Nieuws

Kamer zit vol twijfel over Tjeenk Willinks route naar een nieuw kabinet

Een heldere uitweg uit de vastgelopen kabinetsformatie is nog lang niet in zicht. Fractieleiders reageren vol twijfel op het tussentijdse voorstel van informateur Herman Tjeenk Willink om het landsbestuur voortaan radicaal anders aan te vliegen. Sommigen vinden dat hij zijn boekje te buiten gaat.

Joost Eerdmans (JA21) op weg naar zijn gesprek met informateur Herman Tjeenk Willink. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Joost Eerdmans (JA21) op weg naar zijn gesprek met informateur Herman Tjeenk Willink.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Een flinterdun coalitieakkoord op hoofdlijnen moet wat Herman Tjeenk Willink betreft het gros van de problemen op het Binnenhof en in het land oplossen. Maar daar zijn de fractievoorzitters niet zo zeker van, blijkt uit een rondgang dinsdag in de Tweede Kamer. Een partijprominent begint opzichtig te zuchten als het hoofdlijnenakkoord ter sprake komt. ‘Ja, dat willen we allemaal wel, al tien jaar. Of langer.’ De laatste decennia zijn regeerakkoorden juist steeds dikker geworden.

Een aantal partijleiders ging dinsdag voor de tweede maal langs bij de informateur om te praten over de impasse waarin de kabinetsformatie zich bevindt. Woensdag zijn de leiders van de grotere partijen aan de beurt, inclusief Hoekstra (CDA), Kaag (D66) en Rutte (VVD). Maar een simpele uitweg ziet geen van hen nog.

Eindeloos onderhandelen

Een hoofdlijnenakkoord, zoals Tjeenk Willink voorstelt, klinkt wel aantrekkelijk, vinden de potentiële regeringspartijen. Want dan zijn niet alle afspraken de komende vier jaar dichtgetimmerd. Dat bevordert het politiek inhoudelijke debat en het zorgt voor een meer open bestuursstijl. Maar er is ook een keerzijde: het risico groeit dat later in de Kamer over elke mogelijke oplossing eindeloos onderhandeld gaat worden.

Kijk naar een thema als ‘migratie’, is bij een van de klagende linkse partijen te horen. Vier jaar lang zat de grens in Griekenland op slot en verbleven duizenden migranten onder erbarmelijke omstandigheden in opvangkampen. Een situatie die geen enkele partij wenselijk vindt. Maar over de oplossing zijn ze het al vier jaar lang fundamenteel oneens.

Het volgende kabinet zou kunnen stuklopen op de stikstofuitstoot. Als er op hoofdlijnen zou worden afgesproken dat die fors omlaag moet, zoals Tjeenk Willink suggereert, dan zou er weleens vier jaar lang gedebatteerd kunnen worden over de vraag hoe dat moet gebeuren. Minder woningen bouwen, minder hard rijden of minder boeren? Elke partij heeft haar eigen voorkeur. ‘Het risico bestaat dat Tjeenk Willink straks heel zelfgenoegzaam in zijn tuin zit met een flinterdun akkoord, maar dat de problemen in het land niet worden opgelost’, is bij een potentiële regeringspartij te horen.

Woensdag zijn de leiders van de grotere partijen aan de beurt, inclusief Hoekstra (CDA), Kaag (D66) en Rutte (VVD).  Beeld ANP
Woensdag zijn de leiders van de grotere partijen aan de beurt, inclusief Hoekstra (CDA), Kaag (D66) en Rutte (VVD).Beeld ANP

Een dun afsprakenlijstje vormt een extra groot risico voor linkse partijen. Voor PvdA en GroenLinks is het niet aantrekkelijk om te gaan meeregeren als zij de uitwerking van bijvoorbeeld het migratie- en klimaatbeleid moeten laten afhangen van een debat met de Kamer, waar rechtse partijen nou eenmaal de meerderheid hebben. Door zo’n werkwijze zou een toekomstige PvdA-minister bij wijze van spreken de opdracht kunnen krijgen van een rechtse Kamermeerderheid om het vluchtelingenquotum te verlagen.

Vertrouwensbreuk Rutte

Diverse fractieleiders hinten op een vroegtijdig vertrek van Tjeenk Willink, omdat ze vinden dat hij zich niet aan zijn opdracht houdt. PVV, JA21 en ook Denk en BBB vinden het onverteerbaar dat de informateur in zijn tussentijdse verslag niks opmerkt over het geknakte vertrouwen tussen de Kamer en demissionair premier Mark Rutte, terwijl dat de reden is dat hij er überhaupt bij is gehaald.

‘Het lijkt wel alsof de aandacht wegebt voor het werkelijke probleem’, zegt JA21-leider Joost Eerdmans. PVV-leider Geert Wilders vindt ‘het beter dat er iemand anders komt’ als Tjeenk Willink ‘niet terugkeert op het rechte pad’. Denk-leider Farid Azarkan wil de informateur nog wel de kans geven om komende week terug te komen op die vertrouwensbreuk.

Het eindverslag van Tjeenk Willink wordt verwacht op woensdag 28 april. Tot die tijd zullen nog heel wat horden genomen moeten worden voordat de vorming van een nieuw kabinet überhaupt aanvang vindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden