Nieuws

Kamer zeer kritisch over optreden Bijleveld inzake gegevensverzameling

Demissionair minister Bijleveld van Defensie heeft woensdag haar excuses aangeboden voor de gegevensverzameling door een landmachteenheid (Limc) vorig jaar, omdat hier ‘geen wettelijke grondslag’ voor was. De Kamer blijft evenwel ontevreden over de informatieverstrekking door Bijleveld en dwingt de regering nu tot het instellen van een onafhankelijk onderzoek.

Bijleveld heeft zich volgens verschillende partijen niet goed gekweten van haar taak de Kamer te informeren, een extra gevoelig onderwerp sinds de toeslagenaffaire. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Bijleveld heeft zich volgens verschillende partijen niet goed gekweten van haar taak de Kamer te informeren, een extra gevoelig onderwerp sinds de toeslagenaffaire.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Een motie daartoe van Salima Belhaj (D66) werd mede ondertekend door twee andere coalitiefracties, ook Bijlevelds eigen CDA. Het Land information manoeuvre centre of Limc verzamelde na het uitbreken van de coronapandemie maandenlang gegevens, ook over personen, en heeft daarmee de wet overtreden. Pas nadat NRC over deze activiteiten publiceerde, leerde Bijleveld over dit aspect van hun werk en legde ze het verzamelen en analyseren van informatie stil.

Geert Wilders als ‘bijvangst’

De functionaris gegevensbescherming van Defensie concludeerde onlangs, na onderzoek, dat het LIMC op enkele punten de geldende wetten en regels voor de bescherming van persoonsgegevens onvoldoende heeft nageleefd. Het LIMC opereerde te goeder trouw, volgens deze functionaris, en had niet de intentie grootschalig persoonsgegevens te verwerken. Toch kwamen persoonsgegevens van publieke personen, onder wie Geert Wilders, mee als ‘bijvangst’.

Bijleveld slaagde er woensdag niet in een zeer sceptische Tweede Kamer uit te leggen waarom de eenheid deed wat ze deed. Zelfs de gezagsgetrouwe SGP toonde zich bij monde van Chris Stoffer zeer ontevreden. Toen de minister zei dat het hier het ‘dagelijkse werk’ van de landmacht betrof, bedoeld om te anticiperen op waar en hoe mogelijk steun kon worden geleverd aan de coronabestrijding, zei hij: ‘Maar hoe haalt hij (de commandant, red.) het dan in zijn hoofd informatie te verzamelen over politici en journalisten? Het kan toch niet dat je van meer dan honderd mensen dit soort dingen gaat verzamelen, dat is toch schandalig?’

Onafhankelijk onderzoek

Verschillende partijen – waaronder SP en D66 – vonden dat Bijleveld zich niet goed heeft gekweten van haar plicht de Kamer te informeren – een extra gevoelig onderwerp sinds de toeslagenaffaire. Zo was het feitenrelaas waar de Kamer om gevraagd had wel erg kort, en ontbrak de reconstructie. Ook aarzelde de minister tijdens de debat over het verzoek van Leijten om nota’s over de interne juridische discussie op het departement vrij te geven. Deze kwestie wordt nu onderdeel van het onafhankelijke onderzoek.

Leijtens pleidooi voor opheffing van het Limc wil de minister niet honoreren, omdat de eenheid volgens haar wel degelijk een legitieme taak kan vervullen als het gaat om operaties die te maken hebben met collectieve zelfverdediging en de bevordering van de internationale rechtsorde.

‘Wie is hier de baas?’

Ondertussen maakte het debat weer eens duidelijk dat er in de Kamer grote vragen leven over het ministerie van Defensie en de wijze waarop het departement geleid wordt. ‘Wie is hier de baas’, vroeg Leijten zich af. ‘Defensie is met 200 kilometer per uur uit de bocht gevlogen’, zei Belhaj. Ook de VVD oordeelde hard. ‘Geliefden vertellen elkaar soms goed de waarheid’, zei Jeroen van Wijngaarden (VVD), gevolgd door de constatering dat het ‘op eigen houtje’ gegevens verzamelen van Nederlanders ‘buiten de rechtsorde’ was – ‘onrechtmatig, ondoordacht en onzorgvuldig’.

Sietse Fritsma (PVV) hekelde tenslotte de reactie die Defensie aanvankelijk gaf op het NRC-verhaal. Daarin werd gesteld dat ‘wat het Limc doet, mag, ook zonder mandaat’ en dat er ‘geen enkele wettelijke barrière’ is om desgewenst de rapporten van het Limc ook extern te delen. ‘Daar klopt geen woord van’, zei Fritsma. Bijleveld moest hem gelijk geven, net zoals ze eerder op Stoffers vraag waarom het zo lang duurde voordat de activiteiten werden stilgelegd, zei: ‘Het had sneller gekund, dat is waar.’

Op dit moment zitten er nog een paar militairen bij het Limc, dat geen operationele taken meer uitoefent, zei Bijleveld. Zij zijn nu ‘lessons learned’ aan het verwerken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden