NieuwsRechtbank

Kamer volgt kabinet en OM: maximumstraf voor doodslag moet omhoog

Het veelbesproken vonnis in de zaak-Hümeyra lijkt de beslissende wending te geven in het al langer lopende debat over de strafmaat voor doodslag: in navolging van het Openbaar Ministerie en het kabinet wil ook een meerderheid in de Tweede Kamer het verschil tussen de maximale straffen voor moord en doodslag verkleinen. 

Rechtbanktekening van hoofdverdachte Bekir E. (32) tijdens de inhoudelijke behandeling van de moord op de 16-jarige scholiere Humeyra. Beeld ANP - Koen van Weel

Directe aanleiding is de dood van de 16-jarige scholiere Hümeyra die in december 2018 op haar school in Rotterdam werd doodgeschoten door haar ex-vriend. Hoewel de dader haar al maanden achtervolgde met doodsbedreigingen en haar uiteindelijk belaagde met een doorgeladen pistool, zag de rechtbank onvoldoende bewijs om hem te veroordelen voor moord met een vooropgezet plan. Daarom kreeg hij 14 jaar cel en tbs, wegens doodslag. In geval van moord had die straf veel hoger kunnen uitpakken. 

OM-topman Gerrit van der Burg pleitte mede daarom onlangs voor verkleining van het strafgat tussen moord en doodslag: ‘Impulsdaden kunnen ook een sluitstuk zijn van een kwalijk patroon. Juridisch is het dan misschien moeilijk te bewijzen dat het om moord gaat, maar het zou goed zijn als dat verschil wat meer wordt rechtgetrokken.’ 

Een meerderheid in de Tweede Kamer deelt die mening. In een gezamenlijke motie die donderdag wordt ingediend stellen PvdA, VVD en SGP dat de maximumstraf voor doodslag met tien jaar omhoog moet. Daarmee zou de rechter daders tot 25 jaar cel kunnen veroordelen. 

Voor PvdA-Kamerlid Attje Kuiken is het vonnis in de moordzaak van Hümeyra onacceptabel. Naar aanleiding van haar motie debatteert de Kamer vanmiddag over het verhogen van de maximumstraf. ‘Dat de moordenaar slechts 14 jaar cel heeft gekregen lijkt mij voor de nabestaanden echt onverteerbaar’, aldus Kuiken. ‘Omdat de rechter “voorbedachte rade” niet bewezen achtte, kon hij geen hogere straf opleggen. Hier leidt het recht tot onrechtvaardige uitkomsten, en moeten we dus de wet wijzigen. De straf voor doodslag moet echt omhoog, zodat de daders van dergelijke gruweldaden hun verdiende loon krijgen.’

De motie vindt steun bij regeringspartij VVD. Een dader die iemand opzettelijk van het leven berooft richt onherstelbaar leed aan. De straf hiervoor moet met minstens 10 jaar omhoog’, vindt Kamerlid Van Wijngaarden. Binnen de regeringscoalitie is ook het CDA voor hogere straffen. De christendemocraten pleiten ervoor de maximale straffen voor doodslag en moord aan elkaar gelijk te stellen tot 30 jaar.

In de oppositie vindt het voorstel steun bij GroenLinks. Voor Kathalijne Buitenweg is het verhogen van alleen de straf niet genoeg. Zij ziet in de zaak-Hümeyra meer aanleidingen tot verbetering. ‘De handhaving moet ook op orde zijn en daders moeten veel eerder worden aangepakt. Vrouwen die slachtoffer worden van geweld of verkrachting worden te vaak niet serieus genomen bij aangiftes. Er moet meer regie komen’, vindt Buitenweg. Ook de SP staat ‘niet onwelwillend’ tegenover hogere straffen. ‘Maar ik wil eerst het debat en het uiteindelijke wetsvoorstel afwachten om de exacte strafmaat zorgvuldig te wegen’, aldus  Kamerlid Van Nispen.

Kamerbreed wordt de opvatting gedeeld dat het verschil tussen doodslag en moord in de praktijk soms nihil is. Voor veel partijen is ook doden zonder voorbedachte rade reden tot een hoge tot levenslange straf. In de Telegraaf trekt CDA-Kamerlid Van Dam daarbij de vergelijking met het neerhalen van vlucht MH17, waarbij honderden mensen de dood vonden, waarschijnlijk zonder dat de daders dat op het oog hadden. Toch zijn veel Kamerleden van mening dat zij een levenslange straf horen te krijgen.

Namens het kabinet liet eerder ook minister Dekker voor Rechtsbescherming al weten dat doodslag wat hem betreft zwaarder bestraft moet kunnen worden. Hij wilde zich nog niet uitlaten over de nieuwe maximumstraf die hij in gedachten heeft. De verwachting is dat het wetsvoorstel in mei wordt ingediend.

Peiling onder experts
Bij moord kan de rechter straffen tot 30 jaar en soms levenslang opleggen. Doodslag is een ‘impulsdaad’, met een maximumstraf van 15 jaar. Wat OM-topman Gerrit van der Burg betreft moet het ‘strafgat’ tussen moord en doodslag kleiner worden. Goed idee? We peilden de mening onder experts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden