nieuws

Kamer wil Afghaanse tolken zo snel mogelijk naar Nederland halen uit vrees voor Taliban

De Tweede Kamer wil van links tot rechts dat de regering vaart maakt met het naar Nederland halen van Afghaanse tolken die voor Nederlandse troepen werkten. Vanwege de beperkte tijd en de mogelijk desastreuze gevolgen hoeft daarvoor niet te worden voldaan aan alle strenge bureaucratische vereisten, vinden veel partijen.

Militairen van een Nederlandse eenheid in Uruzgan spreken een man tijdens een patrouille in 2008. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Militairen van een Nederlandse eenheid in Uruzgan spreken een man tijdens een patrouille in 2008.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Ondanks de zeer beperkte tijd tot het vertrek van de laatste militairen, waarschijnlijk in juli, merken Vluchtelingenwerk, militaire vakbonden en veteranen nog niets van een versnelling in het proces om tolken die dat willen naar Nederland te halen. Dat ministers Bijleveld en Blok (van respectievelijk Defensie en Buitenlandse Zaken) vorige week een heel ambtelijk briefje over de zaak naar de Kamer stuurden, met bijna geen informatie, heeft de Kamer verder verontrust. De veiligheidssituatie in Afghanistan verslechtert met de dag en de Taliban zint op wraak jegens Afghanen die met westerse troepen werkten.

‘Deze mensen hebben een onmisbare rol vervuld voor onze militairen in Afghanistan’, zegt Jeroen van Wijngaarden (VVD), ‘maar ik krijg nog steeds allerlei signalen dat ze op en neer gestuurd worden (van en naar de Nederlandse ambassade in Kabul, red.) om papieren te halen. We moeten echt voorkomen dat we in een soort Kafka-in-Kabul-situatie terechtkomen. Het kabinet moet die zorgen wegnemen en dat is tot dusver onvoldoende gebeurd.’

Tijdrovende procedures

Nederland heeft in de loop der jaren gebruik gemaakt van de diensten van honderden Afghaanse tolken. In 2014 stond de teller volgens het kabinet zelf op 220. In tegenstelling tot andere westerse landen trof het kabinet - gedwongen door de Kamer - pas in 2019 maatregelen die het makkelijker maakten voor tolken om naar Nederland te komen: ze hoefden niet langer te bewijzen dat ze persoonlijk vervolgd worden.

Niettemin zijn er ook sindsdien niet veel tolken met hun gezinnen overgekomen. Dat komt deels door de covid-pandemie, maar ook door strenge procedures die uiterst tijdrovend zijn en voor veel tolken nauwelijks te vervullen - vooral nu de Taliban weer delen van het land heeft heroverd. Bijleveld en Blok spreken van ‘ruim zestig’ tolken, zonder te zeggen over welke tijdspanne het gaat. Over aantallen tolken doen ze verder geen uitspraak, ‘uit veiligheidsbelang’ - een vaak door deze ministeries gebruikt argument om geen informatie te geven. Vluchtelingenwerk Nederland telde er sinds oktober 2020 pas 32. De afgelopen maand, sinds bekend werd dat de Navo-troepen vertrekken, waren dat er maar zeven.

Dat het kabinet geen cijfers verstrekt over de hoeveelheid tolken die geregistreerd staan, en over de vraag of die registratie wel sluitend is geweest de afgelopen twintig jaar, frustreert Kamerleden. D66 en VVD hebben inmiddels om extra informatie in een briefing hebben gevraagd. Ook de wijze waarop met Kamervragen van D66 is omgegaan, wekt irritatie. ‘De antwoorden op vragen zijn heel vaag en roepen meer vragen op dan ze beantwoorden’, zegt Kati Piri (PvdA). ‘Wat moeten wij met zinnetjes als “De Afghaanse autoriteiten zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van alle burgers”?’

Eensgezindheid

Opvallend is dat in de Kamer eensgezind wordt gedacht over de noodzaak snel de Afghaanse tolken hierheen te halen. Daarbij zijn zelfs de gebruikelijke regels daaromtrent niet heilig, bevestigen partijen links én rechts van het politieke spectrum. ‘Defensie had dit eerder moeten aanpakken en met de procedure moet men nu unbürokratisch te werk gaan’, zegt Derk Jan Eppink van JA21. ‘Deze mensen werkten voor Nederland en de veiligheid van onze militairen. Dan is Haagse regelneverij geen optie.’

De VVD’er Van Wijngaarden zegt te begrijpen dat de overheid de identiteit van tolken moest vaststellen voordat ze naar Nederland komen, maar vindt dat onder deze uitzonderlijke omstandigheden die identificatie ook op alternatieve wijze zou kunnen gebeuren, ‘bijvoorbeeld door veteranen die met de tolken gewerkt hebben’. Dat de bezorgdheid over het lot van de tolken groot is in de krijgsmacht, werd vorige week onderstreept in een ingezonden brief hierover in de Volkskrant, die mede was ondertekend (tegen de ambtelijke voorschriften in) door militairen in functie.

De enige grote dwarsligger in de Tweede Kamer is waarschijnlijk de PVV. Deze partij was niet voor commentaar bereikbaar, maar keerde zich onlangs tegen het tijdelijk sturen van tachtig militairen naar Afghanistan ter beveiliging van de Nederlandse terugtocht.

Anne-Marie Snels, oud-voorzitter van de militaire vakbond AFMP, krijgt via veteranen regelmatig voorbeelden te horen over bureaucratische blokkades die de komst van tolken bemoeilijken. Ze noemt een tolk met zwangere vrouw die in november bevestiging kreeg dat alle papieren rond waren en op weg naar Nederland voor beoordeling. ‘Ondertussen is in maart de baby geboren en heeft de tolk te horen gekregen opnieuw allerlei formulieren aan te moeten leveren. Waarmee de papiermolen eigenlijk weer opnieuw begint. Dat is onacceptabel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden