Kamer weet nu al rafels te trekken in jihadplan kabinet

De kern van het actieplan tegen jihadisme van ministers Opstelten en Asscher lijkt binnen een week na presentatie al te sneuvelen. Minister Opstelten werd vandaag in de Kamer aangevallen op twee van de belangrijkste maatregelen: het ontnemen van het Nederlanderschap van jihadisten en het opslaan van reisgegevens van Nederlanders. Over het eerste plan is de discussie nog niet beslecht. Het tweede plan sneuvelde al tijdens het Kamerdebat.

Minister Opstelten spreekt met de Kamer in het debat over jihadisme, links zit minister Asscher die later aan het woord komt. Beeld anp

Vorige week presenteerden Opstelten (Veiligheid) en Asscher (Integratie) 38 actiepunten tegen jihadisme en radicalisering. Veel van die plannen zijn niet nieuw, maar bouwen voort op maatregelen die sinds 11 september 2001 en de moord op Theo van Gogh in 2004 door verschillende kabinetten zijn doorgevoerd.

De voltallige Tweede Kamer verwacht van het kabinet dat jihadisme in Nederland wordt aangepakt, maar over het pakket dat de ministers presenteerden, bestaat veel verdeeldheid. Juist de nieuwe maatregelen daarin roepen discussie op. Minister Opstelten wil onder meer het Nederlanderschap kunnen afpakken van jihadisten die lid zijn van terroristische organisaties. Hij wil die bevoegdheid zonder dat hij daarvoor eerst de rechter hoeft te raadplegen.

'Rechtsstaat niet te grabbel gooien'
D66, SP, GroenLinks en de ChristenUnie verwijten de minister dat zijn voorstel toornt aan de rechtsstaat. 'Die moeten we niet te grabbel gooien', zei SP-leider Emile Roemer. Volgens Opstelten zal hij alleen het Nederlanderschap kunnen ontnemen als door de veiligheidsdiensten is vastgesteld 'dat we hier te maken hebben met een keiharde terrorist'. Hij hield de Kamer voor dat het een 'goede en effectieve maatregel' is. 'Het is eigenlijk zo logisch als je goed begrijpt waar het om gaat.'

Dat begrip ontbrak echter volledig bij de oppositiepartijen. Waarom niet gewoon iemand oppakken en berechten als is vastgesteld dat het een terrorist is, hield GroenLinks-leider Bram van Ojik de minister voor. D66 en de ChristenUnie herhaalden die vraag. Volgens SP'er Roemer begeeft de minister zich op 'een hellend vlak'. De minister bleef erbij dat de maatregel noodzakelijk is om snel te kunnen optreden. 'Als we op de strafrechtelijke procedure zouden moeten wachten, is de kans aanwezig dat die persoon terugkomt in ons land.'

Opstelten kon in eerste termijn de zorgen van de Kamerleden niet wegnemen. Hij concludeerde uiteindelijk dat de Kamer het wetsvoorstel maar moet afwachten. Dan volgen de precieze details, beloofde hij. Onderwijl voedden zijn ambtenaren hem met briefjes waarmee hij de vragen uit de Kamer zou moeten pareren. Het mocht niet baten. D66'er Pechtold sneerde uiteindelijk: 'Zullen we even schorsen zodat de minister zich goed kan voorbereiden?' De Kamervoorzitter stak daar een stokje voor.

Opslaan passagiersgegevens gaat niet door
Een tweede actiepunt sneuvelde zelfs helemaal tijdens het debat. Ook coalitiepartijen VVD en PvdA uitten kritiek op het voorstel om 'lukraak' reisgegevens op te slaan. Het bewaren van reisdata zou de inlichtingendiensten moeten helpen bij het achterhalen van terroristen. De maatregel zou echter tornen aan de privacy van alle Nederlanders, verdacht of niet, zo menen de Kamerleden.

De minister kwam daarom met een aangepast voorstel om niet een nieuwe database met reisgegevens aan te leggen, maar de inlichtingendiensten te belasten met het doorspitten van bestaande databases en reisgegevens. Dat zou moeten kunnen binnen de huidige regelgeving. Hij gaf toe dat zijn nieuwe voorstel 'afwijkt van de letter' van het eerder gepresenteerde plan.

GroenLinks-leider Bram van Ojik in het debat over jihadisme. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden