Kamer wil weten: hoe kon het zo misgaan met Philip O.?

Kamerleden willen opheldering van minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid over de dood van Joost Wolters. Deze 38-jarige Amsterdammer werd vorig jaar zonder aanleiding doodgestoken in de Amsterdamse metro 53. De dader was Philip O., een psychiatrisch patiënt van het AMC op onbegeleid verlof.

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) Beeld ANP

‘Deze zaak is een aaneenschakeling van dramatische fouten’, zegt Madeleine van Toorenburg (CDA). ‘Je kunt constateren: dit had niet hoeven gebeuren’, voegt Attje Kuiken (PvdA) toe.

Uit een reconstructie van de Volkskrant en stadszender AT5 van het leven van Philip O. blijkt dat in de aanloop naar de fatale steekpartij ‘ernstige inschattingsfouten’ zijn gemaakt door verschillende instanties. O. kwam in februari 2017 onder bijzondere voorwaarden vrij uit detentie. Hij had toen ambulant behandeld moeten worden in een forensische zorginstelling. Wegens capaciteitsgebrek werd hij ondergebracht bij de GGD. Onderzoekers die op verzoek van het AMC de zaak onder de loep namen, concluderen dat O. in praktijk ‘aan zijn lot overgelaten’ werd.

Enkele maanden na zijn vrijlating werd hij gedwongen opgenomen in het AMC. Dat gebeurde nadat hij zijn moeder met een mes had bedreigd. Volgens de onderzoekscommissie had O. in mei 2017 nooit in het ziekenhuis geplaatst mogen worden. Het ziekenhuis schoot vervolgens tekort in de begeleiding van O., het had niet de juiste expertise voor deze ‘zware’ patiënt en trok niet hard genoeg aan de bel om hem over te plaatsen.

Ernstige psychiatrische problemen

Maar ook in de jaren ervoor ging het mis in de zaak van Philip O. De man kampt sinds jonge leeftijd met een ernstige psychiatrische problemen, en bouwde een lang strafblad op. Zo ontliep hij jeugd-tbs (PIJ-maatregel) door naar het buitenland te vluchten. In 2016 verscheen hij weer voor de Nederlandse rechter, maar toen beschikte justitie niet over zijn volledige justitiële geschiedenis. Geweldsdelicten die hij in het buitenland pleegde, ontbraken.

‘De rechter had hem toen al tbs op kunnen leggen. En omdat hij dat niet gehad heeft, is waarschijnlijk dit afschuwelijke drama gebeurd’, zegt Van Toorenburg (CDA). Ze wil dat de minister een analyse maakt van wat er gebeurd is bij alle betrokken instanties ‘zodat dit nooit meer kan gebeuren’. ‘Wat is er gebeurd bij de reclassering? Bij de Marechaussee? Bij het AMC? Wat gebeurt er als een PIJ-maatregel niet wordt uitgezeten?’

‘Deze zaak is een opeenstapeling van ellende. Het is heel zorgelijk dat als je naar het buitenland gaat, er daarna geen tbs-behandeling volgt’, zegt Kathalijne Buitenweg van GroenLinks. ‘De bedoeling van zo’n behandeling is dat je beter wordt gemaakt, en anders dat er controle op je blijft.’  

Reconstructie

Zonder aanleiding, door een man die niet op vrije voeten had mogen zijn, werd Joost Wolters vorig jaar in de Amsterdamse metro doodgestoken. Lees  hoe in twaalf jaar tijd door betrokken instanties vele ernstige inschattingsfouten zijn gemaakt. De instanties faalden, en nu is Joost Wolters dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.