Kamer wil pgb-systeem dat niet bestaat

De helft van de maandelijkse 140 duizend declaraties bij de persoonsgebonden budgetten (pgb) vertoont gebreken. Toch vinden de betrokken instanties dat de tijd van coulance voorbij is. 'Die controles moeten weer aan.'

Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Martin van Rijn, informeert de Tweede Kamer over de voortgang van het trekkingsrecht persoonsgebonden budget.Beeld anp

Op 1 oktober moet het zover zijn. Elke declaratie voor zorg met een persoonsgebonden budget moet dan vlekkeloos zijn. Administratieve foutjes worden niet meer getolereerd, cijfers die zijn omgedraaid niet langer door de vingers gezien, ontbrekende vinkjes afgestraft. Voor het eerst sinds ruim anderhalf jaar gaan alle controles weer aan.

Het zal een stresstest zijn voor het pgb-systeem. De laatste steekproef uit juni was alles behalve bemoedigend. 'De verwachting is dat circa 50 procent niet in één keer goed kan worden verwerkt', liet de SVB maandag per mail weten. Gisteren hield de geplaagde uitvoeringsorganisatie toch weer een slag om de arm, omdat er nog een laatste onderzoek loopt.

Durft staatssecretaris van Volksgezondheid Martin van Rijn het risico aan om per 1 oktober alle controles weer aan te zetten? In het verleden is er veel door de vingers gezien, juist om de betalingen aan de 120 duizend pgb-houders en hun zorgverleners niet in gevaar te brengen. Eerder dit jaar werd het aanzetten van de controlemechanismen nog uitgesteld.

Helft pgb-declaraties voldoet niet aan de regels

De helft van de 140 duizend declaraties die maandelijks voor persoonsgebonden budgetten (pgb's) binnenkomen voldoet niet aan de regels. Dat blijkt uit een steekproef van de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de uitvoeringsinstantie voor de zorgbudgetten. Lees hier het hele artikel.

Van Rijn zwijgt voorlopig. Hij stuurt begin september een brief naar de Kamer om te rapporteren over de huidige stand van zaken. D66 en CDA hebben daarom gisteren ook gevraagd. 'Hoe kan het dat er na anderhalf jaar nog steeds zoveel misgaat', wil Renske Leijten van de SP weten.

Kamerlid Sjoerd Potters heeft namen regeringspartij VVD al een debat aangevraagd. 'Pgb-houders en zorgverleners moeten een systeem hebben waarbij ze makkelijk kunnen declareren, maar nu blijkt dat de helft van de declaraties niet goed gaat. Dat zijn grote getallen en ik wil weten wat er nu gaat gebeuren als de controles weer aangaan.'

Eén ding staat wel vast voor Potters: 'Die controles moeten aan. Dat is de enige manier om dit systeem te testen.' Hij voegt er wel meteen aan toe: 'We willen geen chaos zoals in het begin.'

Het illustreert volgens sommige ingewijden de kern van het probleem: de politiek heeft drie eisen die moeilijk te verenigen zijn. Kamerleden willen een systeem dat tegelijkertijd flexibel, eenvoudig én fraudebestendig is. En dat voor 120 duizend budgethouders die verschillende behoeften en achtergronden hebben.

De zoektocht naar die heilige pgb-graal duurt voort. Het huidige stelsel is in januari 2015 ingevoerd om het hoofd te bieden aan de hardnekkige berichten over fraude. Alleen de PVV wil nog terug naar de oude situatie, voor de rest van de Tweede Kamer is dat geen optie meer. Te fraudegevoelig.

Maar het huidige stelsel is weer te complex geworden. Pgb-houders klagen steen en been over een gekmakende bureaucratie. Onder druk van een pgb-alarm op Twitter en de veelal schrijnende verhalen van budgethouders en zorgverleners eiste de Tweede Kamer vorig jaar dat de uitbetalingen onmiddellijk op gang zouden komen. Om dat te regelen werden de controles deels uitgezet, met alle gevolgen van dien voor de fraudegevoeligheid en rechtmatigheid.

Die noodsituatie bestaat nog steeds. De meeste betrokken 'ketenpartners' - gemeenten, zorgkantoren, de club van kleine zorgverleners, de belangenvereniging van budgethouders, de SVB - vinden dat het zo niet verder kan. 'We willen allemaal dat er weer gewoon gecontroleerd wordt,' zegt Victor Steultjes van 'het ketenbureau' dat het pgb-systeem zo veel mogelijk moet stroomlijnen.

Gemeenten, die de pgb's toekennen, krijgen onder het huidige, milde controleregime geen goedkeurende accountantsverklaringen, omdat de rechtmatigheid van veel declaraties niet is vast te stellen. Belangenverenigingen van budgethouders en zorgverleners willen ook voorkomen dat er misbruik wordt gemaakt van gebrekkige controles. 'Uitstel is voor alle ketenpartners geen optie,' aldus Steultjes.

Het is uiteindelijk Van Rijn die de sprong in het diepe moet maken. Op veel begrip hoeft de bewindspersoon niet te rekenen als er toch weer problemen ontstaan.

De Kamer blijft maar debatteren over pgb's - een tijdlijn

4 februari 2015. Budgethouders en zorgverleners klagen steen en been over het nieuwe systeem. Ze wachten tevergeefs op hun zorggeld. Van Rijn 'betreurt' de problemen. De coalitiepartijen van VVD en PvdA hameren er op dat snel uitbetalen de hoogste prioriteit moet krijgen.

12 februari 2015. De problemen zijn nog niet opgelost. De oppositie wil dat het crisiscentrum bij de SVB, het Rapid Response Team, wordt uitgebreid. Iedereen wil dat er snel uitbetaald wordt.

3 maart 2015. 'Het begint op stoom te komen', zegt Martin van Rijn optimistisch. 'We hebben een aantal noodmaatregelen genomen om betalingen prioriteit te geven' Toch zijn er nog veel klachten.

26 maart 2015. Van Rijn komt met een 47 pagina's dik herstelplan. De oppositie wil dat zorgverleners een voorschot krijgen, ook als niet duidelijk is of ze zorg hebben verleend. De staatssecretaris weigert. Voor het eerst dient een deel van de oppositie een motie van wantrouwen tegen Van Rijn.

29 april 2015. De staatsecretaris belooft dat op 15 mei het gros van alle zorgverleners tijdig uitbetaald wordt. Er blijven veel klachten, maar Van Rijn ziet langzaam verbeteringen.

4 juni 2015. De Rekenkamer komt met een zeer kritisch rapport over de slechte invoering van het stelsel en de gebrekkige aansturing. Van Rijn lijkt in de dagen voor het debat even te wankelen, maar uiteindelijk haalt een motie van wantrouwen weer geen meerderheid.

1 juli 2015. Op basis van een KPMG-rapport zegt Van Rijn toe dat hij aan verbeteringen en vereenvoudigingen gaat werken. Het belang van de budgethouder blijft voorop staat.

8 maart 2016. Een meerderheid van de Tweede Kamer zegt het vertrouwen in de SVB op. Aanleiding is een kritisch rapport van het Bureau ICT-toetsing. De verbeterplannen van de SVB zijn te optimistisch, de financiële onderbouwing is onvoldoende. Van Rijn belooft voor de zomer met toekomstscenario's te komen.

29 juni 2016. Er valt nog geen definitieve keuze voor een nieuw pgb-systeem. Wel zegt Van Rijn dat een hoofdrol voor de SVB er niet meer inzit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden