Kamer mist informatie Verantwoordingsdag

De Tweede Kamer heeft gisteren een aarzelend begin gemaakt met de Dag der Verantwoording. Vanwege de ramp in Enschede was het ceremoniële deel van de eerste derde woensdag in mei al grotendeels geschrapt....

Maar ook de informatie die ministers moesten aanleveren om de Tweede Kamer in staat te stellen hun beleid te beoordelen, bleef ver beneden de maat.

'Doe wel en zie niet om', citeerde minister Zalm van Financiën een gezegde dat politici op het lijf is geschreven. Deze cultuur willen de bedenkers van de derde woensdag doorbreken. Ministers moeten voortaan op Prinsjesdag niet alleen zeggen wat ze willen bereiken, ze moeten nauwkeurig uitleggen hoe ze dat denken te doen en hoeveel dat gaat kosten. In mei zal de Kamer het kabinet dan kunnen houden aan deze resultaatsverplichting.

Volgens PvdA'er J. Van Zijl, de geestelijke vader van de Verantwoordingsdag, ligt het aan de Kamer zelf of er een kritisch debat komt, waaraan conclusies worden verbonden. Maar voor het zover kan komen, moet de Kamer wel de juiste informatie krijgen.

En die is er nog lang niet. De Rekenkamer kwam gisteren, zoals gebruikelijk, met aanmerkingen op de jaarverslagen. Maar in de huidige rapportagecultuur van Den Haag is het niet mogelijk vast te stellen of bijvoorbeeld de gewenste personele uitbreiding van de politie daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken beschikt domweg niet over de informatie.

Departementen zullen moeten leren om gegevens zo aan te leveren dat de Kamer in één oogopslag kan zien of het kabinet zijn beloftes na is gekomen. Minister Zalm verplicht ze tot een nieuwe manier van begroten, waarin doel, middelen en kosten in overzichtelijke staatjes naast elkaar staan.

Om de ministers al een beetje te laten wennen, had de Kamer een lijst van 32 concrete beleidsprioriteiten opgesteld, waarover ze een voortgangsrapportage moesten uitbrengen. Hoe staat het met lerarentekorten, de kosten van geneesmiddelen, het weer aan het werk krijgen van WAO'ers of de hulp aan Indonesië?

Maar de departementen stelden teleur. De Rekenkamer vond in de verslagen slechts bij eenderde van de opgegeven onderwerpen bevredigende antwoorden. Bij tweederde was de verstrekte informatie absoluut onvoldoende. Ministeries bleken niet in staat om aan het vereiste cijfermateriaal te komen. Dat lag verspreid over verschillende diensten of gemeenten.

In 20 procent van deze gevallen namen de ministers zelfs niet de moeite om inlichtingen te geven, herhaalde verzoeken van de Rekenkamer ten spijt. Zelfs minister Zalm, die met zijn ministerie een voorbeeldfunctie ambieert, bleef het antwoord schuldig op vragen over de kosten van bepaalde investeringspremies.

Van Zijl noemde dit gisteren een beginnersprobleem. 'Je moet het zien als proefdraaien', zei hij. De komende weken zullen de vaste Kamercommissies met de bewindslieden debatteren over hun beleid. Daarna komt er een algemeen debat met Zalm en premier Kok. Maar het lijkt er op dat het vooral over de manier van rapporteren in de jaarverslagen zal gaan, in plaats van over beleid. In de aanloop naar de derde woensdag had Van Zijl zich beklaagd over de naam die in de wandelgangen de ronde deed: 'Woensdag gehaktdag'. En Stuiveling had een hekel aan de term 'Afrekenkamer' voor haar controleurs. Beiden wensten geen titanenstrijd, waarbij bewindslieden met knikkende knieën het debat in gaan. Wel zou het wenselijk zijn als de Kamer aanbevelingen deed, die het kabinet met Prinsjesdag meeneemt. Alleen ministers die bij herhaling moeten toegeven dat het niet is gelukt, krijgen een probleem, voorspelde Van Zijl.

Maar zo ver is het nog lang niet. Eerst zullen het parlement en de Rekenkamer een methode moeten vinden om de juiste gegevens boven tafel te krijgen. Van Zijl bevestigde gisteren dat dit nog wel 'een paar jaar' zal duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden