Nieuws

Kamer en experts twijfelen aan uitleg premier Rutte over wissen sms-verkeer

Premier Mark Rutte bestrijdt dat hij de wet heeft overtreden bij het jarenlang wissen van sms-berichten, maar zijn uitleg roept grote twijfels op bij de Tweede Kamer en deskundigen. De wet schrijft deugdelijke archivering voor, een oude Nokia is dan geen excuus.

Frank Hendrickx en Erik Verwiel
Premier Mark Rutte staat woensdag de pers de woord over het wissen van sms’jes op zijn werktelefoon. Rutte heeft jarenlang iedere dag sms’jes van zijn telefoon gewist.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Premier Mark Rutte staat woensdag de pers de woord over het wissen van sms’jes op zijn werktelefoon. Rutte heeft jarenlang iedere dag sms’jes van zijn telefoon gewist.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

In een in allerijl belegde persconferentie op het ministerie van Algemene Zaken benadrukte premier Mark Rutte woensdag keer op keer dat hij zich bij het jarenlang wissen van sms-berichten heeft gehouden aan de richtlijn van het ministerie van Binnenlandse Zaken. ‘Die richtlijn zegt dat ik zelf mag bepalen of een bericht belangrijk is.’

De talloze sms'jes die Rutte door de jaren heen vernietigde waren volgens de premier niet relevant dan wel persoonlijk van aard. De ‘inhoudelijke berichten’ stuurde hij naar eigen zeggen trouw ter archivering door naar zijn ambtenaren, voordat hij ze wiste van zijn telefoon.

De landsadvocaat verklaarde dinsdag nog dat Ruttes dagelijkse opschoonacties nodig waren vanwege ‘de zeer beperkte capaciteit’ van diens Nokia. Ingewijden zeiden tegen de Volkskrant dat de opslagcapaciteit beperkt zou zijn tot zo'n twintig berichten. Maar de premier zelf gaf woensdag een andere verklaring voor het wissen van sms'jes: het toestel zou anders ‘te traag’ zijn geworden. ‘Als er duizenden opstaan, moet je ze eraf halen, anders gaat het niet meer’, aldus Rutte.

Een volle outbox is ‘onhandig’ volgens de premier

Een tweede reden voor het wissen van sms’jes was volgens de premier het ongemak bij het gebruik als de outbox te vol zat: ‘Bij verzonden berichten was het gewoon onhandig omdat je scherm dan helemaal volloopt en je niet meer weet wat oud en nieuw is.’

De telefoon van de premier leverde nog meer problemen op voor de archivering, erkende Rutte woensdag. Lange sms-berichten kon hij naar eigen zeggen niet doorsturen naar zijn ambtenaren. Rutte gaf die berichten daarom mondeling door - ‘ik las ze voor’ - voordat hij ze vernietigde. Volgens Rutte ging de inhoud van die sms-berichten daarmee niet verloren, omdat ‘er bijna altijd actie op werd ondernomen door ambtenaren’. ‘In theorie zou het kunnen dat op deze manier nuances verloren gaan’, aldus de premier.

‘Niet in lijn met de wetgeving zoals die bedoeld is’

Volgens deskundigen zoals hoogleraar archiefwetenschappen Charles Jeurgens en hoogleraar bestuursrecht Wim Voermans zijn er aanwijzingen dat premier Rutte in strijd heeft gehandeld met de geldende wetgeving. Zo constateert Jeurgens dat het mondeling doorbellen van sms-berichten om ze vervolgens te wissen ‘duidelijk niet in lijn is met de wetgeving zoals die bedoeld is’. ‘Het doel is reconstructie van handelen en verantwoording afleggen. Daar wordt op deze manier niet aan voldaan.’

Voermans wijst erop dat Rutte een wettelijke zorgplicht heeft om ‘goed, geordend en toegankelijk’ om te gaan met informatie onder zijn hoede. Door vast te houden aan zijn Nokia, hoewel het toestel over onvoldoende opslagcapaciteit beschikte en niet in staat was om lange berichten door te sturen voor archivering, zou de premier daarin hebben verzaakt. ‘Hij had meteen een andere telefoon moeten gebruiken’, aldus Voermans.

Beide hoogleraren menen dat Ruttes aanpak ertoe heeft geleid dat niet meer te achterhalen is of de verwijderde berichten inderdaad allemaal irrelevant waren, zoals de premier stelt. ‘Bij een juiste selectiemethode wordt ook verantwoording afgelegd over welke typen documenten op basis van welke criteria vernietigd zijn’, zegt Jeurgens.

Oppositie: dit is bewijs dat Rutte wars is van transparantie

De hele Tweede Kamer wil liefst al donderdag een debat over de zaak. GroenLinks-leider Jesse Klaver noemde de handelswijze van Rutte ‘stuitend en in strijd met de wet'. Hij eist dat Algemene Zaken alsnog probeert zoveel mogelijk informatie over de vernietigde sms'jes boven water te krijgen. Rutte zegt dat te willen proberen. Klaver wil ook een oordeel van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed over de handelswijze van de premier.

Meerdere oppositiefracties zien in de gewiste sms'jes een nieuwe bevestiging dat Rutte wars is van transparantie en verantwoording afleggen. PVV-leider Geert Wilders dreigde nauwelijks verholen met een motie van wantrouwen en noemde de premier ‘een sjacheraar’. Premier Rutte sluit niet uit dat hij bij het dagelijks wissen van zijn sms-berichten ooit een fout heeft gemaakt - 'er wordt altijd wel een fout gemaakt’- maar bezweert dat hij nooit doelbewust informatie heeft willen achterhouden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden