Kamer vreest macht buitenlandse kapers

Voor minister Jorritsma komt de energiecrisis in Californië op een beroerd moment. Ze had net een weifelende kamer over de streep getrokken voor versnelde privatisering, en nu is het uitvallen van de stroom aan de andere kant van de oceaan reden voor de grootste regeringspartij om op de rem te...

Volgens Jorritsma zullen noodsituaties zich hier niet voordoen. Maar de Kamer vertrouwt het niet helemaal. VVD en D66 willen wel doorgaan. De VVD onder voorwaarde dat de controle beter wordt geregeld. D66'er Van Walsem is de de enige zonder vrees. 'Het is bijzonder goed geregeld. Dat heeft de Kamer afgedwongen en het is nu perfect in orde.'

In geval van capaciteitsproblemen kan de overheid producenten dwingen om bij te bouwen. De andere partijen zijn evenwel niet onder de indruk. Zij vrezen monopolievorming als het landelijke hoogspanningsnet en regionale netten in handen van particuliere bedrijven komen. Jorritsma kwam hen met het landelijke net tegemoet - tegen de zin van haar eigen VVD. En nu eist de PvdA dat ze bij de regionale netwerken het net en de handel uit elkaar haalt, voor ze de handelspoot verkoopt.

Jorritsma heeft wel de distributeurs verplicht om hun netwerk onder te brengen in een apart bedrijf. Maar deze splitsing gaat de sociaaldemocraten niet ver genoeg. Zij zijn bang dat een door het moederbedrijf benoemde directeur eerder naar de belangen van zijn broodheren kijkt dan naar het belang van de burgers, en zijn monopoliepositie misbruikt.

De verschijning van buitenlandse energiereuzen in Nederland heeft politici onzeker gemaakt. De Nederlandse markt is de afgelopen jaren helemaal opgeschud. Na fusies en overnames zijn er vier grote producenten overgebleven: UNA (eigendom van het Amerikaanse Reliant), EZH (van het Duitse EON), Epon (van het Belgische Electrabel) en EPZ (van het Nederlandse Essent). De distributie wordt verzorgd door vier grote bedrijven: Nuon, Eneco, Essent en Remu en nog wat kleintjes. Deze zijn in handen van lokale en regionale overheden.

Veel gemeenten en provincies willen af van hun aandelenpakket. Soms omdat ze gewoon geld willen vangen voor de bouw van voetbalstadions of stadscentra. Anderen vinden dat ze niet genoeg expertise in huis hebben om de ontwikkelingen op de energiemarkt bij te houden.

Brussel dwingt privatisering af. De Nederlandse distributeurs zijn internationaal gezien niet groot en lopen kans om opgeslokt te worden. In de productiesector is dit al gebeurd en bij de distributie zijn er kapers op de kust.

Zo koestert het Spaanse Endesa grote plannen. Het heeft beslag gelegd op het forse stroombedrijf van de provincie Utrecht (Remu) en het kleine NRE uit Eindhoven. Minister Jorritsma moet evenwel nog toestemming geven voor de transactie. Deze clausule is in de wet opgenomen, nadat de gemeenteraad van de Haarlemmermeer zeer tegen haar wens de verkoop van het gemeentelijke stroombedrijf doorzette.

Jorritsma wacht af hoe de kamer reageert, voor ze toestemming geeft. Ze wil voor 2003 eigenlijk niet verder gaan dan 49 procent van de aandelen verkopen, zodat distibuteurs kapitaal vergaren om mee te spelen op Europees niveau. Maar het ziet ernaar uit dat een meerderheid van PvdA, CDA en GroenLinks hier een stokje voor steekt - een streep door de rekening van Essent en Nuon, die droomden van een beursgang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden