Kamer gerestaureerd op het tuttige af, maar wel modern

Er schijnt in de meer behoudende flanken van de Tweede Kamer een weddenschap te lopen of ze dit jaar al zullen verdwijnen: de kolossale lichtsculpturen van kunstenaar Jan van den Dobbelsteen in de oude zittingszaal....

Van onze verslaggever

Jaap Huisman

DEN HAAG

E.J. Nusselder.

Het beeld van de zaal is opzettelijk zo rustig en terughoudend gehouden om de lichtobjecten tot hun recht te laten komen. 'We beschouwen de zaal als een totaliteit', zei architect Pi de Bruijn, verantwoordelijk voor de hele verbouwing van het parlement.

Daarom heeft hij ervoor gekozen de wanden van een grijswit marmerdessin te voorzien (uitsluitend wit was te saai geweest), en het plafond te witten. Zeker een kwart van het stucwerk in de festoenen, guirlandes en acanthusbladeren is opnieuw gegoten, omdat ze bij vorige ingrepen waren gesneuveld.

In dit koele interieur mocht een modern gebaar niet ontbreken, vond De Bruijn, en met hem zijn opdrachtgever, de rijksbouwmeester en de Rijksgebouwendienst. 'Het verleden moet je niet in een gestolde versie bewaren', verdedigde rijksbouwmeester W. Patijn de keus. En als er klassieke kroonluchters hadden gehangen, dan had De Bruijn die misschien wel gehandhaafd.

'Ik ben van meet af aan voorstander geweest van een restauratie die bijna op het tuttige af was. Maar ook weer niet zo tuttig dat je de stoelen uit die tijd terughaalt: het is juist interessanter een balans te vinden tussen een modern geoutilleerd gebouw in een historische omgeving. We zijn geen achttiende eeuwers: je móet iets inbrengen van deze tijd.'

Controversieel zijn ze, de vijfhoekige 'open' voetballen van Jan van den Dobbelsteen die hun verdienste niet zozeer ontlenen aan hun lichtverspreiding als wel vanwege hun ruimtelijke karakter. Zo blijft het zicht op het plafond met zijn mooie ovalen koepel vrij.

Met de kleur blauw van de ribben wilde hij zich afzetten tegen de witte entourage. Het woord provocatie is Van den Dobbelsteen vreemd. Hij heeft slechts 'een wiskundig lichaam' geconstrueerd op basis van de geometrische maten van de zaal.

De lichtornamenten - het woord luchter wordt vermeden - combineerde hij met een vloerkleed dat letterlijk als een lappendeken op de brede eiken delen ligt. Een luxe vilttegel-oplossing die desgewenst verlegd, verkleind of juist vergroot kan worden.

De Bruijn wil meteen een misverstand uit de wereld helpen: een balzaal wordt de oude zaal niet, dat was ook zijn opdracht niet. Ze is primair bedoeld voor uitgebreide commissievergaderingen en hoorzittingen waarbij een representatief gebruik niet wordt uitgesloten. Vandaar het tapijt. Voor de vergaderingen zou de akoestiek te hard zijn geweest.

Als balzaal heeft de in 1782 gebouwde ruimte amper dienst gedaan; de zaal, zo bleek uit onderzoek, is bovendien nooit uit de grondverf gekomen. Koning Willem V had wel een uitgebreid decoratieprogramma nagelaten, inclusief een rijk beschilderde zoldering. Het is er nooit van gekomen.

Na de Tweede Wereldoorlog onderging de zaal haar grootste ontluistering, toen er publieke en perstribunes aan de balkons werden gehangen, deuren in nissen werden veranderd en een amfitheater de groeiende groep parlementariërs opving.

Alles uit de jaren vijftig is weer ongedaan gemaakt. Daarmee is nu de kroon gezet op de verbouwing van het Kamergebouw, een grand project dat Pi de Bruijn zestien jaar in beslag heeft genomen. Er resten hem nog een paar kamertjes.

De Haagse politiek kan weer gaan drentelen in de gangen met de karakteristieke linoleumvloeren, nisjes en hoekjes: ze zijn aangevuld met een nieuwe passage tussen Binnenhof en nieuwbouw, waardoor de oriëntatie in het labyrint is verbeterd. Staande op de hoogste verdieping zien we het monumentale dak van de Ridderzaal en beneden ons de oude slotgracht waarin een fontein van de kunstenaar André Volten ruist. Daar boort zich ook een glazen buis door de Kamer heen, een overkapte steeg tussen Hofplaats en Binnenhof. Vanhieruit kan de burgerij een glimp opvangen van de parlementaire volière. En waar was Nieuwspoort ook al weer? Juist: in de buitenmuur, nu binnenmuur, zijn de holtes gespaard van de traptreden waar generaties politici en journalisten hun schreden hebben gelaten. Een stukje eigentijdse archeologie in de mini-kosmos van het vernieuwde parlement.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.