Nieuws Bureau ICT-toetsing

Kamer eist duidelijkheid van kabinet over toekomst van ict-waakhond

Een meerderheid in de Tweede Kamer pleit donderdagmiddag in een debat voor het voortbestaan van het Bureau ICT-toetsing (BIT). Coalitie- en oppositiepartijen vinden dat staatssecretaris Knops de ict-waakhond onnodig laat bungelen door een beslissing over zijn toekomst uit te stellen.

Staatssecretaris Raymond Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (CDA). Beeld ANP

Het BIT werd in 2015 opgericht als tijdelijk toezichthouder. De waakhond kwam er op advies van de parlementaire commissie-Elias, die onder leiding van VVD’er Ton Elias grote ict-miskleunen binnen de overheid onderzocht. De commissie concludeerde dat overheidsdiensten te weinig expertise in huis hebben en daardoor te vaak zijn overgeleverd aan grote softwarebedrijven. 

Wanneer projecten spaak lopen, treden leveranciers op als monteur van het eigen haperende product – tegen een gepeperde rekening. Automatiseringsprojecten faalden onder meer bij de rechtspraak (ruim 200 miljoen te veel betaald), de Belastingdienst (eveneens 200 miljoen) en Defensie (ruim 400 miljoen).

De ict-waakhond moest in korte tijd de overheid weerbaar maken op ict-terrein, luidde de opdracht bij oprichting. Een naïeve gedachte, constateert de huidige Tweede Kamer. ‘Het BIT moet blijven’, zegt D66-Kamerlid Kees Verhoeven. Zijn coalitiegenoten Jan Middendorp (VVD), Harry van der Molen (CDA) en Nico Drost (ChristenUnie) zijn het met hem eens. ‘Als Kamerleden merken we dat het BIT onmisbaar is’, zegt Van der Molen.

Ook oppositiepartijen hechten aan de ict-controleur. ‘De overheid blijft ict-drama’s produceren’, stelt SP’er Frank Futselaar. ‘Het BIT moet een gezaghebbende positie krijgen’, twittert GroenLinkser Nevin Özütok.

Evaluatierapport

Donderdag vanaf 13.00 uur staat de Kamer tegenover staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken). De vraag die boven het debat hangt: wat gaat de bewindsman doen met de ict-waakhond? Eind maart stuurde hij een evaluatierapport aan het parlement waarin het BIT pluimen kreeg uitgedeeld van een extern onderzoeksbureau: de ict-controleur heeft met een reeks van zeer kritische rapporten zijn waarde bewezen. 

Maar Knops (CDA) plaatst vraagtekens bij het evaluatierapport, dat op te weinig bronnen zou zijn gebaseerd. In afwachting van aanvullend onderzoek schuift hij een besluit over de toekomst van het BIT voor zich uit. Hij heeft de termijn van het bureau met een half jaar verlengd tot eind 2020.

Dit is tegen het zere been van de Kamer. Coalitiegenoten Verhoeven (D66) en Van der Molen (CDA) willen het debat aangrijpen om Knops tot duidelijkheid te dwingen. ‘Hij zet het BIT een half jaar in de wachtkamer’, stelt Verhoeven. ‘Als de toekomst te lang onduidelijk blijft, kan dat ervoor zorgen dat medewerkers op zoek gaan naar een andere baan. Goede ict-specialisten zijn immers schaars.’ 

Die vrees is niet ongegrond: deze week werd bekend dat Cokky Hilhorst, het hoofd van het BIT, haar functie heeft neergelegd. Hilhorst zwijgt over de reden van haar vertrek, maar betrokkenen suggereren dat onenigheid over de positie van het BIT binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken een rol speelt. Woensdag vertrok vervolgens ook een lid van de driekoppige toezichtsraad van het BIT, omdat de onafhankelijkheid volgens hem onvoldoende geborgd is. 

Onafhankelijkheid

Dat is het tweede punt van discussie in het debat met Knops: waar hoort het BIT thuis? In 2014 adviseerde de commissie-Elias om de waakhond als onafhankelijk instituut onder te brengen bij Algemene Zaken, het departement van de minister-president. De toenmalige Kamer verwachtte enerzijds weinig van de ‘tandeloze tijger’ en wilde anderzijds de premier niet met het instituut belasten. Zodoende kwam het terecht bij Binnenlandse Zaken. 

Dat was een foute keuze, vinden verschillende Kamerleden nu. ‘Want het BIT toetst ook projecten bij Binnenlandse Zaken’, reageert D66. Ook GroenLinks-Kamerlid Özütok doelt hierop in haar tweet.

De Algemene Rekenkamer bevestigde woensdag in een terugblik op 2018 dat de overheid blijft worstelen met digitalisering. ‘De ict blijft rijksbreed een probleem’, stelt het rapport. ‘Van de 47 keer dat de Rekenkamer onvolkomenheden in de bedrijfsvoering constateerde, ging het 19 keer over ict en beveiliging van data.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.