DagkoersenUw politieke nieuwsbrief

Kamer na de eerste coronaschrik: wat ging er mis en hoe moet het verder?

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid op weg naar de Tweede Kamer voor het debat over de coronacrisis.Beeld Freek van den Bergh

Goedemiddag,

Na de hectiek van de eerste weken waarin het coronavirus zich door Nederland verspreidde, heeft politiek Den Haag even om achterom te kijken en te bezien wat goed ging – en wat fout. Even, want moeilijke keuzes liggen in het verschiet, onder meer over de inzet van mondkapjes om de lockdown te versoepelen.

50Plus en Denk hadden intussen niet genoeg aan één crisis: in beide partijen woedt een openlijke strijd om de macht.

Hier zijn uw Dagkoersen, die tijdens de coronacrisis op onregelmatige basis verschijnen. Deze politieke nieuwsbrief per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

DE CORONACRISIS
Na de eerste schrik

Kritiek op de weigering mondkapjes aan te raden, kritiek op dat er überhaupt te weinig mondkapjes zijn, kritiek op het nog altijd magere testbeleid. Als het debat over de coronacrisis van gisteren iets liet zien, is het dat de traditionele verhouding tussen oppositie en coalitie weer helemaal terug is. Verdwenen is de schroom die partijen aan het begin van de crisis voelden om de sfeer van eensgezindheid in het parlement te doorbreken.

De ruimte voor scherp debat komt er nu de nood wat lijkt te zijn gelenigd. De druk op de intensive cares neemt langzaam af en iedere persoon met het coronavirus besmet nu minder dan één andere persoon, waardoor het virus - als die trend doorzet - langzaam uitdooft. De grootste zorgen gaan nu over de verpleeghuizen, waar vele honderden ouderen meer sterven dan normaal. In 40 procent van de verpleeghuizen is of was het virus actief.

Dat het coronavirus zich zo snel heeft kunnen verspreiden, komt deels door de specifieke situatie in verpleeghuizen - aan demente ouderen is het houden van anderhalve meter afstand moeilijk uit te leggen. De oppositie kan de massale sterfte echter niet los zien van het tekort aan mondkapjes en andere beschermingsmiddelen dat de zorg nog altijd parten speelt. Een tekort dat het kabinet niet aan zag komen in februari, toen het China aan minstens vijf miljoen mondkapjes hielp - mondkapjes die Nederland even later zelf dringend nodig had.

Zo blikt de Kamer terug, maar ze kijkt ook vooruit. Een ‘intelligente’ uitweg uit de ‘intelligente lockdown’ wordt naarstig gezocht, nu de economische problemen zich opstapelen en een vaccin mogelijk een jaar of langer op zich laat wachten. Steeds meer partijen voelen iets voor het dragen van mondkapjes in het openbare leven, maar het kabinet en het RIVM willen daar nog niet aan.

Mondbescherming voor kappers en anderen in contactberoepen wordt mogelijk wel onderdeel van de exitstrategie, maar dat gaat een aantal partijen niet ver genoeg. Zij zien Duitsland en België inmiddels mondkapjes aanbevelen - en wat goed genoeg is voor die landen, is toch zeker ook goed genoeg voor Nederland?

Intussen tempert premier Rutte de verwachtingen over een snelle versoepeling van de maatregelen. ‘Ik ben niet optimistisch over wat er kan na 28 april’, zei hij in het debat. ‘Dit verraderlijke virus verbaast ons steeds weer.’ Voorlopig blijft het regeren op de tast.

De verloren maand

Niemand had het door, maar al in februari verspreidde het coronavirus zich als een veenbrand door Nederland, meegenomen door vakantiegangers in Noord-Italië en verspreid met carnaval. Toen de omvang van de epidemie duidelijk werd, was het te laat. Wat gebeurde er in die cruciale maand? Een reconstructie.

Gehaat in Europa

Minister van Financiën Wopke Hoekstra kreeg de toorn van de zuidelijke EU-landen over zich heen. De Portugese premier noemde zijn houding zelfs ‘walgelijk’. Maar volgens Hoekstra is er geen sprake van gebrek aan solidariteit. Hij ziet het als zijn ‘dure plicht’ te doen wat op korte en lange termijn goed is voor de economie, zegt hij in een interview. ‘We willen solidair én verstandig zijn.’

Minister Wopke Hoekstra van Financiën.Beeld ANP

Redden wat je redden kan

Met een gigantisch steunpakket hoopt minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) de Nederlandse economie door de coronacrisis te slepen. Nooit eerder stemde de Kamer zo makkelijk in met het uitgeven van tientallen miljarden euro’s. Sterker nog: de oppositie wil veel meer crisisregelingen. Tot wanhoop van Koolmees, die vreest voor een ongeëvenaarde chaos.

De digitale Kamer

Door de coronacrisis moet de Kamer digitaal vergaderen. Dat gaat niet altijd vlekkeloos, las verslaggever Ariejan Korteweg in de verslagen. ‘Van Meenen (D66): ‘Hé Kwint, houd jij je er eens effe buiten. Ik ben met de voorzitter in de clinch.’ Kwint (SP): ‘Kan iemand die man zijn microfoon uitzetten? Echt, ik was het nota bene met je eens!

Ruttes souffleurs

Het kabinet wordt tijdens de crisis bijgestaan door het Outbreak Management Team (OMT). Wie zijn de experts op wiens advies Rutte het coronabeleid baseert? De Volkskrant schreef profielen over de twee blikvangers. RIVM-chef Jaap van Dissel groef in de snikhete Surinaamse jungle leprozen op, terwijl Diederik Gommers de dienstplicht ontliep door medicijnen uit varkenslongen te maken.

CRISIS IN EEN CRISIS
Ruziën voor senioren

‘Hoe gaat het met u, meneer Krol?’, vroeg Kamervoorzitter Arib tijdens het coronadebat aan de leider van 50Plus. ‘Ik heb maar vier minuten spreektijd, mevrouw de voorzitter’, reageerde die. In die tijd had Henk Krol inderdaad nooit kunnen uitweiden over de intriges en scheldpartijen die 50Plus teisteren. Hoofdrolspeler is Geert Dales, de voorzitter die het vertrouwen heeft verloren van bijna alle partijbonzen, maar niet van Krol zelf.

50Plus-leider Henk Krol.Beeld BSR Agency

Verkeerde prioriteiten

Het coronavirus treft ouderen buitenproportioneel. Juist nu zou 50Plus kunnen schitteren, haar meerwaarde kunnen bewijzen. In plaats daarvan vergadert de partij over zichzelf, schrijft columnist Sheila Sitalsing. ‘Het fundamentele probleem van 50Plus is dat de partij gebaseerd is op een maatschappijvisie die niet veel verder strekt dan BLIJF VAN M’N POEN AF.’

Pakken uit Istanbul

Vlak voor het coronadebat grapte Krol naar Denk-fractievoorzitter Farid Azarkan dat ze ‘elkaar maar moesten steunen’. Ook Azarkans partij valt uit elkaar, nu Denk-oprichters Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk elkaar de tent uitvechten. De aanleiding leek een begraven affaire die plots weer opborrelde, maar de oorzaken liggen dieper. De bom barstte na een op het oog onschuldig reisje naar Istanbul.

Rel om roebels

En dan is er nog Thierry Baudet, die zich rond het Oekraïnereferendum in 2016 inliet met een Russische propagandist. De leider van Forum voor Democratie stond in nauw contact met deze Vladimir Kornilov, van wie hij wist dat die banden had met het Kremlin. De grote vraag die na de uitzending van Zembla overblijft: werd Baudet werkelijk betaald door de Russen, of waren zijn toespelingen maar grapjes?

Thierry Baudet (FvD) tijdens het debat over de coronacrisis.Beeld Freek van den Bergh

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze politieke nieuwsbrief per e-mail ontvangen? Vink hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden