Nieuws

Kamer: kabinet moet bij OM opheldering vragen over lage strafeisen bij seksueel misbruik kinderen

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het Openbaar Ministerie (OM) opheldering geeft over de lage strafeisen bij seksueel misbruik van kinderen. Deze eisen liggen in de helft van de misbruikzaken onder de richtlijnen die het OM zelf opstelde.

Fleur Damen en Maud Effting
Dilan Yesilgöz, minister van Justitie en Veiligheid, dinsdag tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer. Ze kreeg er de opdracht met het OM in gesprek te gaan over lage strafeisen bij seksueel misbruik van minderjarigen. Beeld ANP
Dilan Yesilgöz, minister van Justitie en Veiligheid, dinsdag tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer. Ze kreeg er de opdracht met het OM in gesprek te gaan over lage strafeisen bij seksueel misbruik van minderjarigen.Beeld ANP

Dinsdag gaf een Kamermeerderheid minister Yesilgöz van Justitie (VVD) de opdracht hierover in gesprek te gaan met het OM. Met de motie van VVD, D66, CDA en JA21 geeft de Kamer een duidelijk signaal af dat zij ontevreden is over de naleving van de richtlijnen door het OM.

De motie is een reactie op recent onderzoek van het wetenschappelijk bureau van ministerie van Justitie en Veiligheid. Daaruit blijkt dat het OM in de meerderheid van de gevallen van seksueel misbruik van minderjarigen de eigen richtlijnen terzijde schuift. In 49 procent van de gevallen ligt de geëiste straf lager dan de richtlijn, in 8 procent hoger. Bij misbruikslachtoffers leiden de lage strafeisen vaak tot teleurstelling, bij anderen tot verontwaardiging.

Drie jaar cel voor jarenlang misbruik

Zo eiste het OM in 2019 drie jaar onvoorwaardelijke en een jaar voorwaardelijke celstraf tegen een vader uit Meppel die zijn twee dochters jarenlang seksueel misbruikte vanaf het moment dat zij baby’s waren. Maar vier jaar onvoorwaardelijke celstraf is de bovengrens van de OM-richtlijn wanneer sprake is van het éénmalig plegen van zo’n delict. Bij recidive, zoals in dit geval, zou de eis hoger moeten worden, meldt de richtlijn.

Bij Kamerleden leiden de structureel lage strafeisen tot onbegrip. Anne Kuik (CDA) noemde het in een Kamerdebat ‘frustrerend’ dat de strafeis in veel zaken onder de richtlijn uitkomt: ‘Er zijn niet voor niets richtlijnen.’ Ingrid Michon-Derkzen (VVD) vindt dat als er een norm wordt gesteld in de vorm van een richtlijn, je ‘die norm moet bewaken.’

OM voert maatwerk als reden aan voor afwijken richtlijn

Volgens het OM komt het veelvuldig afwijken van de richtlijn doordat iedere strafzaak op zichzelf staat. ‘Het OM levert in elke (zeden)zaak maatwerk’, stelt het OM in een reactie.

Momenteel blijkt uit vonnissen niet duidelijk hoe het OM tot een strafeis komt, waardoor vaak onduidelijk blijft waar dat maatwerk dan precies uit bestaat. Die uitleg is wel nodig, vindt de Tweede Kamer nu, omdat het ‘bijdraagt aan het begrip voor de keuzes die zijn gemaakt’.

De richtlijnen zijn van belang voor de uiteindelijke straf die de rechter oplegt. In driekwart van de ontuchtzaken volgt de rechter het soort straf – voorwaardelijke celstraf, onvoorwaardelijke celstraf, taakstraf – waar het OM om heeft gevraagd, berekenden de WODC-onderzoekers.

Richtlijnen opgesteld om gehoor te geven aan roep om strengere straffen

Opvallend is dat het OM in 2015 de richtlijnen juist opstelde omdat de straffen voor seksueel misbruik van minderjarigen achterbleven bij de strengere straffen die de afgelopen jaren worden geëist voor andere zware delicten. Ook zouden de richtlijnen beter aansluiten bij het maatschappelijke sentiment over kindermisbruik.

De richtlijnen moeten de ernst van het misdrijf duidelijk maken en ertoe leiden dat officieren van justitie in heel Nederland dezelfde uitgangspunten gebruiken bij het opstellen van een strafeis. Afwijken van de richtlijn kan bij ‘uitzonderlijke omstandigheden’, maar gebeurt dus in meer dan de helft van de gevallen.

Toch ziet het OM geen aanleiding voor een evaluatie van de richtlijnen, die in 2017 zou worden uitgevoerd, maar nog niet plaatsvond. Dat liet het OM de Volkskrant eerder weten. Die weigering leidde tot verontwaardiging bij Kamerleden. Minister Yesilgöz (VVD) stelde daarop dat ze ‘ervan uitgaat’ dat het OM zelf voor het einde van het jaar alsnog met een evaluatie komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden