NieuwsMensenrechten

Kamer wil concrete actie tegen opsluiting van 1 miljoen Oeigoeren in Chinese strafkampen

De Tweede Kamer eist van het kabinet meer concrete actie tegen een van de grootste schandvlekken van dit tijdperk − de opsluiting van circa een miljoen Oeigoeren in straf- of ‘heropvoedingskampen’ in China. Gedacht wordt aan importrestricties, een verbod op de export van surveillance-apparatuur en persoonsgerichte sancties.

Videobeelden van Chinese publieke omroep CCTV in een kledingfabriek in het Hotan Centrum voor Beroepsonderwijs in Hotan, Xinjiang. Beeld AP

De urgentie om te handelen is vergroot nu concrete aanwijzingen zich opstapelen dat de ‘Chinese goelag’ nog groter is dan al werd gedacht. China claimt juist dat het de kampen afbouwt, maar Australische onderzoekers concluderen op grond van onder meer satellietbeelden het tegendeel. Premier Rutte noemde de berichten uit de Oeigoerse provincie Xinjiang woensdag ‘zeer verontrustend’, maar daarmee neemt de Kamer geen genoegen meer.

Westerse consumenten − ook Nederlandse − zijn direct bij de misstanden betrokken, want de kans is volgens mensenrechtenorganisaties groot dat ze in (katoenen) kleding lopen die door gedwongen arbeid van Oeigoeren is geproduceerd. Om die reden nam het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden deze week bijna unaniem een wetsvoorstel aan dat importeurs van goederen uit Xinjiang dwingt aan te tonen dat deze niet op malafide wijze zijn gefabriceerd.

‘Kabinet moet escaleren’

Veel partijen, in en buiten de coalitie, vinden ook dat dit niet kan. Bram van Ojik (GroenLinks): ‘We moeten alles doen wat we kunnen om te voorkomen dat dit zo blijft.’ Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel stuurde deze zomer een brief aan de Kamer waarin ze wees op de verplichting van bedrijven om zich te houden aan de geldende internationale regels hieromtrent. In maart kondigde ze aan daarover ook een ‘kennissessie’ te willen organiseren, maar dat is ‘echt te weinig’, vinden Van Ojik en Lilianne Ploumen (PvdA).

Ploumen vraagt zich af waarom Kaag niet allang die bedrijven heeft uitgenodigd voor een gesprek. ‘Het kabinet moet opschalen en escaleren.’ De twee partijen willen nu een hoorzitting in de Kamer organiseren om van bedrijven zelf te horen of en zo ja hoe ze toezicht houden op de arbeidsomstandigheden in Xinjiang. Kledinggigant H&M is trouwens al begonnen de banden met katoenproducenten uit Xinjiang door te snijden.

Volgens geopolitiek analist Alex Krijger, die met journalist en sinoloog Ardi Bouwers onderzoek deed naar zakendoen in het China van Xi Jinping, hebben Nederlandse bedrijven er ook behoefte aan dat het kabinet klare wijn schenkt. ‘Er is een startschot gegeven in de China-notitie, maar bedrijven willen dat de nieuwe balans over de omgang met China concreet gemaakt wordt, zelfs als dat betekent dat er rode lijnen komen.’

Een vrouw met haar kinderen in de straten van Kashgar, het culturele hart van de provincie Xinjiang.Beeld Kevin Frayer / Getty Images

Handelsbelangen

Volgens Martijn van Helvert (CDA) ‘verschuilt het kabinet zich’ achter internationale regels. Natuurlijk moeten bedrijven die naleven, zegt hij, ‘maar wie kan in China controleren of die normen worden gehandhaafd?’ Het kabinet vindt het ‘heel lastig’ om kritisch te zijn, volgens Van Helvert, gezien de handelsbelangen. Daarom is hij in dit geval voor de ‘dualistische aanpak’, die inhoudt dat de Kamer zelf initiatief neemt.

Initiatieven zijn er volop. Joël Voordewind (ChristenUnie) bereidt een initiatief-wetsvoorstel voor om het gebod tegen dwangarbeid, kinderarbeid en andere schendingen van arbeidsrechten te gaan afdwingen. Hij behoort ook tot de grote Kamermeerderheid, inclusief de VVD, die persoonsgerichte sancties wil op Europees niveau tegen verantwoordelijken voor de repressie (ook hierin zou de EU het Amerikaanse voorbeeld volgen).

GroenLinks wil ook de export van surveillanceapparatuur naar China aan banden leggen. Amnesty onthulde onlangs dat ook een Nederlands bedrijf dat doet. ‘De regering wil wachten tot dit Europees geregeld is, maar dat lukt niet,’ zegt van Ojik, ‘dus moeten we het nationaal doen.’

Lees meer

Australische denktank: China bouwt nog altijd nieuwe interneringskampen voor Oeigoeren
China heeft in de laatste drie jaar 380 interneringskampen voor Oeigoeren gebouwd in de noordwestelijke regio Xinjiang, stelt de Australische denktank Australian Strategic Policy Institute (ASPI). Dat zijn er meer dan tot nu toe werd aangenomen. Ook zijn er nog altijd kampen in aanbouw.

Amnesty: Nederlands bedrijf verkocht surveillancetech aan China
Europese techbedrijven, waaronder één uit Nederland, leverden surveillancetechnologie aan Chinese veiligheidsdiensten. Ze lopen zo groot risico om bij te dragen aan schendingen van mensenrechten, meldt Amnesty International na eigen onderzoek.

Uitzonderlijk groot protest in Binnen-Mongolië tegen ‘verchinezing’ onderwijs, overheid reageert keihard
Na Tibet en Xinjiang is nu ook Binnen-Mongolië aan de beurt met de ‘verchinezing’. Beijing eist dat scholen lesgeven in Chinees, en niet in het Mongools. Duizenden ouders houden hun kinderen van school. ‘We hebben ons land verloren, onze vrijheid, en nu staan we op het punt onze taal kwijt te raken.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden