Kamer wil opnieuw debat over zelfmoord asielzoeker

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) moet zich opnieuw verantwoorden voor de zelfmoord van een asielzoeker. Coalitiepartner PvdA en oppositiepartijen SP en GroenLinks eisen opheldering van de bewindsman en willen weten hoe het kan dat na de zaak-Dolmatov weer een asielzoeker onder toezicht van de Nederlandse overheid overlijdt.

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) Foto anp

'Dit is geen incident of ongelukkig toeval', zegt SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen. De dood van de asielzoeker is tekenend voor het het huidige asielbeleid waar 'de drang om uit te zetten prevaleert boven de medische zorgen'. Gesthuizen vraagt daarom vandaag een debat aan dat na het mei-reces moet plaatsvinden. 'Dan hebben we ook netjes de feiten op een rijtje', aldus Gesthuizen die steun verwacht van GroenLinks en de PvdA.

Vandaag meldt het NRC Handelsblad dat anderhalve week geleden een Armeense man nabij het asielzoekerscentrum Schalkhaar, bij Deventer zelfmoord had gepleegd. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) wist dat de man psychisch in de knoop zat, maar omdat hij behandeling van zijn stoornis afwees kon de IND hem niet helpen. Dat was voor de IND echter geen reden om de uitzettingsprocedure te staken.

Volgens zijn advocaat Eva van den Hombergh leed de man aan waanideeën. Nog voordat hij naar Nederland vluchtte verbrijzelde hij zijn eigen neus omdat hij geloofde dat de Armeense geheime dienst daar afluisterapparatuur in had verstopt. Voordat hij zelfmoord pleegde, bracht hij zichzelf meermaals verwondingen toe. Volgens de advocaat is niet te zeggen dat de zelfdoding voorkomen had kunnen worden, maar een psychiater had in elk geval moeten beoordelen 'of en onder welke voorwaarden hij Nederland had kunnen verlaten', zegt zij tegen NRC.

Het is de tweede keer dat een asielzoeker onder toezicht van de Nederlandse overheid zelfmoord pleegt in ruim een jaar tijd. In januari 2013 verhing de Russische asielzoeker Aleksandr Dolmatov zichzelf in een detentiecentrum. Dolmatov, een Russische dissident, werd onterecht door de IND als 'verwijderbaar' bestempeld. De Inspectie van Veiligheid en Justitie oordeelde dat fout op fout was gestapeld. Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) ging in een debat in de Kamer diep door het stof ging en beloofde het asielbeleid 'humaner' te maken.

'Erger dan Dolmatov'
Lineke Blijdorp, asieladvocaat en landelijk contactpersoon voor de advocatuur op de aanmeldcentra van de IND zegt tegen de krant dat deze zaak erger is dan die van Dolmatov. Daar was nog sprake van een opeenstapeling van fouten die tot de dood van de Rus leidde. 'Maar in deze zaak hebben mensen wél nagedacht en toen is alsnog de conclusie getrokken: we dragen hem over aan Duitsland', zegt Blijdorp tegen NRC.

Het IND betreurt de dood van de Armeense asielzoeker, maar wijst alle vergelijkingen met de zaak-Dolmatov van de hand. Al was het maar omdat Dolmatov in een gesloten detentiecentrum zat en de Armeense asielzoeker in een open AZC. 'De man is op meerdere momenten gezien door verschillende medici van het Gezondheidscentrum Asielzoekers en de crisisdienst van de GGZ maar gelet op het beeld werd geen reden gezien tot acute opname', zegt een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie in een reactie. Op verzoek van de advocaat is de man vervolgens overgeplaatst naar de IBO, de intensief begeleidende opvang voor asielzoekers. 'Dit is geen gesloten instelling en de asielzoekers kunnen zich hier vrijelijk bewegen', aldus het ministerie. Bovendien was de man al in behandeling in Duitsland.

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie tijdens het Dolmatov-debat in de Tweede Kamer Foto anp

Volgens de procedure was de IND verplicht de Armeen naar Duitsland te sturen omdat hij eerder daar asiel had aangevraagd. Asielzoekers die in de Europese Unie asiel willen krijgen, moeten de procedure doorlopen in de eerste lidstaat waar zij binnenkomen.

De Armeniër verliet Duitsland omdat zijn waanideeën zich daar versterkten. Advocaat Van den Hombergh vocht de beslissing aan bij de rechter en kreeg gelijk. De IND kon onvoldoende motiveren waarom er niet van de procedure werd afgeweken, ondanks de dreigende suïcide. De IND ging vervolgens in beroep tegen de uitspraak. Nog voordat het hoger beroep zich aandiende, maakte de Armeen een einde aan zijn leven.

Meer over