Kamer wil af van genderregistratie op paspoort

In Nederland kun je op je paspoort alleen man of vrouw kiezen als geslacht, in andere landen is het voor genderneutrale mensen al mogelijk om 'x' aan te kruisen.  Een meerderheid van de Tweede Kamer wil niet achterblijven en pleit nu voor het afschaffen van de genderregistratie op officiële documenten.

Paspoortcontrole op Schiphol door de marechaussee.Beeld ANP

Wat is er mis met het registreren van je geslacht? Dat het bijna dagelijks vragen oproept als je juridische sekse niet overeen komt met je uiterlijk, zegt universitair docent Marjolein van den Brink die onderzoek deed naar de juridische gevolgen van het ongeregistreerd laten van geslacht. 'Op het vliegveld werken ze tegenwoordig met een bodyscan waarbij de douanier een hij /zij knop moet kiezen voor hij de scan start. Bij een verkeerde keuze gaat het apparaat piepen. Dat veroorzaakt onnodig stress.'

Volgens Van den Brink is het idee van een binaire sekse - dat je man óf vrouw bent - diepgeworteld in de Nederlandse samenleving. Met collega's heeft ze een inventarisatie gemaakt van alle Nederlandse wet- en regelgeving waarin het woord 'geslacht' voorkomt, of seksespecifieke termen zoals weduwnaar of moeder. Dat leverde een verzameling op van 170 pagina's. 'Een terughoudende verstrekking, of zelfs helemaal stoppen met registreren, zal dat niet zomaar oplossen. Maar het is wel een eerste stap.'

Ook Vreer Verkerke - genderneutraal - ziet het als een 'prachtig' begin. 'Je sekse werd pas geregistreerd in de tijd van Napoleon, toen er dienstplicht was. We hebben in Nederland geen dienstplicht meer, maar mocht die wel weer ingevoerd zou worden, dan moeten identificatiepapieren genderneutraal zijn. Tegenwoordig heb je immers ook vrouwen in het leger.'

Geslachtsregistratie

Klinkt modern, maar zijn ze in het buitenland ook zover? Verkerke voorziet geen grote problemen. 'Een x als geslacht in je paspoort is sinds de jaren vijftig erkend door de VN. In Denemarken kan dat al. We zijn dus niet de eerste in Europa, hooguit de tweede. De Verenigde Staten hebben er nog moeite mee, maar kijken praktisch niet vreemd op. Ik ben daar met een zichtbaar baardje door de douane gekomen.'

Op Malta heb je alleen een notariële verklaring nodig om juridisch je naam en geslacht te veranderen als transgender. 'Maar in Nederland heb je daar nog een psycholoog voor nodig', vertelt Verkerke. 'Belachelijk; transgender is geen geestelijke afwijking. Het is bovendien raar dat je juridisch moet aantonen wat je geslacht is. Het is helemaal niet nodig voor anderen om te weten hoe je lichaam in elkaar zit, dat is alleen voor medici relevant.'

Toch is het registreren van geslacht ook zinvol. In de praktijk worden die gegevens bijvoorbeeld gebruikt om oproepen voor baarmoederhalsonderzoek te sturen of om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van vrouwenemancipatie zoals de participatie van migrantenvrouwen.

Maar volgens Jeroni Vergeer, voorzitter van het Feministisch Netwerk van Groenlinks, is dat niet nodig. 'Ook etnische achtergrond en handicap worden niet bij wet geregistreerd. Toch wordt er onderzoek verricht. Onderzoekers hebben meer manieren om achter die gegevens te komen dan op basis van wat wettelijk geregistreerd is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden