Kamer vindt grondwetswijziging noodzakelijk

Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat een grondwetswijziging vereist is voor invoering van de direct gekozen burgemeester. Minister De Graaf voor Bestuurlijke Vernieuwing acht dit niet nodig....

Van onze verslaggevers Rachida Azough Michiel Kruijt

Het raadsvoorzitterschap vormt het grootste knelpunt. In de grondwet staat dat de burgemeester voorzitter is van de gemeenteraad, en dat vinden PvdA, VVD, CDA, SP, GroenLinks, ChristenUnie en ook de SGP een probleem als de burgemeester politiek minder neutraal wordt en meer macht krijgt.

Voor sommige fracties gaan de plannen te ver, andere willen de burgemeester juist nóg meer macht geven. Er is vooral veel kritiek op de snelle uitvoering. Alleen de LPF vindt het een 'stap in de goede richting', en D66 vindt het een 'absolute doorbraak.

Een gekozen burgemeester, die de eveneens gekozen raad voorzit, CDA-Kamerlid Liesbeth Spies moet er niet aan denken. De machten moeten in evenwicht zijn, en daar helpt een machtige en gepolitiseerde burgemeester die de gemeenteraad voorzit niet bij, vindt Spies. 'Stel je voor dat Balkenende voorzitter van de Kamer wordt.'

Ook VVD'er Willibrord van Beek ('dit is geen evolutie, dit is een revolutie') vindt dat de grondwet op dit punt gewijzigd moet worden. 'Ook kan het niet zo zijn dat de raad het hoogste orgaan in de gemeente blijft - zoals nu nog in de grondwet staat - als je burgemeesters meer slagkracht wilt geven.' Verder wil de VVD burgemeesters zelf hun wethouders laten benoemen. 'In een dualistisch systeem is het raar dat de raad dat doet.'

PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer: 'Volgens De Graaf kan de gekozen burgemeester zijn burgers beloven dat de veiligheid zal verbeteren. Maar zonder wetswijziging houdt de raad zeggenschap over het geld, en dan kunnen die beloften aan het volk wel eens weinig waard blijken.' Net als de VVD zegt de PvdA veel verder te willen gaan. Dubbelboer: 'De Graaf wil de macht van de burgemeester zo ver mogelijk oprekken, zonder de grondwet te wijzigen. Dat kan te mager blijken.'

Hoewel het CDA zich in het kabinet Balkenende II heeft neergelegd bij de invoering van de gekozen burgemeester, heeft de CDA-fractie nog veel moeite met het fenomeen. 'Dit plan maakt de spagaat van burgemeesters alleen maar groter', stelt Spies, die een verstoord machtsevenwicht vreest in gemeenten. ChristenUnie en SGP zijn zelfs faliekant tegen de gekozen burgemeester.

SP'er Jan de Wit vreest twee kapiteins op één schip. De SP wil dat de fractieleider van de grootste partij in de raad de burgemeester levert. Voor GroenLinks staat benoeming door de raad voorop. Dat burgemeesters veel meer te zeggen krijgen, is volgens GroenLinks een 'democratische achteruitgang'. CDA (commissie-Deetman) en PvdA (denktank bestuurlijke vernieuwing) broeden momenteel op betere modellen voor de gekozen burgemeester.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden