NieuwsBetrekkingen Rusland

Kamer wil handreiking aan Russische volk, minister Blok gaat eraan werken

De politieke verhoudingen met Rusland zijn verziekt, daarover zijn de Kamer en minister Blok het eens. Niettemin valt op het gebied van maatschappelijke contacten een wereld te winnen, vindt de Kamer. De minister belooft zich ervoor in te gaan spannen.

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) tijdens een overleg over onder meer de onrust in Wit-Rusland.Beeld ANP

Wie had gehoopt dat een debat over de Ruslandstrategie van het kabinet zou leiden tot een soort intellectuele uitwisseling over de ontwikkelingen in Rusland en de wijze waarop het Westen zich hiertoe dient te verhouden, komt maandag bedrogen uit. De analyse over Rusland blijft steken in een staccato van de bekende termen ‘Navalny, MH17, Belarus’.

In Duitsland lijkt de vergiftiging van Navalny, de belangrijkste oppositieactivist in Rusland, wél aanleiding voor een heroriëntatie van het Ruslandbeleid. Op zijn beurt moet de Franse president Macron zijn verwachtingen over een Frans-Russische dialoog bijstellen, vooral sinds Poetin (volgens Franse media) suggereerde dat Navalny wellicht zichzelf vergiftigde.

Russische ondermijning

Van deze draai geen weerslag in het Nederlandse debat. Den Haag draaide al veel eerder: de koopmansdrift, die ooit soeverein regeerde, werd vanaf het moment dat passagiersvlucht MH17 uit de lucht werd geschoten, op 17 juli 2014, vervangen door de zoektocht naar waarheid en gerechtigheid. MH17 heeft de politieke relatie compleet verziekt, ook vanwege Russische ondermijning van het onderzoek. ‘Die lawine aan desinformatie heeft een enorme knak gegeven in het vertrouwen in Rusland als partners’, zegt een ingewijde.

En dat vertrouwen was groot. Minder dan tien jaar geleden was het dat premier Mark Rutte het glas hief met de Russische premier Medvedev, kanselier Merkel en de Franse premier Fillon ter ere van de eerste Nord Stream gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland, waar Nederland een partner in was. Ook toen geen woord over het feit dat de pijpleiding Oost-Europese landen inclusief Oekraïne de pas afsneed. Integendeel: zoals Gerhard Schröder Gazproms gezicht voor Nord Stream werd, werd oud-Gasunietopman Marcel Kramer dat voor South Stream. Weinigen in Den Haag fronsten de wenkbrauwen.

Ook op andere gebieden bloeiden de relaties tot MH17. In 2009 werd de Hermitage aan de Amstel geopend en in 2013 vierden beide landen een ‘vriendschapsjaar’. Niets mocht dat verstoren. Enige tijd na een Haags incident rond de dronken Russische diplomaat Borodin, werd in Moskou een Nederlandse diplomaat in zijn eigen woning geslagen en seksueel vernederd door indringers. Het Kremlin verschool zich achter ‘plausible deniability’. Het weerhield het kabinet er niet van de koning naar Sotsji te sturen voor een biertje met Poetin.

Beetje schijnheilig

Gezien deze dominante handelstraditie, klinkt de hoon die Raymond de Roon (PVV) maandag oogst met zijn suggestie dat de EU-sancties tegen Rusland niet werken en dus moeten worden heroverwogen, een beetje schijnheilig. Maar het markeert wel hoe dik de scheidslijn is die MH17 heeft getrokken. Forum voor Democratie is opvallend afwezig bij het debat en ook De Roon zegt dat het kabinet Rusland terecht aansprakelijk heeft gesteld.

Waar de Kamer de minister bij de China-notitie huiswerk gaf door een nieuw mensenrechtenhoofdstuk te vragen, zijn er ditmaal vragen over de invulling van de manier waarop Nederland op niet-politiek vlak de contacten met de Russische bevolking gaat aanhalen. Deze zijn nauwelijks uitgewerkt in de strategie, terwijl juist op dit punt de Kamer kansen ziet. Meer studiebeurzen voor Russische studenten, goedkopere visa, meer culturele uitwisseling. Bijna iedereen is voor en minister Blok belooft grif een en andere nader te gaan uitwerken.

Hij gaat ook met zijn collega van Onderwijs in gesprek over de aanstaande sluiting van het Neso-kantoor in Moskou, een onderwijspost die alom wordt geroemd als goedkope en effectieve manier om de contacten tussen de volken te stimuleren. Bloks toezeggingen klinken leuk, waarschuwen kenners direct, maar als voor al deze activiteiten geen geld wordt vrijgemaakt, zijn ze een wassen neus.

Ondertussen laat Blok zich op geen enkele manier verleiden tot een beschouwing over de relatie met Rusland of uitspraken over de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2, behalve dan ‘deze niet over Nederlands grondgebied loopt’. Hoewel ook haar vraag om ‘kritische zelfreflectie’ vervliegt, wil Sadet Karabulut (SP) alweer een nieuwe landenstrategie, ditmaal voor de VS. Blok ontraadt het – en misschien heeft hij gelijk. In Nederland vragen om een geopolitiek debat staat vaak gelijk aan het aanbieden van tandenstokers aan een nijlpaard.

Verder lezen

Rusland: Duitsers zitten onderzoek Navalny dwars
Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigt Duitsland ervan het onderzoek naar de vergiftiging van oppositieleider Aleksej Navalny te verhinderen. Volgens het ministerie schendt Duitsland het Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken, zo staat vrijdag in een verklaring.

MH17-advocaat: ‘Poelatov is onschuldig en wil dat zelf uitleggen’
MH17-verdachte Oleg Poelatov zegt onschuldig te zijn, en wil dit zelf uitleggen aan de rechters in het MH17-proces. Hoe en wanneer hij dat zal doen is nog onduidelijk. Dat bleek maandag tijdens een zitting van het omvangrijke MH17-proces. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden