee kan instemmen.'

18.57 uur:
Hero Brinkman neemt het woord. 'U heeft mij zien strijden binnen de PVV voor een meer transparante partij en helaas is dat niet gelukt.'

'Ik heb een hekel aan politieke chantage en ik ga niet met een breekijzer aan de deur van het Catshuis zitten', zegt Brinkman. 'Ik ga nog steeds uit van een steun van 76 zetels.'

Samsom daagt Brinkman uit om te zeggen dat hij niet akkoord gaat met maatregelen, zoals het verbod op het dubbele paspoort of een blokkade op de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Brinkman gaat daar niet in mee. Hij steunt het kabinet maar wacht het akkoord wel af, aldus Brinkman.

18.52 uur:
Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren vraagt aan premier Rutte hoe geloofwaardig het kabinet nog kan opereren nu de basis in het parlement zo chaotisch is geworden.

Arie Slob van de ChristenUnie is aan de beurt. Volgens Slob moet Rutte nu leidersschap tonen om de politieke instabiliteit niet groter te laten worden. Hij vraagt Rutte om het Catshuis zo snel mogelijk te verlaten en met voorstellen te komen. 'Dan zal blijken of er nog voldoende draagvlak is.'

18.39 uur:
De volgende spreekbeurt is voor Kees van der Staaij van de SGP. Hij zegt dat de SGP zijn houding niet gaat veranderen. 'We hebben geen behoefte aan een kabinet dat aftreedt, maar een dat optreedt.'

Roemer vraagt of de SGP op de hoogte wordt gehouden van de onderhandelingen in het Catshuis. Van der Staaij zegt dat er geen 'hotline' is naar de onderhandelingstafel.

Pechtold vraagt wat Van der Staaij bedoelt met zijn uitspraak dat er 'geen formele contacten' zijn tussen de SGP en het kabinet. Van der Staaij ontwijkt de vraag en zegt dat D66 ook wel eens 'een vorkje prikt' met de premier. Er klinkt protest uit de Kamer.

18.32 uur:
Pechtold vraagt naar de inschatting van Wilders over een toekomstige meerderheid in de Kamer. Wilders stelt dat garanties er nooit zijn, maar dat de PVV zijn best gaan doen.

Pechtold vraagt wat Wilders wil doen met het het verbod op het dubbele paspoort, nu Brinkman daar tijdens zijn persconferentie afstand van nam. Wilders denkt dat dit wel los zal lopen en dat Brinkman hier niet tegen gaat stemmen.

Samsom vraagt of Wilders zal inbinden op het terrein van migratie en immigratie, nu er geen duidelijke meerderheid meer is. 'Ons beleid zal geen jota veranderen', aldus Wilders. Volgens Samsom reduceert dit de kans op een akkoord tot nul.

18.28 uur:
Wilders neemt het woord. 'Iemand van onze oude lichting is vertrokken en dat doet pijn. Het is niet makkelijk om er als Kamerlid alleen voor te staan, ik weet dat uit eigen ervaring, en het is een trieste dag voor de PVV.'

Wilders stelt dat het door het vertrek van Brinkman 'moeilijker' zal worden. Maar, zegt Wilders, 'We laten ons niet gek maken en we gaan met 23 man verder', stelt Wilders. Hij is verder blij dat 'de heer Samsom en zijn milieufreaks' niet in een kabinet komen.

18.26 uur:
Slob van de ChristenUnie vraagt of het CDA nog wel wil dat Wilders aan de onderhandelingstafel zit, omdat de PVV de coalitie niet meer aan een meerderheid helpt. Van Haersma Buma antwoordt: 'De situatie is veranderd, maar we hebben allemaal een handtekening gezet voor de samenwerking en daar staan we voor.'

18.21 uur:
Hoe kan het CDA nu weten of er straks een meerderheid is voor het onderhandelingsresultaat over de bezuinigingen, vraagt Roemer aan Van Haersma Buma. Die laatste riposteert dat de SP zich in de Kamer dan ook constructief zal moeten opstellen. Roemer zegt dat de coalitie in het verleden ook niet geluisterd heeft naar de oppositie. Van Haersma Buma stelt dat er altijd gedebatteerd kan worden over plannen.

18.14 uur:
Openheid komt van twee kanten, zegt Van Haersma Buma, de oppositie moet niet bij voorbaat nee zeggen. Pechtold zegt dat de Kamer dan ook inspraak moet hebben in het onderhandelingsresultaat. Van Haersma Buma stelt dat de democratie zo werkt dat het pakket straks in de Kamer besproken zal worden.

18.04 uur:
Sybrand van Haersma Buma (CDA) zegt dat er nog steeds een minderheidscoalitie is. Wat dat betreft is er weinig veranderd, meent hij. Het Catshuis-resultaat zal nu zo moeten zijn dat het een Kamermeerderheid kan overtuigen. Het CDA gaat hier zijn best voor doen, stelt Van Haersma Buma.

Van Haersma Buma zegt in een debat met Sap dat GroenLinks zich onverantwoordelijk opstelt, omdat de partij de indruk geeft al bij voorbaat niet in te stemmen met de bezuinigingsvoorstellen. Er klinkt geroffel op de Kamerbankjes.

18.00 uur:
Pechtold interrumpeert waarbij hij Blok een eerdere uitspraak van Brinkman voorlegt. Brinkman zou ooit tegen RTL hebben gezegd dat hij nooit uit de PVV zou stappen. Volgens Pechtold is het bij Brinkman dus niet zo zeker wat hij gaat doen.

Brinkman komt nu zelf naar de microfoon en zegt dat hij aan het begin van zijn persconferentie meteen heeft gezegd dat hij een verkiezingsbelofte heeft gebroken en dat dit niet makkelijk was.

17.55 uur:
Samsom vraagt wat de VVD wil doen nu er geen meerderheid meer is. Blok: 'De toezegging van de heer Brinkman is nu deel van de nieuwe politieke situatie.' Volgens Blok kan er nog steeds een meerderheid in de Kamer worden gevonden voor de bezuinigingsvoorstellen.

Arie Slob van de ChristenUnie komt in aanvaring met Blok. Slob stelt dat de steun van Brinkman voor het Catshuis niet meer zeker is en dat Blok hier laconiek over doet.

17.44 uur:
Nieuwe verkiezingen zouden slecht zijn voor Nederland, stelt Stef Blok van de VVD. Volgens Blok begrijpt Brinkman dit ook en heeft hij daarom zijn steun aan het kabinet toegezegd. Het zal lastig worden, maar ook nu al moet de coalitie voor haar voorstellen steeds een meerderheid proberen te krijgen in de Kamer. Die situatie zal niet veranderen, meent Blok.

Pechtold vraagt of de situatie niet te instabiel is om te kunnen regeren. 'Hoe kunt u zeker weten of u aan de informatieopdracht kunt voldoen?', vraagt hij. Blok antwoordt dat er nog steeds bezuinigd kan worden en dat er voor het onderhandelingsresultaat straks gewoon een meerderheid moet worden gevonden.

17.39 uur:
Jolande Sap van GroenLinks zegt ook dat het kabinet verantwoordelijk is voor de slechte economische situatie waarin het land zich bevindt.

Ook Sap wil dat het kabinet zijn ontslag aanbiedt. Ze stelt dat premier Rutte straks ook te maken heeft met de fractie-Brinkman, en dat dit voor een onevenwichtige situatie zorgt.

Sap vraagt Rutte: 'U heeft de steun van Brinkman, maar geldt dat ook voor de onderhandelingen in het Catshuis? Komen er twee kinderzitjes bij in het Catshuis, voor Brinkman en Van der Staaij van de SGP?'

17.33 uur:
Het is tijd voor de grote voorjaarsschoonmaak, stelt Alexander Pechtold van D66. Hij prijst Hero Brinkman omdat die zich uit heeft gesproken tegen het Polenmeldpunt van de PVV. Hij vraagt premier Rutte dit nu ook te doen.

'Dit kabinet heeft zich ontpopt tot een waardige opvolger van het vorige kabinet: stilstand-II, zegt Pechtold. Hij stelt dat het kabinet niet in staat is gebleken tot hervormingen en dat zijn beleid de economie heeft verzwakt.

17.29 uur:
Het woord is aan SP-leider Emile Roemer. Die stelt dat er heel veel moeite is gedaan door de coalitie om een meerderheid te krijgen in de Eerste en in de Tweede Kamer. 'Inmiddels wordt het kabinet in de Tweede Kamer gesteund door een tweede gedoger', aldus Roemer.

Roemer roept net als de PvdA op tot nieuwe verkiezingen. 'Liever goede maatregelen na nieuwe verkiezingen, dan slecht gedragen maatregelen nu.'

17.26 uur: Arie Slob van de ChristenUnie vraagt of dit wel het goede moment is voor nieuwe verkiezingen. 'Mensen willen dat we mensen een goede aanpak komen, helpen we die mensen door het land nu weer voor maanden op slot te zetten?'

Samsom antwoordt dat de mensen weinig hebben aan de plannen van het kabinet, 'als ze nu hun baan verliezen'.

17.19 uur:
Het debat is begonnen. Samsom is de eerste spreker, omdat hij de aanvrager is van het debat. Samsom stelt dat de gedoogcoalitie zijn feitelijke meerderheid kwijt is en 'dat er nu een einde moet komen aan deze houtje-touwtje-gedoogcoalitie'.

Samsom vraagt aan premier Rutte hoe hij dit probleem gaat oplossen. 'Het is einde oefening voor dit kabinet. Rutte kan morgen op weg naar het Catshuis beter een klein stukje doorfietsen, naar de Koningin.' De PvdA wil dat er nieuwe verkiezingen komen.

17.15 uur:
Diederik Samsom, de kersverse fractieleider van de PvdA, is als een van de eersten aanwezig in de Kamer. Hij zal tijdens dit debat zijn debuut maken.

Premier Rutte is op zijn stoel gaan zitten. Hij kijkt lachend op zijn telefoon en zit er ontspannen bij.

17.10 uur:
Het debat zal beginnen tussen 17.15 en 17.30 uur. Eerst komen de verschillende fractievoorzitters aan het woord. Daarna is er een eetpauze en dan zal premier Rutte achter de microfoon staan.

Niet lang nadat Hero Brinkman vandaag bekendmaakte uit de PVV-fractie te stappen, vroegen de oppositiepartijen een Kamerdebat aan over de gevolgen hiervan voor het kabinet en de gedoogcoalitie.

De komst van de debat is niet verassend. De oppositie wil van de coalitiepartijen en premier Rutte weten hoe ze verder willen gaan, nu er geen meerderheid meer is voor de de gedoogcoalitie. Met het vertrek van Brinkman kan de coalitie officieel rekenen op 75 zetels; geen meederheid dus.

De bijdragen aan het debat zullen niet verassen. De oppositie ruikt bloed en zal premier Rutte oproepen om de gang naar de koningin te maken en zijn ontslag aan te bieden. PvdA en SP hebben al gezegd dat ze willen dat het kabinet ermee ophoudt.

Regeringspartijen CDA en VVD denken er anders over. VVD-fractievoorzitter Stef Blok benadrukte eerder vanmiddag dat het kabinet van VVD en CDA ook nu al een minderheidskabinet is. Hij gaat ervan uit dat Hero Brinkman, gezien zijn uitspraken tijdens de persconferentie vandaag, in grote lijnen achter het kabinetsbeleid zal blijven staan.

Eerst komen de fractieleiders aan het woord. Na een dinerpauze zal het woord aan de premier zijn. Die zei vandaag al niet aan nieuwe verkiezingen te denken.

Hero Brinkman vandaag in de Tweede Kamer. Beeld ANP
Hero Brinkman. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.