Kamer ruziet over eigen bonnetjes

Een al maanden slepende, zeer heikele kwestie in de Tweede Kamer komt vandaag tot een apotheose. In de besloten commissie Werkwijze Tweede Kamer eisen VVD en PvdA, gesteund door D66, dat alle Kamerfracties hun financiële handel en wandel over de afgelopen jaren openbaren. Dat plan stuit al sinds het najaar op fel verzet van voornamelijk SP en PVV, zo bevestigen vier insiders onafhankelijk van elkaar. SP en PVV weigeren commentaar.

De Vergaderzaal van de Tweede Kamer. Beeld anp

Het onderwerp fractiekosten is in het dagelijks bestuur van de Kamer, het presidium, uitgegroeid tot een splijtzwam. De sfeer is volgens diverse bronnen al maanden slecht. Het gaat om het bedrag van ruim 23 miljoen euro dat alle fracties samen jaarlijks krijgen om zichzelf draaiende te houden. Daarvan wordt het fractiepersoneel betaald en activiteiten om de fractie te ondersteunen.

Over die laatste post ontstaat nogal eens discussie: wordt het geld wel echt gebruikt voor de fractie - of stiekem ook om campagne te voeren? Elk jaar wordt per fractie een accountantsrapport gemaakt, maar dat is geheim. Het presidium controleert die uitgaven.

Juist om moeizame interne discussies voortaan te voorkomen is eerder besloten dat in juni 2016 alle fractiekosten vanaf 2014 openbaar worden. VVD, PvdA en D66 zetten de zaak nu verder op scherp met hun eis dat ook alle kosten over 2012 en 2013 openbaar moeten worden. Dat stuit op grote bezwaren bij andere partijen. Fracties hebben er nooit rekening mee gehouden dat de cijfers op straat zouden komen te liggen.

Omdat herhaald overleg in het presidium nergens toe leidde, tillen de voorstanders hun eis vandaag naar de commissie Werkwijze. Daar proberen zij hun verlangen door te drukken. Samen hebben ze een ruime meerderheid. Voor dit soort interne besluiten is geen stemming nodig.

VVD-Kamerlid Helma Neppérus. Zij ergert zich aan de traagheid en de vertrouwelijkheid en vindt dat alles transparant moet zijn. Beeld Dijkstra / Fred Steenman

Achter de komma

De voortrekker is het VVD-Kamerlid Helma Neppérus. Zij ergert zich aan de traagheid en de vertrouwelijkheid en vindt dat alles transparant moet zijn. 'Zelf vragen wij van ministeries en organisaties tot achter de komma hoe het geld wordt besteed. Het zou van de gekke zijn als wij dan niet thuis geven. Die geheimzinnigdoenerij is nergens voor nodig.' Ook D66-Kamerlid Paul van Meenen ziet het probleem niet: 'Het is een goede zaak.'

Vier betrokkenen bevestigen onafhankelijk van elkaar dat PVV en SP dwarsliggen. Zij doen dat anoniem, want de besprekingen in het presidium zijn geheim. Een vijfde bron, Norbert Klein van de fractie-Klein, lid van de commissie Werkwijze, zegt het wel hardop maar wijst alleen naar Wilders: 'De PVV weigert al tijden.'

PVV en SP zelf willen desgevraagd niet zeggen of zij voor of tegen openbaarheid zijn. Het SP-Kamerlid Ronald van Raak, ook lid van het presidium, verwijst naar de beslotenheid van het overleg. 'Ik kan mij niet verdedigen, iedereen kan mij van van alles beschuldigen.' Harm Beertema, penningmeester van de PVV-fractie: 'Ik ga hier helemaal niets over zeggen.'

Nu de fractiekosten vandaag naar de commissie Werkwijze worden getild, heeft PVV-leider Wilders zijn tweede man Martin Bosma als nieuw commissielid naar voren geschoven. Hij zit nu zowel in het presidium als in de commissie Werkwijze Tweede Kamer, net als SP'er Van Raak. Bosma dinsdag: 'Ik geef geen commentaar.'

De fractiekosten dienen ter ondersteuning van het goed laten functioneren van de fractie. Bij SP en PVV lopen financiën van fractie en partij meer door elkaar dan bij andere partijen, zo bevestigt een oud-Kamervoorzitter desgevraagd. Daarom ligt het onderwerp daar gevoeliger.

Paul van Meenen (D66) tijdens het overleg over de rekentoets, 28 januari. Beeld anp
Norbert Klein. Beeld anp

Radiospotjes

In 2009 bleek uit uitgelekt accountantsonderzoek dat de SP ten onrechte kosten had gedeclareerd van onder meer radiospotjes, bumperstickers, flyers en een internetfilmpje. Dat zijn campagneactiviteiten die uit de partijkas betaald dienen te worden en niet uit de Kamerkas. Ook de VVD liep toen tegen de lamp, met de poging een onderzoek naar 'het merk VVD' onder de fractiekosten te scharen.

Beertema's voorganger als PVV-penningmeester is Louis Bontes. Kan de uitgetreden PVV'er zich voorstellen waarom de PVV tegen is? Bontes: 'Als je een bureau bijvoorbeeld onderzoek hebt laten doen naar wat het oplevert om uit de EU te treden, en dat kostte een kleine 300 duizend euro, dan is dat politiek gevoelig. Het is niet leuk als je kiezers zien dat je met belastinggeld smijt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.