Kamer blijft bij publieke eed ministers

Of de koningin en premier Rutte het nu leuk vinden of niet: de beëdiging van het volgende kabinet moet in het openbaar gebeuren. Met de televisiecamera's erbij. De Tweede Kamer houdt daar aan vast en gaat er ook vanuit dat het voortaan zo gebeurt.

Koningin Beatrix verlaat met Mark Rutte en Maxime Verhagen het paleis Beeld ANP

'Het is mooi als ministers, dienaren van het volk, ook ten overstaan van het volk de eed afleggen', aldus het GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent. De Kamer reageert op de berichten dat koningin Beatrix het plan blokkeert om de beëdiging openbaar te maken. Zij wil er geen camera's bij hebben. Dat heeft zij volgens RTL Nieuws aan premier Rutte laten weten.

De Rijksvoorlichtingsdienst wil die gang van zaken bevestigen noch ontkennen. Het is wel zeker dat premier Rutte voorlopig niet van plan is om werk te maken van de gewenste openbaarheid. Op een verzoek van RTL Nieuws om er straks bij te mogen zijn - en in het paleis vast wat voorbereidingen te treffen - antwoordde Rutte begin deze week dat hij de kwestie overlaat 'aan de volgende formateur'.

Bordes
De voltallige Tweede Kamer sprak vorig jaar in een motie de wens uit dat ministers voortaan publiekelijk hun eed afleggen ten overstaan van de koningin. In landen als België, Zweden en Spanje is dat de gewoonte. In Nederland verschijnen de nieuwe bewindslieden pas na hun beëdiging op het bordes van paleis Huis ten Bosch, voor de traditionele bordesscène.

De eedaflegging zelf is besloten, in de Oranjezaal van het paleis: geen fotografen, geen journalisten. Zelfs de partners van de bewindslieden zijn niet welkom. Alleen de koningin en de directeur van het Kabinet der Koningin zijn aanwezig. De directeur leest de voorgeschreven eden voor, waarna de ministers, die in een halve kring om Beatrix heen staan, op hun beurt een stap naar voren doen en de eed of de belofte afleggen. Daarin beloven ze dat ze hun werk goed gaan doen. Ter afsluiting mogen ze kiezen tussen 'Zo waarlijk helpe mij God almachtig' of het neutralere 'Dat verklaar en beloof ik'.

Indrukwekkend
Voor de sfeerimpressies zijn we aangewezen op de herinneringen van oud-bewindslieden zoals Hanja Maij. 'Heel erg indrukwekkend', vond zij het. 'Het begint met een kopje thee, je praat wat, en dan gaat het in de rij om ten overstaan van de koningin de eed af te leggen. En daarna wordt er een glaasje gedronken. Een heel plechtig moment, waar toch ook een heel ontspannen sfeer bij heerste.'

De Tweede Kamer wil er bij de volgende gelegenheid graag van meegenieten. Van links tot rechts wijzen partijen erop dat de wens van de Kamer duidelijk is: de beëdiging moet uit de sfeer van de achterkamer worden gehaald. 'Zonder formeel tegenbericht van de premier ga ik ervan uit dat het nu dus gewoon gebeurt', aldus Jeroen Recourt (PvdA). 'We zullen de volgende formateur meteen even aan zijn jasje trekken. Want zo ingewikkeld is het niet. We hoeven er geen wetten voor te veranderen. Het is gewoon een kwestie van zeggen: jongens, laat de camera's maar binnen.'

SGP
Als het aan de SGP ligt, wordt de beëdiging van ministers niet alleen openbaar maar ook weer wat zeldzamer. Vijf verkiezingen in iets meer dan tien jaar tijd is wat te veel van het goede, vindt partijleider Van der Staaij. Hij riep de Tweede Kamer gisteren op niet meer na elke val van een kabinet automatisch te kiezen voor nieuwe verkiezingen. De campagne en de formatie kosten veel tijd en daardoor ook veel geld, meent hij. De val van een kabinet betekent niet dat er geen andere coalitie mogelijk is. 'Het is nu een uitzondering om vier jaar lang als Kamer te zitten. De regel is dat er na elke crisis verkiezingen komen. Dat zou ik graag omdraaien. De kiezer kiest een Kamer voor vier jaar en er moeten dus wel heel goede redenen zijn om eerder de lier aan de wilgen te hangen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.