DagkoersenUw politieke nieuwsbrief

Kamer kan niet meer ongemerkt miljarden uitgeven

Hugo Borst, initatiefnemer van het Zorgmanifest, praat in 2016 met toenmalig staatssecretaris Martin van Rijn.Beeld ANP

Goedemiddag, 

Bijna drie jaar geleden kwam de Tweede Kamer er tot de eigen schrik achter dat er miljarden extra naar de verpleeghuiszorg moesten, of de politiek dat nou wilde of niet. Vandaag werd een wet aangenomen die een herhaling voortaan onmogelijk maakt. 

En verder opnieuw actueel: Wanneer heeft Mark Rutte voor het laatst gehuild?

 Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

WET VAN DE DAG
Nooit meer ongemerkt miljarden uitgeven

Het was de verrassing van de formatie: Rutte III bleek onherroepelijk vast te zitten aan een structurele investering van 2,1 miljard euro in de verpleeghuiszorg. Niemand in de Tweede Kamer had in de gaten gehad dat de bevoegdheid voor zo’n reusachtige investering was uitbesteed aan een bureaucratisch instituut. De onderhandelende partijen probeerden er in 2017 nog met hulp van de Landsadvocaat onderuit te komen, maar tevergeefs. De 2,1 miljard moest er komen, wat de formerende partijen er verder ook van vonden. 

Bijna drie jaar later stemde de Tweede Kamer vandaag voor de zogenoemde wet ‘Financiële toetsing voorgedragen kwaliteitsstandaarden’. Daarmee is de zogenoemde ‘Van Rijn-route’ definitief afgesloten: de politiek krijgt weer het laatste woord bij het toekennen van miljarden aan de zorg.

Zo komt er een einde aan een wonderlijke episode op het Binnenhof, in de Volkskrant ook wel omschreven als ‘het perfecte politieke misdrijf’. Hoofdrolspeler was destijds Martin van Rijn, de geplaagde staatssecretaris van Volksgezondheid onder Rutte II, een kabinet dat fors bezuinigde op de ouderenzorg. Ondanks grote maatschappelijke onrust leek er lang geen geld beschikbaar om meer te investeren in de verpleeghuizen. Totdat Van Rijn uiteindelijk het zogenoemde Zorginstituut opdracht gaf om een nieuwe kwaliteitskader op te stellen. Wat de Tweede Kamer noch de ambtenaren op het ministerie beseften: als die nieuwe kwaliteitsnormen eenmaal waren geregistreerd zou de overheid verplicht zijn om het geld beschikbaar te stellen dat nodig was om aan de nieuwe kwaliteitseisen te voldoen. Uiteindelijk bleek dat 2,1 miljard. 

Of Van Rijn zelf wel precies wist wat hij deed, zal nooit helemaal duidelijk worden. Het programma Haagse Lobby kon daar eind 2019 nog steeds niet de ultieme duidelijkheid over verschaffen, ook al zegt 50Plus-leider Henk Krol zeker te weten dat Van Rijn doelbewust de Kamer en het kabinet buitenspel zette. 

De wetswijziging van vandaag maakt een overval à la Van Rijn voortaan onmogelijk. In de toekomst moet de minister van Volksgezondheid toestemming geven voordat nieuwe kwaliteitsnormen worden geregistreerd. Of, zoals minister De Jonge het formuleert: ‘Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat er door het Zorginstituut geen nieuwe kwaliteitsstandaarden met risico op substantiële financiële gevolgen kunnen worden opgenomen in het register zonder voorafgaande toetsing door de minister.’

DEBAT VAN DE DAG
De tranen van Mark Rutte 

Beeld ANP

Wanneer heeft u voor het laatst gehuild? Forum-leider Thierry Baudet verbaasde tijdens een één-op-één-debat met Mark Rutte vorig jaar vriend en vijand met die vraag. Inmiddels weet heel Nederland wanneer er voor het laatst tranen opwelden in de ogen van de premier: maandag tijdens zijn ontmoeting met de slachtoffers van de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. Dat gebeurde volgens de VVD’er ‘op meerdere momenten'. 

De premier maakte en passant ook duidelijk dat het nog zeker een jaar gaat duren voordat alle fouten zijn rechtgezet. Vandaag mag minister van Financiën Wopke Hoekstra aan de Tweede Kamer alvast gaan uitleggen waarom het nodig is dat de Belastingdienst nu opgeknipt wordt in drie delen

Niet iedereen ziet daar het nut van in. Emeritus hoogleraar fiscale economie, Leo Stevens, uit vandaag in het Financieele Dagblad grote twijfels over die aanpak. ‘We hebben bepaald geen behoefte aan verdergaande bureaucratische verkokering, grotere management-informatiestromen en politieke drukte.’  

VRAAG VAN DE DAG
Zwakte de OVV onder druk van de VS een rapport over Boeing af?

Het is een van de weinige instituten in Den Haag die over een vrijwel onkreukbaar imago beschikken: de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Door een publicatie in de New York Times is daar plotseling verandering in gekomen. Volgens de Amerikaanse krant liet de OVV zich bij het onderzoek naar de ramp met een toestel van Turkish Airlines in 2009 beïnvloeden door Amerikaanse autoriteiten. In het eindrapport zou de schuld van de ramp voornamelijk bij de overleden piloten van Turkish Airlines zijn gelegd. Daarmee werd de aandacht afgeleid van de verantwoordelijkheid van Boeing en de technische mankementen van het toestel.

De man die een belangrijk deel van het onderzoek uitvoerde, hoogleraar Sidney Dekker, uit vandaag harde kritiek in het AD. Zijn verwijten richting Boeing kwamen amper in het uiteindelijke OVV-rapport terecht, aldus de expert van de TU Delft. Waarom? Dekker: ‘Dat kan ik niet zeggen. Het lijkt dat de OVV naar de pijpen van Amerika is gaan dansen. De vliegers kregen de schuld.’

‘Er is bij elkaar denk ik één pagina van mijn bevindingen in het rapport terechtgekomen, een vrij onschuldige pagina bovendien. Ik heb het met teleurstelling zien gebeuren. Ik weet nog goed dat een journalist tijdens de presentatie van het rapport aan OVV-voorzitter Pieter van Vollenhoven vroeg waarom de piloten het snelheidsverlies niet goed hadden ingeschat. Dat weten we niet, zei hij, terwijl het antwoord letterlijk in mijn rapport stond. Toen brak wel een beetje mijn klomp.’

Volgens de verantwoordelijke minister Cora van Nieuwenhuizen zijn er geen concrete aanwijzingen dat de OVV zou zijn gezwicht voor Amerikaanse druk. Ze gaat wel nader onderzoek doen naar de kwestie.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden