Update

Kamer tegen bankvergunning voor ESM

De financieel specialisten van de Tweede Kamerfracties debatteerden vandaag met minister De Jager van Financiën over de eurocrisis. Volkskrant.nl deed live verslag. Lees de standpunten van de partijen en de reactie van de minister hieronder terug.

Minister De Jager schudt de hand van SP-Kamerlid Ewout Irrgang voorafgaande aan het debat over de eurocrisis, op de voorgrond Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren Beeld anp

Het kabinet is tegen het idee om het permanente noodfonds voor de euro (ESM) een bankvergunning te geven, waardoor het ESM veel meer geld zou kunnen lenen aan Zuid-Europese schuldenlanden. De Jager van zei dat tijdens het debat.

Als het ESM een bankvergunning zou krijgen, zou het vrijwel onbeperkt geld kunnen lenen van de Europese Centrale Bank (ECB). De Jager vreest dat dat leidt tot 'monetaire financiering', lees: het risico van inflatie. Bovendien is het veel moeilijker om probleemlanden dan nog voorwaarden te stellen over hervormingen en bezuinigingen.
Ook Duitsland heeft zich al duidelijk uitgesproken tegen een banklicentie voor het ESM. Volgens De Jager heeft het ESM geen vergunning aangevraagd bij de ECB en kan dat alleen bij unanimiteit.

Nederland en Duitsland kunnen dat op eigen kracht dus blokkeren en Nederland zal dat onder de huidige omstandigheden ook doen, zei De Jager. 'Ik kan me nu geen situatie voorstellen waarin wij wel voor een banklicentie zouden zijn', zei De Jager tegen Kamerleden.

De financieel specialisten van de Tweede Kamerfracties kwamen op eigen verzoek terug van reces om te debatteren met minister de Jager over de eurocrisis. De minister benadrukte dat hij eigenlijk niet veel te melden heeft, maar was uiteraard bereid vragen van de Kamerleden te beantwoorden.

Wat verder vooral duidelijk werd, is dat zowel kabinet als Kamer in afwachting zijn van een aantal ontwikkelingen. Allereerst komt de ECB vandaag met nieuwe plannen voor het overeindhouden van de euro. Verder onderzoekt de trojka van ECB, IMF en de Europese Commissie de situatie in Griekenland en komt over enkele weken met resultaten.

ECB-president Draghi liet onlangs weten er alles aan te zullen doen om de euro te redden. 'En geloof me, dat zal genoeg zijn', voegde hij eraan toe. Een meerderheid van de Kamer toonde zich daar positief over; ook de overwegend eurosceptische SP. Vooral PVV, SGP en de Partij voor de Dieren benadrukten hun kritiek en scepsis. Andere partijen waren overwegend positief over de te nemen stappen en de noodzaak van het redden van de euro. Het pro-Europese D66 bepleitte dat het allemaal nog niet snel genoeg gaat.

De minister benadrukte dat er al veel is bereikt en betoogde dat de weg lang en pijnlijk zal zijn voor de noodlijdende landen, maar dat verbetering alleen mogelijk is door stap voor stap richting begrotingsdiscipline en hervormingen te gaan.

2 augustus 2012, 10:58

Einde debat

Met de tweede beantwoording van de minister komt er een einde aan het debat.

2 augustus 2012, 10:49

Minister De Jager

De minister reageert in tweede termijn op de vragen van de Kamerleden. 'Onze brede visie dragen wij al sinds september vorig jaar consequent uit als kabinet.' In Griekenland is vanalles aan de hand, zegt de minister ten overvloede, maar hij spreekt over corruptie en cliëntelisme. 'Ik zal de trojka daar de eerstvolgende keer naar vragen.'

Op de vraag van Thieme (PvdD) over de waarheid spreken zegt de minister: 'Als minister moet je de waarheid spreken, of anders je mond houden. Ik heb nog nooit de urgentie gevoeld daarover iets niet te zeggen.' Hij geeft als voorbeeld dat je in sommige gevallen iets achterhoudt om de situatie niet te destabiliseren, maar de minister heeft daar nog nooit reden toe gezien.

Het verzoek van Dijkgraaf (SGP) om de voor- en nadelen van een parallelle munt op een rijtje te zetten, gaat de minister te ver. Hij belooft wel rekening te houden met de kritische substantiële minderheid in de Kamer.

2 augustus 2012, 10:48

ChristenUnie

Schouten van de ChristenUnie: 'De minister is 'nu' niet voor een banklicentie voor het ESM. Wij willen dat helemaal niet. Is hij dat met ons eens?' Het lijkt erop dat de mening over Griekenland verandert en dat een uittreden in zicht komt, dat wil Schouten benadrukken.

2 augustus 2012, 10:47

SGP

Dijkgraaf van de SGP: 'De parallelle munt heeft geen Kamermeerderheid op dit moment, maar het is het enige serieuze alternatief.' Hij wil dat de minister de Kamer hierover nogmaals informeert.

2 augustus 2012, 10:46

D66

Koolmees van D66: 'Ik begrijp het dilemma van de minister: een onvoorwaardelijke steun aan de euro, maar niet aan de afzonderlijke landen.'

2 augustus 2012, 10:45

SP

Irrgang van de SP: 'Het opkopen van staatsobligaties is geen fundamentele oplossing. Maar ook de economie in Nederland moet gestimuleerd worden om de Zuid-Europese landen verder te helpen.'

2 augustus 2012, 10:43

PvdD

Thieme wil nogmaals weten of de minister vindt dat hij mag liegen als de euro in gevaar is. 'Het project de euro is volledig uit de hand gelopen. De euro is een doel op zichzelf geworden. Dat was niet de bedoeling. Het doordrukken van verdere integratie dragen niet bij aan het draagvlak en is niet goed voor Europa.'

2 augustus 2012, 10:42

CDA

Blanksma van het CDA is voor stap voor stap de euro redden onder zware conditionaliteit. 'De sleutel ligt bij de landen zelf. Bij Griekenland is de rek eruit. IMF-betrokkenheid is essentieel voor ons. IMF eruit, wij eruit.'

2 augustus 2012, 10:42

GroenLInks

Braakhuis van GroenLinks wil nogmaals weten wat de schade is van negatieve oordelen van kredietbeoordelaars.

2 augustus 2012, 10:41

PvdA

Ronald Plasterk van de PvdA wil verdergaande stappen en put hoop uit beantwoording van de minister, die daaraan tegemoet lijkt te komen wat betreft bankenunie en monetaire unie.

2 augustus 2012, 10:40

VVD

Harbers van de VVD: 'Wij hebben een goede visie als Nederland. Wat ons betreft is de steun voor de euro beschikbaar en houden we de euro overeind. Lidstaten moeten zich dan aan voorwaarden houden.' De VVD toont zich eens met de minister.

2 augustus 2012, 10:39

PVV

De Kamer heeft één minuut de tijd in tweede termijn. Als eerste de PVV. Van Dijk zegt dat er vragen zijn blijven liggen. 'Ik heb nog steeds geen antwoord wat de mening is van dit kabinet. Het kabinet wacht alleen de trojka af en zegt niets over de ECB.'

2 augustus 2012, 10:27

Minister De Jager

De minister reageert nog steeds op vragen van Kamerleden. Het debat duurt nog ongeveer een half uur.

Het past mij niet als minister om uitspraken te doen over aankondiging van de ECB, zegt De Jager tegen Irrgang van de SP. Hij wil alleen zeggen dat het opkopen van obligaties gezien moet worden als symptoombestrijding en structurele hervormingen ook nodig zijn. 'Ik wil mij verder geen oordeel aanmatigen over de ECB.'

In reactie op Mark Harbers van de VVD zegt de minister dat Nederland geen voorstander is van een banklicentie voor het noodfonds ESM. De Jager vreest dat dan de druk op landen afneemt.

Koolmees (D66) wilde weten wat de minister vindt van kredietbeoordelaars. De oordelen van onder andere Moody's bevestigen de zorgen van de minister. Het zou kunnen dat kredietbeoordelaars te kritisch zijn, zegt de minister. 'Iedereen moet wegen wat ze zeggen. Het is belangrijk dat ze nu wat kritischer zijn, want dat was in het verleden niet het geval', zegt hij tegen Braakhuis van GroenLinks.

2 augustus 2012, 10:05

Minister De Jager

'Steun wordt alleen verstrekt tegen strenge voorwaarden', betoogt De Jager in zijn reactie op de Kamer. 'Dit is een crisis die ons allemaal aangaat en ons allemaal geld kost.' Hij benadrukt dat hij niet alleen geruststellende woorden heeft geuit, maar ook altijd gewezen heeft op de risico's. 'Maar aan het niet verlenen van steun zitten nog meer risico's.'

Er is gewoon een andere mentaliteit in Zuid-Europese landen, zegt de minister. 'We kunnen niet automatisch op de blauwe, of bruine ogen geloven. Het moet uit de tenen komen om tot hervormingen over te gaan. Tegelijkertijd is het van belang om die absolute steun aan de euro te blijven uitstralen.' Dit is ontzettend moeilijk voor een bewindspersoon, zegt De Jager. 'Het moet stap voor stap. In het begin wilde men wel geld, maar niet meer bevoegdheden.' Het gaat niet in één grote klap, betoogt de minister. 'We hebben samen het afgelopen half jaar met de Tweede Kamer die afspraken gemaakt.'

Het kabinet werkt nog steeds aan het plan van september, zegt de minister. Als eerste moet het Europees bankentoezicht geregeld worden, meent hij. 'Er is veel bereikt het afgelopen jaar. Verhoogde kapitaaleisen aan banken, een stevig fundament voor de Europese monetaire unie en de aanzet tot een bankenunie.'

Ten slotte beantwoordt de minister specifieke vragen van Kamerleden. 'Spanje heeft acht specifieke aanbevelingen gekregen die het land zal moeten opvolgen', zegt De Jager tegen Blanksma van het CDA.

'Nederland is geen voorstander van onderpandregelingen', zegt De Jager. Finland heeft een onderpand afgedongen bij Spanje in ruil voor steun, minister De Jager betreurt dat. 'Naar verwachting komt het gehele geleende bedrag terug.' De minister herhaalt dat het kabinet moet wachten op de resultaten van de trojka in Griekenland. 'Die worden nog niet voorzien in de komende weken.'

Het IMF heeft niet het voornemen uit Griekenland te stappen, zegt De Jager tegen Irrgang van de SP. 'Het IMF ziet allerlei problemen in Griekenland, maar wil eerst de resultaten van de trojka afwachten voordat het stappen neemt.'

2 augustus 2012, 10:03

Samenvatting

Een meerderheid in de Tweede Kamer is positief over de belofte van president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank dat de ECB alles zal doen wat nodig is om de euro overeind te houden. Dat meldt persbureau ANP naar aanleiding van het huidige debat:

In een debat met minister Jan Kees de Jager (Financiën), waarvoor de financieel specialisten in de Kamer waren teruggekomen van reces, schaarden de PvdA, D66 en GroenLinks zich achter Draghi.

Regeringspartijen VVD en CDA steunen Draghi ook, maar wezen wel nadrukkelijk op de grenzen van het mandaat van de ECB. Ongelimiteerd de geldkraan aanzetten kan daarmee in conflict komen, zei CDA-Kamerlid Elly Blanksma. Zij zei ook dat voor het CDA het 'einde van de coulance' met Griekenland in zicht is. 'Nog meer geld erin pompen is niet de oplossing.'

Ook de SP, tegenstander van Europese leningen aan Griekenland en Spanje, is positief over de woorden van Draghi. De ECB heeft ongelimiteerde middelen en ingrijpen van de bank is daarom een effectieve manier om de crisis te bestrijden, betoogde SP'er Ewout Irrgang.

VVD-Kamerlid Mark Harbers maakte duidelijk dat zijn partij niets voelt voor plannen om het permanente noodfonds voor de euro ESM een bankvergunning te geven. Ook het CDA is daar tegen.

PvdA-Kamerlid Ronald Plasterk schetste een dilemma. Tegen probleemlanden zou je willen zeggen dat steun niet onvoorwaardelijk is en dat ze hard moeten bezuinigen. Maar dat is niet genoeg: 'Tegen de wereld moeten we duidelijk maken dat we staan voor de gemeenschappelijke munt en doen wat Draghi zegt: alles wat nodig is om de euro te redden', aldus Plasterk.

De PVV vindt dat Nederland uit de euro moet stappen. Volgens Kamerlid Tony van Dijck vormen de probleemlanden in Zuid-Europa een beerput die je tot in Nederland ruikt.

D66 vergeleek de eurolanden met kikkers in een pan met water dat steeds heter wordt. Alle oplossingen voor de euro waren de afgelopen tijd steeds net niet voldoende, aldus D66-Kamerlid Wouter Koolmees.

Minister De Jager (links) in gesprek met Kamerlid Irrgang van de SP, vandaag gaat de Kamer met de minister in debat over de eurocrisis Beeld anp

2 augustus 2012, 9:56

Minister De Jager

Minister De Jager van Financiën reageert op de vragen van de Kamer. Daarna volgt een korte tweede termijn voor de Kamerleden. Hij benadrukt dat dit debat op initiatief van de Kamer is en de regering eigenlijk niet veel te melden had op dit moment. Hij begint met een algemene schets.

'In september vorig jaar heeft dit kabinet een brede visie gepresenteerd, die mag als pro-Europees worden vertaald, maar die was ook stevig, niet ongeclausuleerd.' Centraal in die visie stond het op orde brengen van nationale begrotingen en de nationale bankensectorenn en daarnaast structurele hervormingen. Daarnaast pleitte Nederland voor toezicht op de financiële markten en het opzetten van een Europees noodfonds. 'We moeten steun bieden, maar dat is ook een stuk symptoombestrijding.' Er zijn ook hervormingen nodig, zegt de minister.

De Jager geeft het voorbeeld van Portugal waarbij langzaam verbeteringen optreden. 'Ook Spanje zal een lange weg moeten afleggen. En ook wij zijn ooit de zieke man van Europa genoemd. Door sterk ingrijpen en hervormingen zijn wij er weer bovenop gekomen.'

2 augustus 2012, 9:50

ChristenUnie

Carola Schouten van de ChristenUnie zegt dat de financiële markten niet met vakantie zijn deze zomer. 'Welke oplossing biedt het meest perspectief? Voor de ChristenUnie is dat niet de geldkraan ongelimiteerd openzetten.' De ChristenUnie wacht met spanning op de boodschap van de ECB. De partij wil weten wat de minister ervan vindt als de ECB aankondigt Spaanse staatsobligaties te gaan opkopen.

De ChristenUnie wil weten of een kleinere eurozone of een parallelle munt tot de mogelijkheden behoren.

2 augustus 2012, 9:44

SGP

Elbert Dijkgraaf van de SGP zat onder een Franse palmboom toen hij een mail kreeg van collega Van Dijk van de PVV met een oproep voor alweer een eurodebat. 'Het 45ste debat, het is als bij een paard: als je eraan trekt en hij beweegt niet dan moet je een conclusie trekken. Dat ie dood is. Is dat niet ook zo bij het eurodebat?'

Het risico wordt afgewend van Zuid-Europa op Noord-Europa, vreest Dijkgraaf. Zo interpreteert hij de woorden van ECB-president Draghi. 'Het kan moeilijk gaan en lang duren, maar uiteindelijk gaan die geldkranen wel open. Is er nog wel druk op noodlijdende landen om de eigen financiën op orde te krijgen?'

Dijkgraaf: 'De EU gaat lijken op de SU, en dan bedoel ik niet de Sovjet-Unie, maar de Subsidie-Unie.' De SGP pleit voor een EU van twee snelheden, een noordelijk deel en een zuidelijk deel, 'mogelijk zelfs twee parallelle munten'.

2 augustus 2012, 9:38

D66

Nederland loopt achter de troepen aan, terwijl het de regie had kunnen nemen, betoogt Wouter Koolmees van D66. 'Het is hoogste tijd voor actie. Wanneer gaat Nederland initiatief nemen?' Vandaag komt de ECB met maatregelen. 'Krijgt het ESM een bankvergunning, gaat de ECB staatsobligaties opkopen?' vraagt Koolmees zich af.

Ook D66 wacht in spanning op het rapport van de trojka over de situatie in Griekenland. Koolmees sluit zich aan bij vier economen die vandaag in het Financieele Dagblad pleiten voor meer solidariteit in Europa in de vorm van bijvoorbeeld een groter noodfonds. 'Het is tijd om te stoppen met voortmodderen en naast mooie woorden ook mooie daden te laten zien.'

2 augustus 2012, 9:25

SP

Ewout Irrgang van de SP wil weten of de Nederlandse regering bekend is met een voornemen van het IMF om steun aan Griekenland te stoppen. 'De Griekse economie is met circa 20 procent gekrompen. De schuld zal veel verder moeten worden gesaneerd als het voornemen is Griekenland binnen de eurozone te houden.' Griekenland is volgens Irrgang nog niet te vergelijken met Spanje en Italië, maar de situatie in die laatste twee landen is wel zorgwekkend. De SP pleit voor investeringen in de Europese economie, onder andere door het pompen van geld in de economie door de ECB. Irrgang beschouwt de aankondiging van ECB-president Draghi dat hij alles zal gaan doen om de euro te redden, dan ook als positief.

Koolmees van D66 heeft een vraag aan Irrgang. De SP is tegen het noodfonds, maar pleit nu voor steun van de ECB, is dat niet hetzelfde, vraagt Koolmees.

Irrgang reageert: 'Omdat het niet werkt via het noodfonds. Het is de taak van de centrale bank om in te grijpen. Dat gebeurt met succes in de VS en Japan. Het is niet dé oplossing, maar wel onderdeel van de oplossing.'

Hij vervolgt zijn betoog. 'Een permanente oplossing moet komen door investeringen in de economie en sanering van schulden.'

2 augustus 2012, 9:19

Partij vd Dieren

'Op 12 september doet het Duitse constitutioneel hof uitspraak over het ESM, net als de Nederlandse kiezer dat doet', begint Marianne Thieme van de PvdD haar betoog. 'Geluiden van valse geruststelling zijn niet meer gerechtvaardigd', meent de lijsttrekker. De PvdD is erg kritisch over het gehele europroject. 'De euro heeft zich ontwikkeld tot een splijtzwam. Landen met zulke verschillende economiën (noord en zuid) kunnen onmogelijk eenzelfde munt delen.'

'Voelt de minister zich vrij om de onwaarheid te spreken over de situatie waarin wij ons bevinden ten aanzien van de euro?' wil Thieme weten. Ze gelooft de geruststellende woorden niet meer en refereert aan de belofte van De Jager dat Nederland elke cent van Griekenland terug zal krijgen.

2 augustus 2012, 9:12

CDA

Het is een onrustige zomer, zegt Kamerlid Elly Blanksma van het CDA. Volgens haar moet Nederland 'niet ongeclausuleerd geld pompen' in noodlijdende landen. Ze wil weten hoe dat zich verhoudt tot de boodschap van ECB-president Draghi dat hij alles gaat doen om de euro te redden. 'Begrotingen in Spanje zijn niet op orde. Spanje zou zo'n 450 tot 650 miljard steun moeten krijgen, berekende een Britse denktank. Kan Spanje zelf de problemen nog oplossen? Is zachte dwang om toch een programmaland te worden niet de oplossing?'

2 augustus 2012, 9:06

GroenLinks

Financieel specialist Bruno Braakhuis wil weten van de minister wat de huidige situatie is en waar de minister naartoe wil. 'We worden geregeerd door bankiers. We laten het afhangen van de ECB. Is dat wat we willen?' GroenLinks is loyaal aan Europa, zegt Braakhuis. Maar hij pleit ook voor gezond eigenbelang. Hij sluit af met een vraag over de kredietbeoordelaars. 'Wat gaat Europa doen aan het negatieve effect van de kredietbeoordelaars?'

2 augustus 2012, 8:46

PvdA

Eerst is het woord aan de financieel specialisten van de partijen. Plasterk van de PvdA wil weten waar premier Rutte en de VVD nu staan. De PvdA heeft de 'onverzettelijke wil' om de eurozone in takt te houden. Volgens Plasterk doet de VVD desondanks neerbuigend over de euro.

De Jager zal nog eens uitleg over de telefonische vergadering van 20 juli met de ministers van Financiën van de eurolanden.

Twee weken geleden besprak de Eurogroep de herkapitalisatie van de Spaanse banken en de situatie in Griekenland en Cyprus. Griekenland heeft al een omvangrijk steunpakket van 240 miljard euro ontvangen (van het Europese noodfonds en het Internationaal Monetair Fonds). Cyprus zit om steun steun verlegen en Spanje ontvangt een lening om diens wankelende banken overeind te houden. De minister heeft reeds een verslag van de vergadering aan de Kamer gestuurd, maar het parlement wil ook in debat met De Jager.

Twee dagen na deze conference call berichtte het Duitse weekblad Der Spiegel dat het IMF genoeg heeft van het gebakkelei met Griekenland en de steun wil staken. Dat bericht leidde wederom tot vragen van de oppositie, ook hierover geeft De Jager vandaag uitleg. In de reeds verstuurde brief weerspreekt hij het bericht. Volgens De Jager wacht het IMF op het oordeel van de trojka (de inspecteurs van de Europese Centrale Bank, het IMF en de Europese Commissie) en wacht ook Nederland dat oordeel af voordat verdere conclusies over Griekenland worden getrokken. Dat oordeel van de trojka kan nog enkele weken op zich laten wachten. In de tussentijd gaat er in ieder geval geen nieuw geld naar Griekenland, belooft De Jager.

Oftewel, de minister zal de Tweede Kamer vooral om geduld vragen. De Kamer zal er nogmaals op hameren dat de minister de hand op de Nederlandse knip moet houden. Met het oog op de aanstaande verkiezingen van 12 september zullen de partijen hun standpunten extra scherp schetsen. In die zin wordt het een oefenwedstrijd voor de verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.