Kamer wil meer inzicht in onzichtbare lobbypraktijk

Een werkgroep met parlementariërs moet zich buigen over plannen om de Tweede Kamer weerbaarder te maken voor lobby-invloed. Initiatiefneemster is PvdA-Kamerlid Lea Bouwmeester.

PvdA-Kamerlid Lea Bouwmeester presenteert samen met partijgenoot Astrid Oosenbrug een initiatiefnota om lobby-invloed zichtbaarder te maken. Beeld anp

Dat bedrijven, burgers en organisaties voortdurend proberen beleid te beïnvloeden, hoort bij democratie, zegt Bouwmeester: 'Lobbyisten brengen belangen bij de politiek. Maar we moeten opener zijn over wie er komt praten en hoe we belangen afwegen.'

Samen met partijgenote Astrid Oosenbrug presenteert ze een initiatiefnota om lobby-invloed zichtbaarder te maken. Een door hen samengestelde werkgroep moet de voorstellen in regelingen omzetten. Kamerleden van vijf partijen hebben volgens haar informeel medewerking toegezegd - de namen wil ze nog niet vrijgeven.

In het voorjaar publiceerden Bouwmeester en Oosenbrug al een reeks transparantievoorstellen op de PvdA-website, waarbij ze het publiek opriepen mee te denken. Onderdeel daarvan was het openbaarmaken van de agenda's van bewindspersonen en een 'lobbyparagraaf' bij wetgeving, waarin het ministerie laat zien welke belangen zijn aangekaart en hoe die zijn afgewogen.

Reguleren

Nieuw idee is een 'afkoelperiode' voor bewindspersonen en Kamerleden: oud-politici mogen niet meteen in de sector gaan werken waarvoor ze tijdens hun politieke loopbaan verantwoordelijk waren. Ook moeten politieke partijen de lobby-inbreng bij hun verkiezingsprogramma's openbaarmaken.

Het voorstel is een eerste stap om lobby te reguleren. Hard nodig, stelt Bouwmeester, die als beginnend Kamerlid verbaasd was hoeveel lobbyisten bij haar over de vloer kwamen.

Dat geldt volgens Bouwmeester nog meer voor de ministeries, ook al zijn die voor buitenstaanders moeilijker toegankelijk. 'Het gaat om wie de kaders van wetgeving mede bepaalt. We hebben we geen idee wie er in de vroegste fase meedenkt.' Als Kamerlid kun je niet zien wie de kaders van wetgeving bepalen en als burger kun je alleen in de marge iets veranderen, zegt Bouwmeester. 'Dat proces moet openbaar, en die tafel moet veel groter - voor iedereen die wil meedenken.'

Ongelijkheid

Hoogleraar public affairs Arco Timmermans noemt het een belangrijke eerste stap: 'De media zijn nu de enige controle op lobby. Dat is niet genoeg; politici die denken dat er niets hoeft te worden geregeld, zijn niet van deze tijd. Lobbyisten zeggen vaak dat het erom gaat dat een politicus zijn beslissing achteraf kan verantwoorden. Maar juist de voorkant is essentieel: heeft iedereen gelijke toegang?'

Ook Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht in Leiden, reageert enthousiast. 'Dankzij internet zijn burgers steeds meer gewend overal mee te kijken en mee te denken. De geslotenheid van onze bestuurscultuur staat daarmee in schril contrast.' Ongelijkheid compenseer je niet met transparantie, zegt hij. 'Een bedrijf als Shell heeft meer geld beschikbaar om de gevolgen van wetgeving te onderzoeken dan een willekeurige burger. Maar alle partijen moeten in elk geval op gelijke voet kunnen meepraten.'

Ook de beroepsvereniging voor lobbyisten (BVPA) reageert positief. 'Als beroepsvereniging willen we constructief aan deze plannen meewerken', zegt voorzitter Jaap Jelle Feenstra. 'Als er iets fout gaat met belangenbehartiging, slaat dat terug op onze beroepsgroep. Wij hebben ook belang bij openheid. We zijn graag behulpzaam in het verder brengen van deze voorstellen - we zijn per slot van rekening lobbyisten.'


Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.