Kamercommissie op zoek naar Het Lek na onwezenlijke dag op het Binnenhof

Op hoop van zegen en zonder enige ervaring om op terug te vallen, zoekt de Tweede Kamer naar een manier om de lekaffaire af te handelen zonder dat die uitloopt op een politiek bloedbad. De speciale Kamercommissie die het onderzoek ter hand neemt moet in elk geval even de druk van de ketel halen.

null Beeld anp
Beeld anp

Door het instellen van een eigen onderzoek houdt de Kamer de zaak, en daarmee de reputatie van minstens één toppoliticus uit eigen kring, voorlopig in eigen hand. Dat was donderdagavond de uitkomst van een dag lang koortsachtig overleg in het presidium, het dagelijks bestuur van de Kamer.

De onderzoekscommissie - met Kamerleden van VVD, PvdA, PVV, SP, CDA, D66 en ChristenUnie - krijgt dezelfde opsporingsbevoegdheden als een parlementaire enquêtecommissie en kan dus ook getuigen onder ede horen. Het presidium vraagt de fracties in de komende dagen liefst leden 'met een juridische achtergrond' te leveren om de commissie te bemannen. Uiterlijk voor 3 februari 2016 moet de commissie laten weten of zij 'voldoende gronden voor vervolging' ziet. In dat geval gaat de zaak door naar de Hoge Raad - de enige instantie die een Kamerlid kan vervolgen wegens een ambtsmisdrijf als lekken.

De Kamer begint daarmee hoe dan ook aan een procedure zoals die in de moderne parlementaire geschiedenis niet eerder is voorgekomen.

De Rijksrecherche heeft ten minste één fractieleider 'in beeld' in verband met lekken uit de vertrouwelijke commissie voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CIVD). Met die mededeling zette het Openbaar Ministerie donderdag onwezenlijke taferelen in gang op het Binnenhof. Het kan immers alleen om een van de prominente leden van de commissie gaan. De ene na de andere fractievoorzitter voelde zich gedwongen te ontkennen iets met de zaak te maken te hebben. 'Mijn lippen zijn altijd verzegeld geweest', aldus ChristenUnie-leider Arie Slob, snel gevolgd door voormalig GroenLinks-voorman Bram van Ojik: 'Ik was het niet.'

Commentaar

Dit komt er nou van als de commissie-stiekem wordt misbruikt om lastige informatie wit te wassen. De geloofwaardigheid van de Tweede Kamer komt in gevaar, stelt Raoul du Pré, chef Haagse politieke redactie van de Volkskrant in het commentaar

Is commissie Stiekem frankensteinmonster?

Daar zit je dan als Geert Wilders: heb je net gehoord over een aanslag die op het nippertje is voorkomen, mag je er niks over zeggen. Een ongemak over commissie Stiekem is onvermijdelijk, betoogt politiek verslaggever natalie Rigthon van de Volkskrant. Lees haar analyse over de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) hier

Strikt spreekverbod

PvdA-leider Diederik Samsom ontkende eerder deze week al: 'Ik heb niet met NRC Handelsblad gesproken en ik ben niet door de recherche verhoord.' VVD-fractievoorman Halbe Zijlstra ontkende niet, maar hoopt vooral op een grondig onderzoek: 'We moeten niet hebben dat een onschuldige collega door de media wordt gekruisigd.' Over één ding zijn vrijwel alle betrokkenen het eens: een proces tegen een verdachte fractievoorzitter is vrijwel zeker het einde van diens politieke carrière.

In de CIVD komen de fractievoorzitters op onregelmatige basis bijeen om zich door het kabinet te laten bijpraten over vertrouwelijke zaken die aan de veiligheidsdiensten of de staatsveiligheid raken. Voor alle aanwezigen geldt een strikt spreekverbod naar buiten toe.

De vertrouwelijkheid van de commissie lijkt begin 2014 door een lid van de commissie te zijn geschonden. Na een knallende ruzie tussen oppositie en coalitie over wat er door het kabinet wel of niet was gezegd in de commissie, verscheen in NRC Handelsblad in februari 2014 een reconstruerend stuk dat de lezing van de coalitie onderschreef. Het stuk bevatte details die alleen bij direct betrokkenen bekend konden zijn.

Aangifte

Deze week werd duidelijk dat commissievoorzitter Halbe Zijlstra (VVD) destijds onder druk van de commissie aangifte heeft gedaan van lekken en dat de Rijksrecherche ook daadwerkelijk een onderzoek begon. Daarbij zijn enkele fractievoorzitters verhoord. Ook zijn de belgegevens van fractievoorzitters bekeken. Op basis van dat onderzoek zijn nu 'een of meer' mensen in beeld als mogelijke verdachten.

'Rijksrecherche misbruikt telefoon journalist om puzzel rond Het Lek op te lossen'

Ronduit zorgwekkend.' Zo noemt journalistenvakbond NVJ de officiële mededelingen over het rijksrechercheonderzoek naar Het Lek in de commissie Stiekem. Vooral de zinsnede dat 'belgegevens van onder meer commissieleden zijn onderzocht' valt verkeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden