Kamer stelt harde eisen aan Turkije-deal

De EU-top die donderdag van start gaat moet leiden tot afspraken met Turkije over het indammen van de vluchtelingenstroom. De druk om tot een akkoord te komen is immens, maar de Turkse eisen vallen slecht bij veel landen. De Tweede Kamer gunt Rutte weinig speelruimte.

Premier Rutte moet met de rem erop onderhandelen met zijn Europese collega's en de Turkse premier Davutoglu (rechts). Beeld anp

Premier Rutte moet vandaag en morgen met de rem erop onderhandelen met zijn Europese collega's en de Turkse premier Davutoglu. De Tweede Kamer stuurt hem naar Brussel met de uitdrukkelijke opdracht niet te marchanderen met de criteria voor visumvrij reizen en het EU-lidmaatschap.

Ook eist de Kamer dat vluchtelingen vanuit Griekenland pas mogen worden teruggestuurd naar Turkije als dat land voldoet aan 'alle materiële criteria' van het VN-Vluchtelingenverdrag. Het gaat dan bijvoorbeeld om toegang tot werk, onderwijs en sociale zekerheid. Een motie van GroenLinks-leider Jesse Klaver kreeg gisteren steun van coalitiepartijen VVD en PvdA.

(artikel gaat verder onder de video)

Namens Nederland

De voltallige oppositie eiste zelfs dat Rutte na de Europese top het resultaat eerst aan de Kamer voorlegt voordat hij er in Brussel mee instemt. VVD en PvdA blokkeerden dit, ze vinden het mandaat dat de Kamer Rutte meegeeft streng genoeg. Zolang hij opereert binnen de grenzen van de twee moties mag hij namens Nederland instemmen, stellen de regeringspartijen.

De premier debatteerde dinsdag met de Kamer over de voorlopige migratiedeal die de EU vorige week maandag sloot met Turkije. Rutte hoopt die deal morgen te beklinken tijdens een ontbijt met de 28 EU-leiders en de Turkse premier. Half januari legde hij als tijdelijk EU-voorzitter Europa een deadline op: de vluchtelingenstroom naar de EU moest binnen zes tot acht weken sterk worden ingeperkt. Die termijn verloopt deze week.

Rutte is er alles aan gelegen een akkoord te bereiken, maar zijn speelruimte is beperkt. Als de regeringsleiders er vannacht onderling weten uit te komen, wacht vrijdag de alles-of-nietsonderhandeling met de Turken. Tijdens die gesprekken kijkt de Tweede Kamer over Ruttes schouder mee.

Rutte debatteerde met de Kamer over de voorlopige migratiedeal die de EU sloot met Turkije. Beeld ANP

Vluchtelingendeal

Donderdag begint de EU-top die moet leiden tot afspraken met Turkije over het indammen van de vluchtelingenstroom. De druk om tot een akkoord te komen is immens, maar de Turkse eisen vallen slecht bij veel landen. Lees ook: Duwen en trekken aan de Turkije-deal en Turkse 'chantage' is koren op de molen van de Brexiteers.

Niet toegeven

In ruil voor het terugnemen van migranten vraagt Turkije om visumvrij reizen voor zijn burgers in de Europese Unie en om versnelling van onderhandelingen over Turkse toetreding tot de EU. De premier moet er namens de Kamer op toezien dat op de Europese voorwaarden geen centimeter wordt toegegeven.

De zorgen over een eventueel EU-lidmaatschap zijn ongegrond, beweerde Rutte in de Kamer. 'Ik ben waarschijnlijk de enige die nog in actieve politieke dienst is als we Turkse toetreding gaan meemaken. U bent dan allemaal allang met pensioen.' Ook 'visumliberalisatie', iets wat volgens het principeakkoord eind juni al rond zou moeten zijn, is 'een enorme opgave'. Turkije heeft tot nu toe 19 van de 72 Europese criteria vervuld. Niet de EU, maar de Turken zijn aan zet, benadrukte Rutte. De rol van de EU: 'Wij moeten ervoor oppassen dat wij niet de vertraging zijn.'

De Kamer was niet overtuigd. PVV-leider Wilders wees op een bericht van persbureau Reuters waaruit zou blijken dat de Europese Commissie bereid is tot een flexibele houding. Niet alle 72 voorwaarden, maar slechts een 'kritieke massa' van vervulde eisen zou voldoende zijn voor het intrekken van reisbeperkingen. Wilders: 'Daar gaan we al.' Het bericht was voor D66 reden de Europese criteria als harde eis in een motie te gieten. Ruttes reactie: 'Een overbodige motie, de criteria worden niet versoepeld.' Toch stemde woensdag de hele Kamer voor de motie, inclusief de regeringspartners.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.